ఆపద్బాంధవ సఖ్యతా భవముగన్ ఆకాంక్ష తీర్చేందుకున్
ద్వీపాదిత్యగ శాంతి ధామముగనున్ దివ్యత్వ సంభావ్యతన్
పాపంబున్ తరిమే సువిద్యలగుటన్ పాశంబు ప్రారబ్దమున్
ఈపాశంవిధివేంకటేశ్వర
లయల్ యిచ్ఛాను సా రంబుగన్
సరళ భావము:
ఆపదలలో తోడుగా నిలిచే బాంధవుడై, స్నేహితుడై భక్తుల కోరికలను తీర్చే దయామూర్తి శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు. ఆయన సూర్యుని వలె జ్ఞానప్రకాశాన్ని వెదజల్లుతూ, శాంతికి నిలయంగా, దివ్యత్వానికి ఆధారంగా ఉంటాడు.
పాపాలను తొలగించి, సద్జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించి, జీవుని బంధించే ప్రారబ్ధకర్మ పాశాలను సడలిస్తాడు. జీవితంలో ఎదురయ్యే కష్టసుఖాలు విధి ప్రకారమే వచ్చినప్పటికీ, భక్తితో శరణు పొందినవారిని తన సంకల్పానుసారం రక్షించి, సన్మార్గంలో నడిపిస్తాడు.
*****
పద్యము
గుణశీలి హరీయనుచూ
వనమాలీ ధారణా సవాక్య మయంబున్
ఋణమేమీకు మనోభవ
తృణసేవల దేవదేవ తృప్తి దృతిగన్ విద్యల్ ॥
సరళ భావము
శ్రీహరిని గుణశీలుడని స్మరిస్తూ, వనమాలిని ధరించిన విష్ణువును ధ్యానించాలి. ఆయనను స్తుతించే ప్రతి వాక్యం పవిత్రమై మనసును సన్మార్గంలో నడిపిస్తుంది.
భగవంతుడు మనకు అనేక వరాలు ప్రసాదించినప్పటికీ, ఆ ఋణాన్ని పూర్తిగా తీర్చడం ఎవరికీ సాధ్యం కాదు. అయితే ప్రేమతో, వినయంతో చేసే చిన్న సేవ అయినా ఆయనకు ప్రీతికరమే.
“తృణసేవ” అనే భావం చిన్నదైన సేవకైనా గొప్ప విలువ ఉందని సూచిస్తుంది. భక్తి, వినయం, సేవాభావంతో చేసిన కార్యం దేవదేవుడైన శ్రీహరికి తృప్తిని కలిగిస్తుంది.
Mallapragada Ramakrishna: కరుణాసాగర సర్వసిద్ధికలగన్ కర్తవ్య కారుణ్యతన్
శరణావత్సల సత్యనిష్ఠసహనమ్ సఖ్యార్ధ సామర్థ్యతన్
తరుణానంద సమన్వితా విలువగన్ తత్వంబు తన్మాయగన్
అరునోధామము వేంకటేశ్వరుని లీలామాన సంబున్ స్థితీ
భావం:
ఈ పద్యం శ్రీ వేంకటేశ్వరుని దివ్యగుణాలను, ఆయన లీలామహిమను తాత్త్విక దృష్టితో వర్ణిస్తోంది.
కరుణాసాగర సర్వసిద్ధికలగన్ కర్తవ్య కారుణ్యతన్ — కరుణాసముద్రమైన శ్రీహరి సమస్త సిద్ధులను ప్రసాదించగలవాడు. ఆయన కరుణ కేవలం అనుగ్రహమే కాదు, భక్తుల పట్ల తన కర్తవ్యంగా భావించే దయాస్వరూపం.
శరణావత్సల సత్యనిష్ఠ సహనమ్ సఖ్యార్ధ సామర్థ్యతన్ — శరణు వచ్చిన వారిని ప్రేమతో ఆదరించేవాడు. సత్యనిష్ఠ, సహనం, స్నేహభావం, రక్షణశక్తి వంటి సద్గుణాల సమాహారమే ఆయన స్వరూపం.
తరుణానంద సమన్వితా విలువగన్ తత్వంబు తన్మాయగన్ — నిత్యనూతన ఆనందాన్ని ప్రసాదించే పరమతత్త్వం ఆయన. జగత్తంతా ఆయన మాయాశక్తి ద్వారా నడుస్తున్నప్పటికీ, దాని వెనుకనున్న సత్యస్వరూపం కూడా ఆయనే.
అరుణోధామము వేంకటేశ్వరుని లీలామాన సంబున్ స్థితీ — ఉదయకాల అరుణకాంతి చీకట్లను తొలగించినట్లే, వేంకటేశ్వరుని లీలలు అజ్ఞానాంధకారాన్ని తొలగించి భక్తుల హృదయాలలో జ్ఞానప్రకాశాన్ని నింపుతాయి. ఆయన లీలామహిమలోనే సృష్టి స్థితి, జీవన సార్థకత నిగూఢంగా ఉన్నాయి.
****
[27/07, 14:44] Nagarajan: కృ, ష్ణ, స్వా, మి పాదాది న్యస్తాక్షరి నా యత్నం
ఆ. వె.
కృపను గనుము సూర్య కమలభాంధవుడా యు
ష్ణ మధి కంబు యాయె చమట పట్టె
స్వామి కరుణ జూపి చల్లబడుముసుంత
మిమ్ము కోర నేది సుమ్మ నిపుడు
సరస్వతి నాగరాజన్
నేటి గోవింద నామం
కామిత ఫలతా సుగుణాకర కామ్య ధీర
స్వామిగ నుతింతు నిత్యము సాధు తనము
ప్రేమిగ కరుణాసాగర ప్రీతి గొలుపు
ఏమియు ఫలమున్ కోరను యిచ్చ బలుకు
భావం:
ఓ గోవిందా! భక్తులు కోరిన సత్ఫలితాలను ప్రసాదించే వాడవు. సుగుణాల నిలయమై, స్థిరచిత్తుడై, సాధువులచే నిత్యం స్తుతింపబడుతున్న స్వామివి. ప్రేమస్వరూపుడవై, కరుణాసాగరుడవై, భక్తుల హృదయాలలో ప్రీతిని నింపుతున్నావు. నేను నీ వద్ద ఏ ఫలితమును ఆశించను; నీ అనుగ్రహమే నాకు చాలు. నిన్ను భక్తితో స్మరించుటయే నా కోరిక అని కవి వినయపూర్వకంగా ప్రార్థిస్తున్నాడు.
నీతి:
ఫలాపేక్షలేని భక్తి పరమమైనది; దైవానుగ్రహమే భక్తునికి గొప్ప సంపద. ॥
🙏🏻
వ్యర్థమైన యాశబలుకు వ్యర్థకర్మ
బుద్ధిహీనులగుచుదుఃఖ పూని జనులు
నాశ్రయించుచుందురసురస నమ్మకంబు
నిత్య మల్లాప్రగడ గీత నిగమ బలుకు
భావం:
వ్యర్థమైన ఆశలకు లోనై చేసే కార్యాలు చివరికి ఫలహీనంగానే మిగులుతాయి. వివేకం కోల్పోయిన వారు అటువంటి ఆశల వెంబడి నడచి దుఃఖాన్ని స్వయంగా ఆహ్వానించుకుంటారు. సత్యం, ధర్మం, సద్బుద్ధి వంటి శాశ్వత విలువలను ఆశ్రయించకుండా, అసారమైన మరియు అసత్యమైన నమ్మకాలపై ఆధారపడుతుంటారు. అందువల్ల మనిషి వ్యర్థాశలను విడిచి, జ్ఞానం మరియు వివేకాన్ని ఆశ్రయించి జీవించవలెనని
******
పాదాది న్యస్తాక్షరీ... పతంజలి
పరమ యోగతత్త్వము తెల్ప పాఠమతడు
తంతు లన్ని తెలప కార్య దక్షు డతడు
జగతి యోగశాస్త్రముతో ప్రజాహృదయుడు
లిప్తమగు చిత్తవృత్తిగా చేర్చు నతడు
భావం:పతంజలి మహర్షి పరమమైన యోగతత్త్వాన్ని ప్రపంచానికి బోధించిన మహనీయుడు. యోగసాధనకు అవసరమైన సూత్రాలు, నియమాలు, విధానాలు అన్నిటినీ స్పష్టంగా వివరించిన కార్యదక్షుడు. యోగశాస్త్రాన్ని ప్రజలకు అందించి వారి హృదయాలలో స్థానం సంపాదించిన ఆచార్యుడు. మనసును బంధించే చిత్తవృత్తులను నియంత్రించి, ఏకాగ్రత మరియు ఆత్మసాక్షాత్కార మార్గంలో నడిపించే గురువుగా పతంజలి మహర్షి వెలుగొందాడు.
****
: దత్తపది.. అటక, చిటిక, స్పటిక, థటిక
అటకలోఆధరణలుగా అడ్డుకట్ట
,చిటికలోపనులను చేయు చిత్త విలువ
స్పటిక నిర్మల మనసుతో సమయ బలుకు
థటిక నాదమై ఆత్మ సుధాపరంబు
భావం
ఇంటిలోని అటక (మేడ/నిల్వ స్థలం) వస్తువులకు ఆధారంగా, రక్షణగా నిలిచినట్లే జీవితంలో నియమం అడ్డుకట్టగా నిలుస్తుంది. చిటికెడు కాలంలోనే పనులను పూర్తి చేయగల చిత్తశుద్ధి, ఏకాగ్రత గొప్ప విలువను కలిగివుంటాయి. స్పటికంలా నిర్మలమైన మనస్సుతో సమయోచితంగా మాట్లాడటం మనిషి గుణం. చివరికి థటిక (తాళనాదం, లయస్పందన) వలె ఆత్మలో ఉద్భవించే దివ్యనాదం అమృతస్వరూపమైన పరమానందాన్ని ప్రసాదిస్తుంది.
*****
శ్లో𝕝𝕝 న విషం విషమిత్యాహుః
బ్రహ్మస్వ విషముచ్యతే|
విషమేకాకినం హన్తి
బ్రహ్మస్వం పుత్ర పౌత్రుకమ్||
తా𝕝𝕝 విషం అంత భయంకరమైనది కాదు. కానీ దేవుడిసొమ్ము విషము కంటే భయంకరమైనది. విషము తీసుకున్న వాడిని మాత్రమే విషము చంపుతుంది. కానీ దేవుడి సొమ్ము అపహరిస్తే పుత్రులను పౌత్రులను కూడా చంపుతుంది.
అంటే వంశ నాశనం అవుతుంది.
నిత్య నామ పద్యం గోవిందా
గీ.
నిత్య పాహిమురారీ సువిద్య కృపయు
సత్య సంపద గురువుగా సమయ కృపయు
ముత్యమెరుపు వెలుగు పదములతొ కృపయు
సత్య మయ వేంకటేశ్వరా సాక్షి భవయు
భావం:
ఓ వేంకటేశ్వరా!
ఎల్లప్పుడూ నన్ను రక్షించుము. మంచి విద్యను ప్రసాదించే నీ కృప నాకు లభించుగాక. సత్యమనే సంపదను బోధించే గురువుగా నన్ను నడిపించుము. ముత్యంలా ప్రకాశించే మధురమైన, వెలుగునిచ్చే మాటలను ప్రసాదించుము. సత్యస్వరూపుడవైన నీవు నా ప్రతి కార్యానికి సాక్షిగా ఉండి నన్ను ధర్మమార్గంలో నడిపించుము.
****
శ్లో𝕝𝕝 సుగంధేన వినా పుష్పం
శోభతే న కదాచనl
వినయేన వినా విద్యా
మాన్యతే న నరస్య చll
తా𝕝𝕝 సుగంధరహితమైన పుష్పం శోభించదు. వినయము లేని మానవుడి విద్య గౌరవించబడదు.
****
పాదాది.. న్యస్తాక్షరీ.. బెండకాయ
గీ.
బెండ ముదిరినా మనుగడ బీడు పడిన
డంభము పెరిగి కలయిక డమరికంబు
కాల మహిమ యర్థమవదు కరువు తెరువు
యమగణాల కళలు చేరు యక్కరగను ॥
భావం: బెండకాయ ముదిరితే రుచిని కోల్పోయినట్లు, మనిషిలో డాంభికం పెరిగితే సత్సంబంధాలు దెబ్బతింటాయి. కాలమహిమను ముందుగానే గ్రహించడం కష్టం; సుఖదుఃఖాలు, కరువు-సమృద్ధులు కాలానుగుణంగా వస్తుంటాయి. చివరికి యమగణాల చేరిక తప్పదని గుర్తించి, అహంకారాన్ని విడిచి సద్వర్తనతో జీవించాలి.
*****
దత్తపది.. కలువ, తులువ, చలువ, వలువ
కలువ కనికరంబు విలువ ఖర్చు యేల?
తులువ చరిత చిరునగవు తూల నేల?
చలువగు హృదయానందము చపల మేళ
వలువ గాచు సద్గుణమును వరము యేల?
భావం:
కనికరానికి విలువ కట్టి ఖర్చు లెక్కించలేము; అది అమూల్యమైనది.
మంచి చరిత్ర, చిరునవ్వు తూకం వేసి కొలవలేనివి.
హృదయానందం బాహ్య చపలత్వంలో కాదు, అంతరంగ ప్రశాంతతలో ఉంటుంది.
సద్గుణాలే మనిషిని కాపాడే వస్త్రం (వలువ); వాటికన్నా గొప్ప వరం మరొకటి లేదు.
లోకనీతి:
కనికరము, చిరునవ్వు, హృదయానందము, సద్గుణము — ఇవి ధనముతో కొనలేనివి; జీవితమును సార్థకము చేయునవి. 🌹🙏
*****
భక్తి పూని గొప్పదనితి పాశ మేళ
మనసు నిలుపుచున్న విధము మస్కరించి
చిత్తమందు నన్నెననుచు సేవ తలపు
నిత్య మల్లాప్రగడ గీత నిగమ బలుకు॥
భావం:
భక్తి పేరుతో గొప్పదనమనే బంధనంలో పడకూడదు. మనస్సును స్థిరంగా ఉంచి అహంకారాన్ని మరుగుపరచాలి. "నేను" అనే భావాన్ని చిత్తంలో తగ్గించి సేవాతత్వాన్ని పెంపొందించుకోవాలి. అప్పుడు జీవితం వేదసారాన్ని పలికే గీతంలా మారుతుంది.
లోకనీతి:
భక్తికి వినయం అలంకారం; సేవకు నిస్వార్థం ఆధారం; అహంకారం తగ్గిన చోటే ఆధ్యాత్మికత వికసిస్తుంది.
*****
గోవింద నామాలపై పద్యాలు భావాలు
నేటి గోవిందణామం
శా.
శ్రీ ముద్రాంకితసర్వలక్ష్మిహృదయశ్రీసత్య ప్రాబళ్యమున్
శ్రీముద్రాంకితసత్యధర్మ గుణమున్ శ్రీవత్చ సౌభాగ్యమున్
శ్రీముద్రాంకితవిశ్వ ప్రజ్ఞతగన్ శ్రీసూక్తి గోవిందగన్
శ్రీ ముద్రాంకితవేంకటేశ్వర మదీ శ్రీ రంజణీసఖ్యతన్
భావం:
శ్రీమహాలక్ష్మి హృదయంలో స్థిరంగా ముద్రితమైన సత్యప్రభావమే గోవిందుని మహిమ.
సత్యం, ధర్మం, సద్గుణాలు, శ్రీవత్సలాంఛన సౌభాగ్యం ఆయనలో నిత్యంగా వెలుగుతాయి.
విశ్వజ్ఞానాన్ని ప్రసాదించేవాడు, శ్రీసూక్తుల సారస్వరూపుడు గోవిందుడు.
వేంకటేశ్వరుని అనుగ్రహంతో భక్తహృదయం శ్రీరంజనిగా మారి దైవసఖ్యాన్ని పొందుతుంది.
*****
గోవింద నామ పద్యం.. ధరణీనాయక
కం.
ధరణీనాయక లీలలు
శరణాగతవత్సలా విశాలగుణముగన్
కరుణాకమనీయకళా
అరుణోదయవిద్య వేంకటరమణ కృపగన్ ॥
భావం
ధరణీనాయకుడు – భూమండలానికి నాయకుడై జగత్తును పాలించే శ్రీహరి.
శరణాగతవత్సలుడు – తనను ఆశ్రయించిన భక్తులను ప్రేమతో కాపాడేవాడు.
విశాలగుణముగన్ – అనంతమైన దయ, క్షమ, కరుణ, ఔదార్య గుణాలకు నిలయం.
కరుణాకమనీయకళా – కరుణారసంతో నిండిన సుందర స్వరూపుడు.
అరుణోదయవిద్య – ఉదయసూర్యుని వెలుగులా అజ్ఞానాంధకారాన్ని తొలగించి జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించువాడు.
వేంకటరమణ కృప – వేంకటేశ్వరుని అనుగ్రహమే జీవనానికి పరమసంపద.
భక్తి సందేశం
శరణాగతి భక్తుని బలం; కరుణ భగవంతుని స్వభావం; కృపే జీవనాన్ని జ్ఞానోదయ మార్గంలో నడిపించే దివ్యశక్తి.
గోవిందా! గోవిందా! ధరణీనాయక గోవిందా! 🌹🙏॥
గోవింద నామ పద్యం దినకర తేజా
దివ్య దినకర తేజాశు దీక్ష దృష్టి
సవ్య నిత్య విహారిగా సమయ దృష్టి
నవ్య కాంతుల పుత్తడి నయన దృష్టి
భవ్య వేంకటేశ్వర దృష్టి భాగ్య భవము॥
భావం
దివ్య దినకర తేజాశు దీక్ష దృష్టి – సూర్యుని తేజస్సువలె ప్రకాశించి, భక్తులకు జ్ఞానదీక్షను ప్రసాదించే దివ్యదృష్టి.
సవ్య నిత్య విహారిగా సమయ దృష్టి – సమస్త కాలాలను, సమస్త జీవులను సమదృష్టితో గమనించే పరమాత్మ స్వరూపం.
నవ్య కాంతుల పుత్తడి నయన దృష్టి – బంగారు కాంతులవలె ప్రకాశించే దివ్య నేత్రాలు, భక్తుల హృదయాలను ఆనందింపజేస్తాయి.
భవ్య వేంకటేశ్వర దృష్టి భాగ్య భవము – శ్రీ వేంకటేశ్వరుని కటాక్షం లభించుటే మానవజన్మకు మహాభాగ్యం.
భక్తి సందేశం
భగవంతుని కటాక్షం లభించిన చోట అజ్ఞానం తొలగిపోతుంది; విశ్వాసం పెరుగుతుంది; జీవితం భాగ్యమయమవుతుంది.
గోవిందా! గోవిందా! భవ్యదృష్టి గోవిందా! 🌹🙏॥
గోవింద నామం : పద్మావతీప్రియ
కం.
పద్మావతీప్రియ రమణ
పద్మదళాక్ష భవహరియె పరమకృపాగన్
సద్మములందున వెలుగై
పద్మనాభగ వేంకటేశ వరదా కృపగన్ ॥
భావం
పద్మావతీప్రియ రమణ – పద్మావతీ దేవికి ప్రియభర్తగా వెలసిన శ్రీనివాసుడు.
పద్మదళాక్ష – కమలదళాలవంటి సుందర నేత్రాలు కలవాడు.
భవహరి – సంసార దుఃఖాలను తొలగించి భక్తులను రక్షించువాడు.
పరమకృపాగన్ – అనంత కరుణాసాగరుడు.
సద్మములందున వెలుగై – భక్తుల గృహాలలో, హృదయాలలో దివ్యజ్యోతిగా ప్రకాశించువాడు.
పద్మనాభుడు – నాభికమలం నుండి సృష్టికార్యాన్ని విస్తరింపజేసిన మహావిష్ణువు.
వేంకటేశ వరదుడు – భక్తుల మొక్కులను ఆలకించి వరాలను ప్రసాదించువాడు.
[27/07, 09:10] Mallapragada Ramakrishna: కమలదళాక్ష సాక్షిమది కర్తగ శాంతి సమర్థతా గుణమ్
విమలసుధాధరిత్రిమది విద్యల తత్వము మాయతా గుణమ్
అమలసుపద్మలీలగమనామది గమ్యత విశ్వతా గుణమ్
సమకళ దేవి శ్రీమది యు సాధ్యత సంభవ లక్ష్యతా గుణమ్
భావం
కమలదళాలవంటి సుందర నేత్రాలు కలిగిన దేవి సర్వానికి సాక్షిగా ఉండి, సృష్టి నిర్వహణకు కర్తగా శాంతి, సమర్థత అనే దివ్యగుణాలను ప్రసాదిస్తుంది.
నిర్మలమైన అమృతస్వరూపిణియైన ఆమె, సమస్త విద్యల మూలతత్వమై, జగత్తును నడిపించే మాయాశక్తిగా విరాజిల్లుతుంది.
పవిత్ర పద్మసమానమైన లీలామయ గమనముగల ఆమె, సర్వజీవుల పరమగమ్యమై, విశ్వవ్యాప్త స్వరూపాన్ని కలిగి ఉంటుంది.
సకల కళలతో పరిపూర్ణమైన శ్రీదేవి, సాధనకు లక్ష్యమై, సృష్టి-స్థితి-లయలకు మూలమైన సంభవస్వరూపిణిగా అనుగ్రహిస్తుంది.
[28/07, 08:14] +919849164250: నేటి గోవిందా
పాపవినాశకా! హృదయపాఠ్యమనస్సగు ఎల్లవేళలన్
దీపఫలంబు నిచ్చెడి సుదీప్తియే లక్ష్యము కార్యసిద్ధిగన్।
నీ పదసఖ్యతా ఫలము నిత్యము తృప్తిసుఖంబుగాయగన్
ఆపద మొక్కుమొక్కు మది ఆనతి నీ దయ, వేంకటేశ్వరా॥
భావం
ఓ పాపవినాశక వేంకటేశ్వరా! ఎల్లప్పుడూ నిన్నే హృదయంలో ధ్యానించే మనస్సుకు నీవు దీపంలా జ్ఞానప్రకాశాన్ని ప్రసాదిస్తావు. ఆ దివ్యజ్యోతియే జీవిత లక్ష్యాలను సాధించే మార్గం. నీ పాదసేవ వల్ల నిత్యమైన తృప్తి, ఆనందం కలుగుతాయి. అందుకే ఆపద వచ్చిన ప్రతిసారీ నా మనస్సు నీకే నమస్కరిస్తూ నీ దయను వేడుకుంటోంది.
****
044.. నిత్య పాహిమురారీ సువిద్య కృపయు
సత్య సంపద గురువుగా సమయ కృపయు
ముత్యమెరుపు వెలుగు పదములతొ కృపయు
సత్య మయ వేంకటేశ్వరా సాక్షి భవయు
భావం:
ఓ వేంకటేశ్వరా!
ఎల్లప్పుడూ నన్ను రక్షించుము. మంచి విద్యను ప్రసాదించే నీ కృప నాకు లభించుగాక. సత్యమనే సంపదను బోధించే గురువుగా నన్ను నడిపించుము. ముత్యంలా ప్రకాశించే మధురమైన, వెలుగునిచ్చే మాటలను ప్రసాదించుము. సత్యస్వరూపుడవైన నీవు నా ప్రతి కార్యానికి సాక్షిగా ఉండి నన్ను ధర్మమార్గంలో నడిపించుము.
****
[30/07, 18:37] Mallapragada Ramakrishna: గోవింద నామ పద్యం దినకర తేజా
దివ్య దినకర తేజాశు దీక్ష దృష్టి
సవ్య నిత్య విహారిగా సమయ దృష్టి
నవ్య కాంతుల పుత్తడి నయన దృష్టి
భవ్య వేంకటేశ్వర దృష్టి భాగ్య భవము॥
భావం
దివ్య దినకర తేజాశు దీక్ష దృష్టి – సూర్యుని తేజస్సువలె ప్రకాశించి, భక్తులకు జ్ఞానదీక్షను ప్రసాదించే దివ్యదృష్టి.
సవ్య నిత్య విహారిగా సమయ దృష్టి – సమస్త కాలాలను, సమస్త జీవులను సమదృష్టితో గమనించే పరమాత్మ స్వరూపం.
నవ్య కాంతుల పుత్తడి నయన దృష్టి – బంగారు కాంతులవలె ప్రకాశించే దివ్య నేత్రాలు, భక్తుల హృదయాలను ఆనందింపజేస్తాయి.
భవ్య వేంకటేశ్వర దృష్టి భాగ్య భవము – శ్రీ వేంకటేశ్వరుని కటాక్షం లభించుటే మానవజన్మకు మహాభాగ్యం.
భక్తి సందేశం
భగవంతుని కటాక్షం లభించిన చోట అజ్ఞానం తొలగిపోతుంది; విశ్వాసం పెరుగుతుంది; జీవితం భాగ్యమయమవుతుంది.
గోవిందా! గోవిందా! భవ్యదృష్టి గోవిందా! 🌹🙏॥
[
: 001 శ్రీనివాసా గోవిందా
శ్రీ నివాసా చరిత మేను శ్రీనిధియగు
శ్రీకర శుభకర విజయశ్రీ కళలగు
శ్రీ సుత సకల దయ జయశ్రీ సీరియగు
శ్రీ పదాల శరణగాను శ్రీవిధియగు
భావం:
ఓ శ్రీనివాస గోవిందా! నీ చరిత్రయే భక్తులకు అపారమైన శ్రీ సంపదల నిధిగా నిలుస్తుంది. నీవు శుభాలను ప్రసాదించువాడవు, విజయలక్ష్మిని అనుగ్రహించువాడవు. సకల జీవులపై దయ చూపి వారికి జయశ్రీని, ఐశ్వర్యాన్ని ప్రసాదిస్తావు. నీ పవిత్ర పాదాలను శరణు పొందిన వారికి శ్రేయస్సు, సౌభాగ్యం, సద్గతి కలుగజేసే దైవస్వరూపుడవు.
******
[1: 002..శ్రీవేంకటేశా గోవిందా
శా.
శ్రీపాదంబు సుభక్తితత్త్వముగా శ్రీ వేం కటేశానమో
శ్రీపద్మా వతిపత్నిగా మనసుగన్ శ్రీసత్య నారాయణా
శ్రీపద్యాంమృతలక్ష్మిగమ్యమగుటన్ శ్రీచక్ర మూలంబుగన్
శ్రీప్రాబల్యముగాంచశక్తులనుసుశ్రీశోభ కాలంబుగన్
భావం:
ఓ శ్రీవేంకటేశా గోవిందా! నీ శ్రీచరణాలు భక్తితత్త్వానికి పరమాధారంగా నిలుస్తాయి. పద్మావతి దేవిని పత్నిగా కలిగిన నీవు సత్యస్వరూపుడైన శ్రీ సత్యనారాయణుడవు. నీ మహిమ పద్యామృతంవలె మధురమైనది; లక్ష్మీదేవికి పరమగమ్యుడవు; శ్రీచక్ర తత్త్వానికి మూలకారణ స్వరూపుడవు.
నీ దివ్యప్రభావం సమస్త శక్తులలో వ్యాపించి వాటికి బలాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. నీ శోభ, నీ కృప, నీ వైభవం కాలత్రయమంతటా వెలుగొందుతూ జగత్తుకు మంగళకరంగా నిలుస్తాయి.
****
[ 003..భక్తవత్సలా గోవిందా
భక్తవత్సలాసిరి భవాంబున్ దృతంబున్
శక్తివత్సలానిధి సహాయంబుగానున్
యుక్తివత్సలామది సుతాధర్మమేనున్
ముక్తివత్సలాశుభ ముహూర్తంబుగానున్
భావం:
ఓ భక్తవత్సల గోవిందా! భక్తుల పట్ల అపారమైన ప్రేమ, కరుణ కలిగినవాడవు. నీ అనుగ్రహమే ఈ సంసారసాగరాన్ని దాటించే దృఢమైన ఆధారంగా నిలుస్తుంది. శక్తిని కోరిన వారికి శక్తిని, సహాయాన్ని కోరిన వారికి సహకారాన్ని ప్రసాదించే కరుణానిధివి.
సద్వివేకంతో జీవించేవారికి యుక్తి, జ్ఞానం ప్రసాదించి ధర్మమార్గంలో నడిపిస్తావు. సంతానాభివృద్ధి, కుటుంబక్షేమం, సదాచారం వంటి శుభఫలాలను అనుగ్రహిస్తావు. చివరికి భక్తులను మోక్షమార్గంలో నడిపించి, వారి జీవితాన్ని శుభమయం చేసే దైవస్వరూపుడవు.
*****
[ 004..భాగవత ప్రియ గోవిందా
భాగవత ప్రియ సర్వార్ధ భక్తి భావ
సాగ నింపెడి విధి చక్ర సాధు భావ
యోగ విద్యల చరిత సయోగ్య భావ
వేగ మేనీదు సుమపర విద్య భావ
భావము
ఓ భాగవత ప్రియ గోవిందా! భాగవతుల పట్ల అపారమైన ప్రేమ కలిగిన నీవు, సమస్త పురుషార్థాలకు మూలమైన భక్తి భావాన్ని భక్తుల హృదయాలలో నింపుతావు. సృష్టి నిర్వహణ అనే విధి చక్రాన్ని ధర్మమార్గంలో నడిపిస్తూ సజ్జనులకు ఆదర్శమవుతావు.
యోగవిద్యల సారాన్ని, ఆధ్యాత్మిక జీవన చరిత్రను అనుభవ రూపంలో బోధించి జీవులను యోగ్యులుగా తీర్చిదిద్దుతావు. పరమ జ్ఞానాన్ని, ఉత్తమ విద్యను త్వరగా ప్రసాదించి జీవులను మోక్షమార్గం వైపు నడిపించే కరుణామయుడవు.
*****
[ 005..నిత్యనిర్మలా గోవిందా
నిత్యనిర్మలా మదిగాను నీడనిచ్చి
సత్య వాక్య ప్రభోదము సమయ మిచ్చి
ముత్య మల్లె జీవనముగా మలుపు నిచ్చి
అత్యవసరసహాయముగాను ఆకలిచ్చె
భావం:
ఓ నిత్యనిర్మల గోవిందా! నీవు ఎల్లప్పుడూ నిర్మల స్వరూపుడవై భక్తులకు ఆశ్రయ ఛాయను ప్రసాదిస్తావు. సత్యవచనాల ద్వారా ధర్మమార్గాన్ని బోధించి, సరియైన సమయంలో సరియైన జ్ఞానాన్ని అనుగ్రహిస్తావు. ముత్యపు స్వచ్ఛత, మల్లెపువ్వు పరిమళం వంటి పవిత్రమైన జీవన మార్గాన్ని ప్రసాదించి, జీవితానికి సత్పరిణామాన్ని కలిగిస్తావు. అంతేకాక, అవసరాలను గుర్తించే వివేకాన్ని, ఆకలి ద్వారా అన్నపు విలువను, కష్టాల ద్వారా సహాయపు మహత్త్వాన్ని బోధిస్తావు.
*****
45..నేటి గోవిందణామం
శా.
శ్రీ ముద్రాంకితసర్వలక్ష్మిహృదయశ్రీసత్య ప్రాబళ్యమున్
శ్రీముద్రాంకితసత్యధర్మ గుణమున్ శ్రీవత్చ సౌభాగ్యమున్
శ్రీముద్రాంకితవిశ్వ ప్రజ్ఞతగన్ శ్రీసూక్తి గోవిందగన్
శ్రీ ముద్రాంకితవేంకటేశ్వర మదీ శ్రీ రంజణీసఖ్యతన్
భావం:
శ్రీమహాలక్ష్మి హృదయంలో స్థిరంగా ముద్రితమైన సత్యప్రభావమే గోవిందుని మహిమ.
సత్యం, ధర్మం, సద్గుణాలు, శ్రీవత్సలాంఛన సౌభాగ్యం ఆయనలో నిత్యంగా వెలుగుతాయి.
విశ్వజ్ఞానాన్ని ప్రసాదించేవాడు, శ్రీసూక్తుల సారస్వరూపుడు గోవిందుడు.
వేంకటేశ్వరుని అనుగ్రహంతో భక్తహృదయం శ్రీరంజనిగా మారి దైవసఖ్యాన్ని పొందుతుంది.
*****
****
046.. శ్రీవత్సాంకిత గోవిందా
శా.
శ్రీ ముద్రాంకితసర్వలక్ష్మిహృదయశ్రీసత్య ప్రాబళ్యమున్
శ్రీముద్రాంకితసత్యధర్మ గుణమున్ శ్రీవత్చ సౌభాగ్యమున్
శ్రీముద్రాంకితవిశ్వ ప్రజ్ఞతగన్ శ్రీసూక్తి గోవిందగన్
శ్రీ ముద్రాంకితవేంకటేశ్వర మదీ శ్రీ రంజణీసఖ్యతన్
భావం:
శ్రీమహాలక్ష్మి హృదయంలో స్థిరంగా ముద్రితమైన సత్యప్రభావమే గోవిందుని మహిమ.
సత్యం, ధర్మం, సద్గుణాలు, శ్రీవత్సలాంఛన సౌభాగ్యం ఆయనలో నిత్యంగా వెలుగుతాయి.
విశ్వజ్ఞానాన్ని ప్రసాదించేవాడు, శ్రీసూక్తుల సారస్వరూపుడు గోవిందుడు.
వేంకటేశ్వరుని అనుగ్రహంతో భక్తహృదయం శ్రీరంజనిగా మారి దైవసఖ్యాన్ని పొందుతుంది.
*****
047.... ధరణీనాయక గోవిందా
కం.
ధరణీనాయక లీలలు
శరణాగతవత్సలా విశాలగుణముగన్
కరుణాకమనీయకళా
అరుణోదయవిద్య వేంకటరమణ కృపగన్ ॥
భావం – భూమండలానికి నాయకుడై జగత్తును పాలించే శ్రీహరి. – తనను ఆశ్రయించిన భక్తులను ప్రేమతో కాపాడేవాడు.– అనంతమైన దయ, క్షమ, కరుణ, ఔదార్య గుణాలకు నిలయం. – కరుణారసంతో నిండిన సుందర స్వరూపుడు. – ఉదయసూర్యుని వెలుగులా అజ్ఞానాంధకారాన్ని తొలగించి జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించువాడు. – వేంకటేశ్వరుని అనుగ్రహమే జీవనానికి పరమసంపద.
****
048.. దినకర తేజా గోవిందా
దివ్య దినకర తేజాశు దీక్ష దృష్టి
సవ్య నిత్య విహారిగా సమయ దృష్టి
నవ్య కాంతుల పుత్తడి నయన దృష్టి
భవ్య వేంకటేశ్వర దృష్టి భాగ్య భవము॥
భావం
దివ్య దినకర తేజాశు దీక్ష దృష్టి – సూర్యుని తేజస్సువలె ప్రకాశించి, భక్తులకు జ్ఞానదీక్షను ప్రసాదించే దివ్యదృష్టి.
సవ్య నిత్య విహారిగా సమయ దృష్టి – సమస్త కాలాలను, సమస్త జీవులను సమదృష్టితో గమనించే పరమాత్మ స్వరూపం.
నవ్య కాంతుల పుత్తడి నయన దృష్టి – బంగారు కాంతులవలె ప్రకాశించే దివ్య నేత్రాలు, భక్తుల హృదయాలను ఆనందింపజేస్తాయి.
భవ్య వేంకటేశ్వర దృష్టి భాగ్య భవము – శ్రీ వేంకటేశ్వరుని కటాక్షం లభించుటే మానవజన్మకు మహాభాగ్యం.
****
049.. పద్మావతీప్రియ
కం.
పద్మావతీప్రియ రమణ
పద్మదళాక్ష భవహరియె పరమకృపాగన్
సద్మములందున వెలుగై
పద్మనాభగ వేంకటేశ వరదా కృపగన్ ॥
భావం – పద్మావతీ దేవికి ప్రియభర్తగా వెలసిన శ్రీనివాసుడు. – కమలదళాలవంటి సుందర నేత్రాలు కలవాడు. – సంసార దుఃఖాలను తొలగించి భక్తులను రక్షించువాడు. – అనంత కరుణాసాగరుడు.
సద్మములందున వెలుగై – భక్తుల గృహాలలో, హృదయాలలో దివ్యజ్యోతిగా ప్రకాశించువాడు.
– నాభికమలం నుండి సృష్టికార్యాన్ని విస్తరింపజేసిన మహావిష్ణువు. – భక్తుల మొక్కులను ఆలకించి వరాలను ప్రసాదించువాడు.
*****
050..: ప్రసన్నమూర్తి గోవిందా
కం.
ప్రకృతి ప్రభవం ప్రభలే
సుకృతి సుఖదా ప్రసన్నమూర్తీ కళలున్
ప్రకృతి వైభవతేజా
ప్రకృతి గా వేంకటేశ్వరా మది దయగన్ ॥
భావం
ప్రసన్నమూర్తి – ఎల్లప్పుడూ ప్రసన్నవదనంతో భక్తులను అనుగ్రహించే శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు.ప్రకృతి ప్రభవం ప్రభలే – ఈ జగత్తు, ప్రకృతి, సృష్టి వైభవమంతా ఆయన సంకల్పమే.సుకృతి సుఖదా – సత్కర్మలు చేసిన వారికి సుఖశాంతులను ప్రసాదించువాడు.ప్రసన్నమూర్తి కళలున్ – ఆయన దివ్యకళలు భక్తుల హృదయాలను ఆనందింపజేస్తాయి. – పర్వతాలు, నదులు, వనాలు, సూర్యచంద్రాదులలో ప్రకాశించే దివ్యతేజస్సు ఆయనదే. – సమస్త ప్రకృతిలో వ్యాపించి ఉన్న పరమాత్మ స్వరూపుడు వేంకటేశ్వరుడు – నా మనస్సుపై కరుణాకటాక్షం ప్రసరించుమని భక్తుని ప్రార్థన.
*****
051.. : అభయహస్త గోవిందా
కం.
గోవిందాభయహస్తం
భవశుభ కరుణామృతంబు
సేవాలక్ష్య ప్రదర్శన శీఘ్రమయముగన్ ॥
నవరత్న వెలుగు ధారిగ
భవహర వేంకటరమణా
నవమంగళదాయక మది నమ్మెడి విభుగన్ ॥
భావం – భక్తులకు రక్షణ, ధైర్యం, భరోసా ప్రసాదించే శ్రీహరి దివ్యహస్తం.– సంసారబాధలను తొలగించి కరుణామృతాన్ని కురిపించే అనుగ్రహస్వరూపం.– భక్తి, సేవ, ధర్మమార్గాలను చూపించే దివ్యదర్శనం. – నవరత్నాల కాంతులవలె ప్రకాశించే మహిమాశాలి. – భవబంధాలను తొలగించి మోక్షమార్గం చూపించే శ్రీనివాసుడు. – నిత్యనూతన మంగళాలను ప్రసాదించే వరదమూర్తి– నా మనస్సు సంపూర్ణ విశ్వాసంతో ఆశ్రయించే పరమదేవుడు.
****
052..*మత్స్యావతారా గోవిందా
ప్రళయమత్స్యావతారా ప్రభాతలీల
సకల జీవప్రాణారక్ష సమయలీల
ప్రకృతి కాలనిర్ణయ శుభ ప్రభవలీల
వేంకటేశ్వర కళలుగా విద్యలీల
సరళ భావం:
ఓ వేంకటేశ్వరా! ప్రళయకాలంలో మత్స్యావతారాన్ని ధరించి, సృష్టికి కొత్త ప్రభాతాన్ని ప్రసాదించిన నీ దివ్యలీల అపూర్వమైనది. సమస్త జీవరాశుల ప్రాణాలను రక్షిస్తూ, అవసరమైన సమయంలో ధర్మాన్ని కాపాడే నీ కార్యాలన్నీ కరుణామయ లీలలే. ప్రకృతి చక్రాన్ని, కాలగమనాన్ని నియమబద్ధంగా నడిపించి, శుభఫలితాలకు కారణమవుతున్నది నీ సంకల్పమే. సమస్త కళలు, విద్యలు నీ నుంచే ఉద్భవించి లోకానికి జ్ఞానవెలుగును ప్రసరింపజేస్తున్నాయి.
*****
53..సంఖచక్రధర
54..
055..విరజాతీర్ధ గోవిందా.
విరజాతీర్ధ శుభంబుగన్ నిజముగన్ నిత్యార్ధ సఖ్యంబుగన్
చరితంబున్ సహనంబుగన్ నిరతమున్ చాతుర్య విశ్వాసమున్
కరుణార్ధంబగు భక్తితత్త్వముగనున్ కాలంబు ధర్మంబుగన్
నిరతంబున్కళ వేంకటేశ్వరమదీనిర్వాహ విజ్ఞానమున్
భావము
విరజాతీర్థమువలె పవిత్రమైన శుభస్వరూపుడు శ్రీ వేంకటేశ్వరుడు. ఆయన సత్యమునకు, నిత్యహితమునకు, స్నేహభావమునకు నిలయము. ఆయన చరిత్ర సహనమును, చాతుర్యమును, విశ్వాసమును బోధించును. కరుణతో నిండిన భక్తితత్త్వమే ఆయన సందేశము; ధర్మమే ఆయన కాలానుగుణ మార్గదర్శకత్వము. అట్టి వేంకటేశ్వరుని అనుగ్రహముచే జీవన నిర్వహణకు కావలసిన విజ్ఞానము, వివేకము, కార్యసిద్ధి కలుగును.
***
056..విరోధి మర్ధన గోవిందా
విరోధుల్ మర్ధనం విభుండున్ బొనర్చున్
సరాగం సపూజ్యం సమర్థం సహాయమ్ ।
పరంధామ మాధవ్ పరాత్పార రూపున్
ధరాతత్త్వ గోవింద శక్తిం సదాహమ్ ॥
భావము:
విరోధులను మర్ధించువాడైన విభువు, ప్రేమతో పూజింపదగినవాడు, సమర్థ సహాయకుడు. పరంధాముడై, మాధవుడై, పరాత్పర స్వరూపుడై, భూమితత్త్వమంతటా వ్యాపించిన గోవిందశక్తిని నేను సదా ధ్యానించుచున్నాను.
*****
057..సాలగ్రామహర.. గోవిందా
పద్యము
సాలగ్రామహరంసదా సాక్షి రూపు
విశ్వకీర్తి సుభక్తిగన్ గీతబోధ
కలియుగాక్లేశహరం సకామ్య ధీర
విశ్వ వేంకటేశ్వర భజే విజ్ఞతిగను ॥
భావము:
సాలగ్రామ స్వరూపుడై సమస్త జగత్తుకు సాక్షిగా నిలిచే పరమాత్ముడు విశ్వవ్యాప్త కీర్తిని కలిగియున్నాడు. ఆయన భక్తులకు సుభక్తిని ప్రసాదించి, భగవద్గీత బోధల ద్వారా ధర్మమార్గాన్ని తెలియజేస్తాడు. కలియుగంలో కలిగే క్లేశాలను, బాధలను తొలగించి భక్తుల కోరికలను సత్ఫలితముల వైపు నడిపించే ధీరస్వరూపుడు. అట్టి విశ్వనాథుడైన శ్రీ వేంకటేశ్వరుని భజించుటయే నిజమైన విజ్ఞత, వివేకము.
****
058..సహస్రణామ గోవిందా
మన సహస్రణామపు పూజ మనసు చేరు
గణ మనోభవావిద్యల గమ్యమగుట
రణమె హృదయ వాంఛలతీరు రమ్య బ్రతుకు
గుణమె వేంకటేశ్వర గతి పుష్పముగను
భావం:
సహస్రనామాలతో చేసే పూజ భక్తుని మనసును భగవంతునికి చేరుస్తుంది. అది మనోవికాసానికి, ఆధ్యాత్మిక విద్యలకు గమ్యస్థానమవుతుంది. హృదయంలోని కోరికల సంఘర్షణలకు శాంతిని ప్రసాదించి, జీవితాన్ని రమ్యంగా మారుస్తుంది. సద్గుణాలనే పుష్పాలుగా సమర్పించిన భక్తునికి శ్రీ వేంకటేశ్వరుని దివ్యగతి లభిస్తుంది.
*****
059..లక్ష్మీవల్లభ గోవిందా
శా.
లక్ష్మీవల్లభ సాగరాశయన రమ్య లాలిత్యసారార్థమై
రక్షా రమ్యత గూర్చి భక్తజనులన్ ప్రాధాన్యతా లక్ష్యమున్ ।
లక్ష్మీ పద్మవతీ మనోహర హరా కారుణ్య సద్భావమున్
సూక్ష్మాసూక్ష్మము వేంకటేశ్వర కళా సూత్రంబు ధర్మార్థిగన్ ॥
భావం:
లక్ష్మీవల్లభుడైన శ్రీమహావిష్ణువు క్షీరసాగరంలో శయనిస్తూ లాలిత్యమయమైన దివ్యస్వరూపంతో భక్తులను ఆకట్టుకుంటాడు. ఆయన ప్రధాన లక్ష్యం భక్తజనుల రక్షణ. లక్ష్మీదేవి, పద్మావతీదేవి సమేతుడై కరుణ, సద్భావాలను ప్రసరింపజేస్తాడు. వేంకటేశ్వరుని దివ్యకళలు అత్యంత సూక్ష్మమైన ధర్మసూత్రాలను కూడా ధర్మార్థులకు బోధిస్తాయి.
*****
060..లక్ష్మణాగ్రజా గోవిందా
లక్ష్మణాగ్రజ శ్రీ రామ లోక రక్ష
శిక్షితా ధర్మ స్వరూప నీవు శాంతి ।
భక్త దీక్షతోడగు భవ్య చరిత్ర వెలసి
ముక్తి మార్గ నిత్యమగుట సూత్ర బ్రతుకు ॥
భావం:
లక్ష్మణుని అగ్రజుడైన శ్రీరాముడు లోకరక్షకుడు. ఆయన ధర్మస్వరూపుడు, శాంతి-సౌఖ్యాలను ప్రసాదించువాడు. భక్తి, దీక్ష, ఆదర్శ చరిత్ర ద్వారా మానవులకు మార్గదర్శకుడై, ముక్తికి దారితీసే జీవనసూత్రాన్ని బోధిస్తాడు.
*****
061..కస్తూరీ తిలక గోవిందా
శా.
శా.
కస్తూరీ తిలకం లలాటముననే శోభల్లు కాంతుళ్లుగన్
ప్రస్థావించు కళామయంబు గుణమున్ ప్రావీణ్యతా విద్యగన్ ।
స్వస్తా విశ్వమయా శుభంబు గమనన్ సాధుత్వ భావంబుగా
విస్తారంబగు వేంకటేశ్వర కళల్ విజ్ఞాన గమ్యంబుగన్ ॥
భావం:
లలాటంపై ధరించిన కస్తూరి తిలకం దివ్యకాంతిని ప్రసరింపజేస్తుంది. అది కేవలం అలంకారం కాదు; కళ, గుణం, విద్య, ప్రావీణ్యాలకు సంకేతం. ఆ దివ్యచిహ్నం విశ్వమంతటికీ శుభప్రదమైన మార్గాన్ని సూచిస్తూ, సాధుత్వ భావాన్ని పెంపొందిస్తుంది. వేంకటేశ్వరుని దివ్యకళలు విశాలమైన జ్ఞానరూపంగా భక్తులను పరమతత్త్వానికి చేర్చుతాయి.
****
062..కాంచనాంబరధర గోవిందా
కాంచనాంబరధర కళా గమ్య విద్య
జ్ఞాన వైభవంతొ విరాజ మాన మూర్తి ।
భక్త చిత్త సరసిజ విహార శీల
వేంకటేశ్వర లీలగా వినయ శీలి ॥
భావం:
బంగారు వర్ణపు దివ్యాంబరాలను ధరించినవాడా! సమస్త కళలకు, విద్యలకు గమ్యస్వరూపుడా! జ్ఞానవైభవంతో ప్రకాశించే దివ్యమూర్తివి. భక్తుల హృదయకమలాలలో విహరించే స్వభావముగలవాడివి. నీ లీలలన్నీ వినయానికి, ధర్మానికి, భక్తికి మార్గదర్శకాలుగా నిలుస్తాయి.
******
063..గరుడ వాహన గోవిందా
తరళము
గరుడవాహన నిత్యగమ్యము గా విహారవిభోహరే
శరణు జొచ్చిన భక్తలక్ష్యము సంశయంబులు తీర్చగా ।
పరమపావన మేను లోకము పాశమైవిధి తీర్పుగా
తరుణ వేంకటశైలతీరుగ తత్వ భావము భక్తిగన్
భావం:
గరుడవాహనుడవైన శ్రీహరి భక్తులకు నిత్యగమ్యుడు. ఆయన శరణు వచ్చిన వారి సందేహాలను తొలగించి మార్గదర్శనం చేస్తాడు. ఈ లోకజీవితం కర్మబంధాల పాశంలా కనిపించినా, పరమాత్మ కృపతో అది ధర్మమార్గానికి దారి చూపుతుంది. వేంకటశైలనివాసుడైన గోవిందుని తత్త్వాన్ని భక్తితో గ్రహించినవారికి జీవితం పరమార్థసిద్ధిని ప్రసాదిస్తుంది.
****
064..గజరాజ రక్షక గోవిందా
కం
జలమున గజరాజ పిలుపు
నిలయమున్ వేదనామయంబు వేడగ వేళన్ ।
గలగల పయనించి హరియే
విలపించు గజరాజు వేగిర రక్షించెన్ ॥
భావం:
సరస్సులో మొసలి బారిన పడి బాధతో గజరాజు శ్రీహరిని ప్రార్థించిన వేళ, ఆ ఆర్తనాదాన్ని ఆలకించిన హరి గరుడునిపై గలగలమని వేగంగా ప్రయాణించి గజరాజును రక్షించాడు.
****
065..వానర సేవిత గోవిందా
వానర సేవితా మనసు వాక్యత విద్యల విశ్వమేగతీ
జ్ఞాన పరంపరాసహన కామ్యము గమ్యము జ్ఞాతియేస్థితీ
ప్రాణ మనోభవంబగుట బంధము నీదగు సర్వమైవిధీ
ధ్యాన మె వేంకటేశ్వర సుధారగ నిత్యము తృప్తి సంపదే
భావం:
– హనుమంతుడు వంటి మహాభక్తులచే సేవింపబడిన గోవిందా! మనస్సు, వాక్కు, విద్యలు అన్నీ చివరకు నిన్నే చేరే విశ్వమార్గాలుగా నిలుస్తాయి.– జ్ఞానసంప్రదాయానికి మూలమైన నీవే సహనస్వరూపుడవు. కోరదగిన లక్ష్యము, చేరదగిన గమ్యము, తెలుసుకోవలసిన పరమసత్యము కూడా నీవే.– ప్రాణం, మనస్సు, భావాలు, బంధాలు అన్నీ నీ సంకల్పానుసారమే నడుస్తాయి. ఈ జగత్తులో ఉన్న సమస్తం నీ ఆధీనంలోనే ఉంది.– ఓ వేంకటేశ్వరా! నీ ధ్యానం అమృతధార వంటిది. దానివల్ల భక్తునికి నిత్య తృప్తి, ఆధ్యాత్మిక సంపద, అంతరంగ శాంతి లభిస్తాయి.
****
066.వారధి బంధన గోవిందా
వారధి బంధన భక్తులకు మార్గమై
దారిద్ర్య భంజన దయామయ ధర్మమై
వైదేహీ రమణ కారుణ్య సత్యమై
శ్రీవేంకటేశ్వర ధన్యతా పూజ్యమై
సూచనలు:
"దారిద్ర్య భంజనా" కంటే "దారిద్ర్య భంజన" అని వస్తే సమాసరూపానికి సహజంగా ఉంటుంది.
"వైదేహీరమణ" ను "వైదేహీ రమణ" అని విడదీసి రాస్తే పఠనంలో స్పష్టత ఉంటుంది.
భావం:
వారధి బంధన – భక్తులకు మోక్షమార్గాన్ని చూపినవాడు.
దారిద్ర్య భంజన – దారిద్ర్యాన్ని, దుఃఖాన్ని తొలగించేవాడు.
వైదేహీ రమణ – సీతాదేవి ప్రియభర్త శ్రీరాముడు.
శ్రీవేంకటేశ్వర – అదే పరమాత్మ వేంకటేశ్వరునిగా భక్తులకు ధన్యతను ప్రసాదించేవాడు.
*****
67.. ఏడుకొండల వాడా గోవిందా 😭
068..ఏకశ్వరూప గోవిందా
పద్యం
లోక ఏకస్వరూప స్వపూజ్య తగును
లోల నేత్రమై వెలిసెడి లోకమందు ।
శ్రీకర పరతత్త్వమే సత్యమగును
నిత్య వేంకటేశ్వర లీల నీడయగును ॥
భావం :
ఈ జగత్తంతటిలో వ్యాపించి ఉన్న పరమాత్మ ఏకస్వరూపుడు, పూజనీయుడు. ఆయన అనేక రూపాలలో, అనేక నేత్రాల ద్వారా లోకంలో వెలుగుతూ ఉంటాడు. ఆ శ్రీకరమైన పరతత్త్వమే శాశ్వత సత్యం. జగత్తులో జరిగే సమస్తం నిత్య వేంకటేశ్వరుని లీలానిజాల నీడ వంటిదే.
*-*-
:069..శ్రీ రామ కృష్ణా గోవిందా
తరుణ శ్రీరామకృష్ణావతార మహిమ
శరణమన్న చోట సహనశాంతి మహిమ ।
దైవతత్త్వమే శాశ్వత దీక్ష మహిమ
నిత్య వేంకటేశ్వరలీల నిగమ మహిమ ॥
భావం :శ్రీరామ, శ్రీకృష్ణ అవతారాల మహిమ యుగయుగాలకూ మార్గదర్శకము. భగవంతుని శరణు పొందిన చోట సహనం, శాంతి, కరుణ వికసిస్తాయి. దైవతత్త్వాన్ని గ్రహించడమే శాశ్వత సాధన, దీక్ష. వేంకటేశ్వరుని లీలలు వేదనిగూఢార్థాలను వెల్లడించే దివ్యమహిమలు.
****
070... రఘుకుల నందన గోవిందా
రఘుకుల నందన కళ రమ్యత్వ భావమై
అఘములు బాసెడి కళ అదిదేవార్థమై
ప్రఘటీత కార్యపు కళ ప్రభవమే లక్ష్యమై
సుగుణ వేంకటేశ్వర సూత్ర కళ దైవమై
భావం :
రఘుకుల నందనుడైన శ్రీరాముని కళ (మహిమ) రమ్యమైన భావరూపంగా భక్తుల హృదయాలలో వెలుగుతుంది. పాపాలను (అఘములను) తొలగించే దైవశక్తి ఆయనలో నిండి ఉంది; అందువల్ల ఆయన ఆదిదేవుని పరమార్థాన్ని తెలియజేసేవాడు. లోకక్షేమం కోసం ప్రకటితమైన ప్రతి ధర్మకార్యానికి ఆయన ప్రభావమే లక్ష్యసాధనకు మూలం. సుగుణసంపన్నమైన వేంకటేశ్వర తత్వం జీవనసూత్రంగా నిలిచి, దైవమార్గాన్ని బోధిస్తుంది.
*****
071..ప్రత్యక్షదేవ గోవిందా
ప్రత్యక్ష దేవగా ప్రకృతి సాధ్యంబురా
ప్రత్యక్ష లక్ష్యమై ప్రభలమోక్షంబురా
ప్రత్యక్షసత్యమై ప్రగతి ధర్మంబురా
ప్రత్యక్ష వెంకన్న రమ్య భాగ్యంబురా
సరళ భావం 🌷
ప్రకృతిలో కనిపించే ప్రతి అద్భుతం భగవంతుని ప్రత్యక్ష స్వరూపమే. జీవితం యొక్క లక్ష్యం మోక్షమార్గాన్ని చేరుకోవడం. సత్యం, ధర్మం, ప్రగతి అన్నీ దైవానుగ్రహంతోనే వికసిస్తాయి. తిరుమల వేంకటేశ్వరుడు ప్రత్యక్ష దైవంగా భక్తులకు భాగ్యం, ఆనందం, ఆశ్రయం ప్రసాదిస్తాడు.
🌷 పద్యసూక్తి 🌷
ప్రకృతిలో ప్రత్యక్షమయ్యే సత్యమే దైవం;
ధర్మములో నిలిచే ప్రగతియే మోక్షమార్గం;
భక్తిలో వికసించే విశ్వాసమే వేంకటేశుని అనుగ్రహం.
మకుటం: ప్రత్యక్షదేవ గోవిందా! 🙏🌷
072.: పరమదయాకర గోవిందా
పరమదయాకరాసమయపాఠముజెప్ప మనస్సు గాంచుమా
నిరతము నిన్నువేడుకొను నీడను నిత్యము నీవు గాంచుమా
తరతమబేధమన్నది సుతాగుణముతత్త్వమునేనుగ చెప్పలేనుగా
కరుణయువేంకటేశ్వరునికాలశుభంబుయశస్సు లోకమున్
🌷 పరమదయాకర గోవిందా – సరళ భావం 🌷
ఓ పరమదయాళువైన గోవిందా! జీవితానికి అవసరమైన సమయపాఠాలను నాకు నేర్పించు. నిన్ను ఎల్లప్పుడూ ప్రార్థించే భక్తునికి నీ దివ్యరక్షణ నీడగా ఉండి కాపాడుము. భేదభావాలు, ఉన్నత–నీచ భావనలు మానవుల కల్పితాలే; అసలు తత్త్వం కరుణ, ప్రేమ, సమత్వంలోనే ఉంది. ఓ వేంకటేశ్వరా! నీ కరుణవల్ల కాలం శుభప్రదమై, లోకంలో యశస్సు, మంగళం వెల్లివిరియుగాక..
****
73..వజ్ర కవచ ధర గోవిందా
వజ్ర కవచధర మనసు వాక్య తెలప
పువ్వుల వలెను సహకార పూజ్య మవ్వ
నీదు మృదుమధురంబుగు నిత్య రూప
వేంకటేశ్వర మామది వినగలవిధి
వజ్ర కవచ ధర గోవిందా – సరళ భావం 🌷
ఓ వజ్రకవచధారి వేంకటేశ్వరా! నా మనసులోని మాటలను ఆలకించు. పువ్వుల వలె సున్నితమైన, సుగంధభరితమైన సహకార స్వభావం నాలో పెంపొందించు. నీ మృదుమధుర స్వరూపం ఎల్లప్పుడూ నా హృదయంలో నిలిచి ఉండాలి. నా ప్రార్థనను ఆలకించి సన్మార్గంలో నడిపించు.
***
74.. వైజయంతి మాల గోవిందా
హృదయ వైజయింతికి మాల తృప్తి నివ్వ
పదము పాఠ్యము తీరగు పాశ మవ్వ
సర్వ వేళల సహకార సమయ మవ్వ
నిత్య వేంకటేశ్వర నీదు నీడ చాలు
ఓ వైజయంతీమాల ధరించిన గోవిందా! నా హృదయానికి విజయమనే వైజయంతీమాలను ప్రసాదించి తృప్తిని కలిగించు. నా మాటలు, విద్య, ఆచరణ సత్పథంలో నడిచేలా చేయు. జీవిత బంధాలు ప్రేమగా, ధర్మంగా మారేలా అనుగ్రహించు. అన్ని వేళలా నీ సహకారం, నీ కృప, నీ రక్షణ ఉండాలి. నీ నీడ ఉంటే అదే నాకు చాలు.
****
75..వడ్డికాసుల వాడ గోవిందా
వడ్డి కాసుల వాడవు వరద రాజ
నిత్య వడ్డి కట్టెడి విద్య నీది రాజ
సత్య విలువ తెల్పగలుగు సమయ రాజ
నిన్ను వేంకటేశ్వర యని నిత్య కొలువ
భావం
ఓ గోవిందా! నిన్ను "వడ్డికాసుల వాడు" అని భక్తులు ప్రేమగా పిలుస్తారు. కానీ నీవు కోరేది ధనవడ్డీ కాదు; సత్కర్మల వడ్డీ, భక్తి వడ్డీ, జ్ఞాన వడ్డీ. కాలానికి తగిన పాఠాలను నేర్పి, సత్యం యొక్క విలువను తెలియజేస్తావు. అందుకే నిన్ను వేంకటేశ్వరునిగా నిత్యం ఆరాధిస్తూ కొలుస్తుంటాము.
*****
76..వసుదేవ సుత గోవిందా
జన్మ వసుదేవసుతగా జ్ఞాన మనసు
భక్తికి బలమిచ్చెడివాడు బంధ మనసు
స్మరణకు ఫలము కరుణతో మనసు పంచు
దైవ లీల విద్యమనసు దీక్ష నిచ్చు
సరళ భావం 🌷
వసుదేవసుతుడైన శ్రీకృష్ణుడు జ్ఞానాన్ని ప్రసాదించి మనసును సన్మార్గంలో నడిపిస్తాడు. భక్తులకు ఆత్మబలాన్ని ఇచ్చి దైవబంధాన్ని కలిగిస్తాడు. ఆయన స్మరణ కరుణను, శాంతిని, ఫలితాన్ని ప్రసాదిస్తుంది. దైవలీలలను అర్థం చేసుకునే జ్ఞానాన్ని ఇచ్చి, ఆధ్యాత్మిక దీక్షను కలుగజేస్తాడు.
****
77..బిల్వ పత్రార్చిత గోవిందా
బిల్వ పత్రార్చిత సుఖమునివ్వ దేవ
నిల్వలేను నీదరి నన్ను నెంచు దేవ
మువ్వకేమోక్ష మిచ్చిన ముఖ్య దేవ
నవ్వు చున్నారు నన్నునే నమ్మె దేవ
భావం:
బిల్వపత్రాలతో అర్చింపబడే దేవా! నాకు సుఖాన్ని ప్రసాదించు.నీ శరణు తప్ప నాకు మరే ఆధారమూ లేదు; నన్ను కరుణతో ఆదరించు.త్వరగా మోక్షాన్ని ప్రసాదించగల ముఖ్యదేవుడవు.లోకులు నన్ను ఎగతాళి చేసినా, నేను నిన్నే నమ్ముకుంటున్నాను.
****
78..బిక్షుక సంస్తుత గోవిందా
నిత్య భిక్షుక సంస్తుత నిర్మలాత్మా
సత్యసాక్షివి జీవిత సమరమందు ।
చిన్మయానంద రూపుడవు చిత్తమందు
భక్తి భిక్షను నొసగెడు భవ్య గోవిందా ॥
భావం:
ఎల్లప్పుడూ భిక్షుకులచే స్తుతింపబడే నిర్మలస్వరూపుడా!
జీవిత సమరంలో సత్యసాక్షిగా నిలిచే వాడా!
చిన్మయానంద స్వరూపుడై భక్తుల హృదయాలలో వెలసే వాడా!
భక్తి అనే మహాభిక్షను ప్రసాదించే భవ్య గోవిందా!
****
79..స్త్రీపుం రూప గోవిందా
శా.
స్త్రీపుంరూప విభేదమెల్ల జగతిన్ శ్రీశక్తి పురుషార్థమున్
శ్రీపాదంబగు శక్తి సమ్మిళితమున్ శ్రీతత్త్వమై విద్యగన్ ।
శ్రీప్రావీణ్యత తత్త్వమందు కళలన్ శ్రీభేదభావంబుగన్
శ్రీప్రాధాన్యత శ్రీనివాస భవమున్ స్త్రీపుంస్వరూపంబుగన్ ॥
భావం:
ఈ జగత్తులో కనిపించే స్త్రీ–పురుష భేదాలన్నీ శ్రీశక్తి–పురుష తత్త్వాల ప్రకటనలు. ఆ రెండు తత్త్వాల సమ్మిళితమే పరమతత్త్వం. విద్య, కళ, సృష్టి, పోషణ, లయ మొదలైన సమస్త వైవిధ్యాల వెనుక ఉన్న ఏకత్వ స్వరూపమే శ్రీనివాసుడు. అందువల్ల ఆయన స్త్రీపుంస్వరూపుడు — శక్తి, చైతన్యాల సమగ్ర రూపం.
****
80..శివకేశవ మూర్తి గోవిందా
శివకేశవ మూర్తి వశీకరణంబుగనున్
భవ కాలమయంబున భాగ్య భవంబుగనున్
నవరత్నపుకాంతుల నమ్మకమేబ్రతుకున్
వివరంబు విధానమువిద్యలవిస్మయమున్
ఈ పద్యంలో:
శివ–కేశవ అభేద తత్త్వం ఉంది.
భవజీవితం కాలప్రవాహంలో సాగుతుందనే తాత్త్విక దృష్టి ఉంది.
నమ్మకం (విశ్వాసం) జీవితానికి కాంతి అనే భావం ఉంది.
సృష్టి విధానం, విద్యలు అన్నీ దైవవిస్మయమే అనే ముగింపు ఉంది.
****
81.. బ్రహ్మాండ రూప గోవిందా
బ్రహ్మాండంబునబీజభావముగనున్ రమ్యత్వ ప్రేమంబుగన్
బ్రహ్మండంసకలార్ధసాధనలుగన్ బ్రాహ్మణ్య లక్ష్యంబు గన్
బ్రహ్మాడంసమరంబుభక్తివిలువల్ ప్రారబ్ద కర్మంబుగన్
బ్రహ్మాండoబును వేంకటేశ్వరకళా ప్రావీన్యతా భావమున్
భావం:.బ్రహ్మాండమే సృష్టి బీజం, ప్రేమస్వరూపం.అది సమస్త పురుషార్థాల సాధనకు మార్గం, ధార్మిక జీవన లక్ష్యం.జీవిత సమరంలో భక్తి విలువలను తెలియజేసేది ప్రారబ్ధ కర్మ.ఈ బ్రహ్మాండ వైభవమంతా వేంకటేశ్వరుని దివ్యకళా ప్రావీణ్యానికి ప్రతీక.
***
82..భక్త తారక గోవిందా
భక్త తారక మహమ బంధమౌ
శక్తి తత్త్వము తెలిప సాధనే యోగ్యతే బాధ్యతే
యుక్తి మార్గము విలువ యున్నతంబేయగున్
వ్యక్తి పూజలన్నియు వ్యసనమౌను రమణా
భావ వివరణ:
భక్త తారక మహిమ – భక్తిని మోక్షదాయక మార్గంగా స్వీకరిస్తే అది బాధ్యతను గుర్తు చేస్తుంది; బంధనాన్ని కాదు. – సాధన ద్వారానే అంతరంగ శక్తి, దైవతత్త్వం అనుభవమవుతుంది.
– వివేకం, యుక్తి కలిసిన మార్గమే ఉన్నతమైనది.
– తత్త్వాన్ని విడిచి వ్యక్తినే పరమంగా భావిస్తే అది వ్యసనంలా మారవచ్చని హెచ్చరిక వేంకటేశ్వరా
****
83..నిత్యకళ్యాణ గోవిందా
సత్య పరిపాలన శుభము సమయ తీరు
పైత్యమేనిత్య పూజలు పైక మవ్వ
ముత్యమైవెలిగేస్థితి ముద్ర రమణ
నిత్య కళ్యాణ పరమాత్మ నిగమ తీరు
సత్యపాలన శుభకరం.
పైపై పూజలు మాత్రమే చేస్తే ప్రయోజనం లేదు.
ముత్యంలా ప్రకాశించే సద్గుణస్థితి మనోహరమైనది.
అదే నిత్యకళ్యాణ పరమాత్మ తత్త్వాన్ని తెలిపే వేదసారం.
****
84.. నీరజనాభ గోవిందా
ఉ.
కారణసింధు! కష్టముల గాఢత బాపెడి సత్యవిద్యలై,
పారమునందు చేర్చెడి ఉపాయము నంతయు నీకు పాహిమామ్॥
సారముగాను వేదముల సత్యము జూపెడి నిత్యదైవమా,
నీరజనాభ! నీవు గతి నిత్యము భక్తుల వేంకటేశ్వరా॥
భావం
కారణసింధు – జగత్తుకు మూలకారణమైన పరమాత్మ.
కష్టముల గాఢత బాపెడి సత్యవిద్య – నిజజ్ఞానం దుఃఖాంధకారాన్ని తొలగిస్తుంది.
పారమునందు చేర్చెడి ఉపాయము – సంసారసాగరాన్ని దాటించి పరమపదానికి చేర్చే మార్గం దైవానుగ్రహమే.
వేదసార స్వరూపుడు – వేదాలు బోధించే పరమసత్యమే శ్రీహరి.
భక్తుల గతి – భక్తులకు అంతిమ శరణ్యం, ఆశ్రయం.
***
:85..హాథిరామ గోవిందా
సరళ భావం
హాథీరామ ప్రియా సహాయముగనున్ ఆకాంక్ష తీర్చేందుకున్
ఖ్యాతి గాంచగ బుద్ధితత్వముగనన్ కాలంబు ధర్మంబుగన్
స్వాతీ ముత్యము తీరు కాంతులుగనున్ సామర్థ్య ప్రేమంబుగన్
ఈథీనుల్ గను వేంకటేశ్వర కళల్ యీప్సిత్వ లక్ష్యంబుగన్ ॥
భావం:..హాథీరామ బాబాజీ వంటి మహాభక్తుల అనుగ్రహం, దైవసహాయం వల్ల భక్తుల సత్కోరికలు నెరవేరుతాయి. బుద్ధి, వివేకం, ధర్మాచరణ వల్ల మనిషి మంచి పేరు ప్రతిష్ఠలను పొందుతాడు..స్వాతి నక్షత్రపు వర్షబిందువు ముత్యముగా మారినట్లే, ప్రేమతో కూడిన సామర్థ్యం మనిషి జీవితాన్ని ప్రకాశవంతం చేస్తుంది. చివరికి వేంకటేశ్వరుని దివ్యకళలు, కృపాకటాక్షమే భక్తుడు కోరుకున్న లక్ష్యాలను చేరుకునే మార్గాన్ని చూపుతాయి.
****
86..హరి సర్వోత్తమ గోవిందా
హరి సర్వోత్తమ సఖ్యతాభవము ఆనందoబు హృద్యంబుగన్
సిరి వెంటా మనసైన వాక్యమగు బాశిల్లున్ శుభంబేయగున్
కరుణానందము ప్రేమ సర్వమగు సాకారంబు గమ్యంబుగన్
చరణంబున్ మది నిత్యసత్య మగుటన్ జాతస్య సర్వంబుగన్
భావం....హరి సర్వోత్తముడు. ఆయనతో సఖ్యభావం కలిగినవారికి హృదయానందం లభిస్తుంది. దైవసాన్నిధ్యం జీవనాన్ని మధురంగా మారుస్తుంది.లక్ష్మీకటాక్షం తోడై, మనస్సు మరియు వాక్కు oశుభమార్గంలో నడుస్తాయి. ఆలోచనలు, మాటలు మంగళకరమవుతాయి.కరుణ, ఆనందం, ప్రేమ—ఈ మూడు గుణాలకు సాకారరూపమే గోవిందుడు. ఆయననే జీవన పరమగమ్యంగా భావించాలి.ఆయన పాదారవిందాలపై మనస్సు నిలిస్తే నిత్యసత్యం అవగతమవుతుంది. జన్మించిన ప్రతి జీవికి పరమాశ్రయం, పరమార్థం ఆ చరణాలే.
***
87..జనార్ధన మూర్తి గోవిందా
కం
జనార్ధన మూర్తిగా జ్ఞాన హృదయంబుగన్
జ్ఞానసంపద మూర్తి జ్ఞప్తి సమర్థుడై
ప్రాణనాథ మయంబై ప్రావీణ్య భావమై
మానస రక్షకుడై మోక్షమార్గ మూర్తిగన్॥
భావం: జనార్ధనుడు జ్ఞానస్వరూపిగా హృదయంలో వెలసి, జ్ఞానసంపదను ప్రసాదించువాడై, ప్రాణులకు నాథుడై, మనస్సును రక్షించి మోక్షమార్గాన్ని చూపే దివ్యమూర్తి అని స్తుతిస్తున్నారు.
*****
88. జగత్ సాక్షి రూప గోవిందా
089..అభిషేక ప్రియ గోవిందా
మ
అభిషేక ప్రియ ధర్మతత్పర సహాయంబున్ సాన్నిత్యమున్
ఉభయానందమునిత్య సత్యముసయోధ్యంబున్ సామీప్యమున్
ప్రభలైవెల్గులు సర్వవేళలుగనే ప్రావిన్యతాభాగ్యమున్
అభిషేకంబగు వేంకటేశ్వర సధానందoబు విశ్వాసమున్
భావం:
ధర్మమార్గంలో నడిచే భక్తులకు సహాయకుడై, తన సాన్నిధ్యాన్ని ప్రసాదించే వాడు వేంకటేశ్వరుడు.
ఇహపర లోకాలలో ఆనందాన్ని ఇచ్చి, సత్యమార్గంలో నడిపి, తన సమీపాన చేర్చే దయామూర్తి. భక్తుని జీవితంలో జ్ఞానప్రకాశాన్ని నింపి, కార్యసిద్ధి మరియు భాగ్యాన్ని ప్రసాదించేవాడు.స్వామివారి అభిషేక దర్శనం భక్తుని హృదయంలో విశ్వాసాన్ని పెంపొందించి, నిత్యానందాన్ని కలిగిస్తుంది.
*****
090..ఆపన్నివారణ గోవిందా
వ
ఆపన్నివారణ విశాల సమర్ధతేనున్
దీపంబుకాంతులకలౌను నిరీక్ష విధానమేనున్
పాపంబుకాలము నుశాంతి ప్రభావమేనున్
శాపంబు తీర్చెడి సహాయ సకాల మేనున్
భావవ్యాఖ్య:ఆపదలో ఉన్న భక్తులను రక్షించుటలో అపారమైన శక్తి, సామర్థ్యం కలవాడు గోవిందుడు.చీకటిలో దీపకాంతి దారిచూపినట్లు, భక్తుని నిరీక్షణకు ఫలితమిచ్చి మార్గదర్శకుడౌతాడు.పాపబంధాలను కాల్చివేసి, మనస్సుకు శాంతిని ప్రసాదించే కరుణామూర్తి.శాపములు, కష్టములు, దుఃఖములు తొలగించుటకు సమయానుకూలంగా సహాయం చేసేవాడు.
****
091..రత్న కిరీటా గోవిందా
రత్నకిరీట సుకాంతుల సరాగ యోగా
రత్నదురంధర సన్నిధి సరమ్య త్యాగా
రత్న పరాత్పర పెన్నిధి సహాయ సేవా
రత్న సుబుద్ధి సమర్ధత రమత్వ దేవా
భావవ్యాఖ్య:రత్నఖచిత కిరీటంతో ప్రకాశిస్తూ, భక్తుల హృదయాలలో ప్రేమభక్తి యోగాన్ని కలిగించే స్వామి.
అమూల్య రత్నసంపదలకు అధిపతియై, తన సన్నిధిలో త్యాగసౌందర్యాన్ని బోధించువాడు.
పరమ రత్ననిధివంటి దైవస్వరూపుడై, ఆశ్రితులకు సహాయం చేయుటనే సేవగా స్వీకరించువాడు.
రత్నసమానమైన సద్బుద్ధిని ప్రసాదించి, సమర్థతతో జీవనాన్ని రమ్యంగా మార్చే దేవుడు.
*****
092..రామానుజనుతా గోవిందా
ప్రేమా కరుణదేవ పీయూష మేయగున్
నామ వేంకటరమణ నమ్మకంయేయగున్
క్షేమంబు చూపుల్లు కీర్తిగా యోగమున్
రామానుజనతా సరాగంబుగాయగన్
భావం: శ్రీరామానుజాచార్యులచే స్తుతింపబడిన గోవిందుడు ప్రేమ, కరుణల అమృతస్వరూపుడు. ఆయన నామస్మరణ భక్తునికి విశ్వాసాన్ని కలిగిస్తుంది. ఆయన కీర్తన క్షేమాన్ని, యోగక్షేమాలను ప్రసాదిస్తుంది. అందుకే భక్తుడు ప్రేమతో, రాగభావంతో "రామానుజనుతా గోవిందా" అని ఆలపిస్తాడు. 🙏॥ శ్రీ వేంకటేశాయ నమః ॥🙏
*****
093..స్వయం ప్రకాశ గోవిందా :
ఈ స్వయం ప్రకాశం మది యిచ్చ తీర్చ
ఈ స్వరూపమే సర్వంబు మిష్ట హృద్య
ఈ హితకర దివ్య భవమున్ నిత్య మయము
నిత్య వేంకటేశ్వరలీల నిగమ వెలుగు
భావం— పరమాత్మ స్వయంప్రకాశ స్వరూపుడు. ఆయన జ్ఞానజ్యోతి నా మనసులోని సందేహాలు, కోరికలు, ఆత్మతృష్ణలను తీర్చి శాంతిని ప్రసాదించింది.— ఈ దివ్యస్వరూపమే సమస్త సృష్టికి మూలం. భక్తుని హృదయానికి అత్యంత ప్రియమైనది కూడా అదే.— ఈ దైవభావం క్షణికమైనది కాదు; నిత్యమైనది. జీవునికి శాశ్వత హితాన్ని కలిగించే దివ్యానుభూతి." — శ్రీ వేంకటేశ్వరుని లీలలు వేదాల (నిగమాల) సారాన్ని ప్రకాశింపజేసే జ్ఞానదీపికలు. ఆయన లీలల ద్వారానే పరమసత్యం అవగతమవుతుంది..
🙏॥ శ్రీ వేంకటేశాయ నమః ॥🙏
****
094..ఆశ్రితపక్ష గోవిందా
ఉ
ఆశ్రితకాలమానము సమానము చేయుశుభంబు గాయగన్
ఆశ్రితలక్ష్యసాధనలు అక్షర రూపము యెల్ల వేళలన్
ఆశ్రిత గాంచభాగ్యమగు ఆనతి సర్వము ప్రేమ చూపుగన్
ఆశ్రితపక్షపాతము సహాయ పరంబు వేంకటేశ్వరా
భావం– భగవంతుడు తనను ఆశ్రయించిన వారి జీవితంలో కాలానుగుణంగా కలిగే కష్టసుఖాలను సమతతో నడిపించి శుభఫలాలను ప్రసాదిస్తాడు.– ఆశ్రితుల లక్ష్యసాధనకు ఆయన దివ్యవాక్యాలు, సత్యస్వరూపమైన ఉపదేశాలు శాశ్వత మార్గదర్శకాలుగా నిలుస్తాయి.– భక్తుని నమస్కారమే అతని భాగ్యం. ఆ చిన్న వినయాన్నికూడా భగవంతుడు ప్రేమతో స్వీకరిస్తాడు.– ఓ వేంకటేశ్వరా! నిన్ను ఆశ్రయించిన వారి పక్షాన నిలిచి వారికి సహాయపడటమే నీ సహజ స్వభావం.
****
95. నిత్య రక్షక గోవిందా
నిత్య రక్షక విధి నాకు నిర్మలమగు
సఖ్యతాభవ కాలము సమయమగును
విశ్వ మాయలు చెంతన చిత్త మగుట
సర్వ వేళల నిన్నుగా సాధ్య కొలువ
పద్యభావం— ఓ గోవిందా! నిత్యం నన్ను రక్షించే నీ విధి వల్ల నా జీవన మార్గం నిర్మలంగా, పవిత్రంగా మారుతుంది— నీతో సఖ్యతాభావం కలిగిన కాలమే నాకు సార్థకమైన సమయంగా మారుతుంది.— విశ్వంలోని మాయామోహాల మధ్య ఉన్నప్పటికీ నా చిత్తం వాటికి లోబడకుండా నీ వైపు నిలవాలి అనే భావం ఇక్కడ కనిపిస్తోంది.— అన్ని వేళలా నిన్న ధ్యానిస్తూ, నిన్నే ఆశ్రయించి, నీ సేవను సాధించడమే నా లక్ష్యం.
**
96. నిఖిల లోకేశ గోవిందా
నిఖిల లోకేశ విద్యల నిర్ణయంబు
సకల తృప్తిగాం చగలుగు సమయ మంబు
విశ్వ జన్మ కర్మలను తీర్చ వినయమంబు
నిత్య మనశాంతి కోరుచు నిగమ భవము
భావం — సమస్త లోకాల అధిపతివైన గోవిందా! విద్యలన్నిటికీ తత్త్వనిర్ణయ స్వరూపుడవు. — అన్ని విధాలైన తృప్తిని, అనుకూలమైన సమయాన్ని ప్రసాదించువాడవు.— విశ్వంలోని జీవుల జన్మకర్మల ఫలితాలను పరిహరించి, వినయాన్ని ప్రసాదించువాడవు.— నిత్యమైన మనశ్శాంతిని కోరుతూ వేదాలు నిన్నే స్తుతిస్తున్నాయి.
*****
97..ఆనంద రూప గోవిందా
ఆనంద రూప మహిమే
తానంతయు భేదమనక తత్త్వము తెల్పున్
జ్ఞానంబుసకల మనసై
ప్రాణంబుకు రక్షగాను పాఠ్య నిధియు
పద్యభావం— గోవిందుని స్వరూపమే పరమానందమయం; ఆయన మహిమ అంతా ఆనందస్వరూపమే.— “తాను–ఇతరులు” అనే భేదభావం లేకుండా ఏకత్వ తత్త్వాన్ని బోధించేవాడు. ఇది అద్వైత భావాన్ని సూచిస్తుంది.— సమస్త జ్ఞానానికి మూలస్వరూపుడై, జీవుల మనస్సులను జ్ఞానమార్గంలో నడిపించేవాడు.— ప్రాణాలకు రక్షకుడై, నేర్చుకోవలసిన జ్ఞానానికి నిధిగా నిలిచేవాడు.
****
98..ఆధ్యాంత రహితా గోవిందా
ఆధ్యాంత రహితా సమారాజ్య యైక్యతా
సాధ్యాణ సేవార్ద సద్భావ దక్షతా
విద్యార్ధ ధర్మంబు విశ్వాస సఖ్యతా
అధ్యక్షభావంబు ఆశ్రిత గోవిందా
తాత్పర్యం
ఆద్యంతరహితుడైన గోవిందుడు జగత్తు యైక్యతకు మూలం. సేవ, సద్భావన, విద్య, ధర్మం, విశ్వాసం, సఖ్యత వంటి మానవ విలువలను పెంపొందించి, ఆశ్రితులకు రక్షణనిచ్చే జగన్నాయకుడు. ఆయన అనుగ్రహమే వ్యక్తి, సమాజం, ప్రపంచం శాంతి-సమృద్ధులకు ఆధారం.
****
99.. ఇహపర దాయక గోవిందా
చం.
ఇహవరమిచ్చు దివ్యగుణనీడలుయెల్లలు దారి ప్రేమగన్
సహజపు ధర్మ దీప్తిగనుసత్యసుబోధసుధామృతo బుగన్ ।
అహమికలేని భక్తజనరక్ష సమర్ధత తత్వ భావమున్
ఇహపరదాయకామదియుయీప్సితభావము వేంక టేశ్వరా
భావం: ఇహలోక వరములను ప్రసాదించువాడవు; నీ దివ్యగుణాలు ప్రేమకు నిలయములు. సహజధర్మ ప్రకాశమై, సత్యబోధ అనే అమృతాన్ని అందించువాడవు. అహంకారరహిత భక్తులను రక్షించే సామర్థ్యస్వరూపుడవు. ఓ ఇహపరదాయక వేంకటేశ్వరా! నా మనస్సులోని శుభాకాంక్షలను ఫలింపజేయుము.
****
100..ఇభరాజ రక్షక గోవిoదా
మ.
ఇభరాజ స్వరమాలకించి గుణమై యిచ్ఛార్ధ రక్షార్ధమున్
ప్రభలన్నీ కలిసేను తోడుగనులే ప్రాధాన్యతాభావమున్
అభయంబున్ తెలిపే సహాయముగనున్ ఆకాంక్ష తీర్చేందుకున్
ఉభయానందము మోక్షమేయగుటగన్ సూత్రంబు ప్రేమంబుగన్
భావం...గజరాజైన గజేంద్రుని ఆర్తనాదాన్ని ఆలకించి, అతని కోరికను తీర్చుటకై, రక్షణార్థమై వెంటనే ప్రత్యక్షమైన కరుణామూర్తివి. ఆపదలో ఉన్న భక్తునికి భేదభావము లేకుండా సహాయము చేయుటే నీ స్వభావము. భక్తులందరికీ అభయమును ప్రసాదించి, వారి ఆకాంక్షలను సద్మార్గమున నెరవేర్చువాడవు. ఇహలోకమున ఆనందమును, పరలోకమున మోక్షసుఖమును అనుగ్రహించువాడవు. ఈ సమస్త అనుగ్రహాలకు మూలసూత్రము ప్రేమయే అని నీ లీలలు బోధించుచున్నవి.
****
101..పరమ దయాలో గోవిందా
చం
పరమదయాలనిన్నుగఫలంబు నెంచియు నీదు సేవగన్
శరణముతోను వేడెద సహాయము సాధ్యశుభంబు గానగన్
తరుణము యానతీగతి దయార్ధతహృద్య నిజంబు గాయగన్
మరణము నీదయాకళ మనస్సుగనౌనులె వేంకటేశ్వరా
భావం:— ఓ పరమదయాళుడా! నీ సేవయే నా జీవితానికి పరమఫలమని భావిస్తున్నాను.— నీ శరణు చేరి ప్రార్థిస్తున్నాను; నా శుభకార్యాలు సఫలమగునట్లు సహాయం చేయుము— ప్రతి సందర్భంలోనూ నీ దయే నాకు మార్గదర్శకమై, హృదయానికి హితమైన సత్యమార్గాన్ని ప్రసాదించుగాక.— చివరి క్షణంలో కూడా నా మనస్సు నీ దయామృతంతో నిండి నిన్నే స్మరించునట్లు అనుగ్రహించుము, ఓ వేంకటేశ్వరా!
*****
102.పద్మ దళాక్ష గోవిందా
ఉ
పద్మదలాక్షగా సమయపాలన ధర్మము మాన సంబుగన్
పద్మసహృద్యమై మనసుపాఠ్యమునుంచి శుభంబుగాయగన్
పద్మ మనోభవా జనక ప్రాభవ లక్ష్యము నిత్య సత్యమున్
పద్మ సుధాయనoత యుపాసన తీరుగ వేంకటేశ్వరా
భావం— ఓ పద్మదళనేత్రా! సమయపాలన, ధర్మాచరణ మానవునికి అలంకారముగా నిలిచేలా అనుగ్రహించుము.— పద్మమువలె నిర్మలమైన హృదయంతో మనస్సు సద్గుణాలను గ్రహించి శుభఫలితాలను పొందునుగాక.— పద్మసంభవుడైన బ్రహ్మకు మూలకారణుడవైన నీవే సృష్టి ప్రాభవానికి లక్ష్యస్వరూపుడవు; నిత్యసత్యమువి.— పద్మసమానమైన అమృతమయ ఉపాసనతో నిన్ను ఆరాధించునట్లు అనుగ్రహించుము, ఓ వేంకటేశ్వరా
****
103..తిరుమల వాసా గోవిందా
చం
తిరుమలవాస రక్షత తీరున సేవలు నేను చేసదా
నిరతము నిన్నుకొల్చెద నెమ్మది తీరుగ భక్తి తత్త్వమున్
కరుణయు జూపి కామ్యత గాంచుము గమ్యము తీరు గాయగున్
మరుగునపడ్డ మానస మా యలు బాపుము వేంకటేశ్వరా
భావం:— ఓ తిరుమలవాసా! నీ రక్షణను పొందుటకు తగిన సేవలను నేను చేయగలనా— భక్తితత్వంతో నిన్ను నిరంతరం సేవించి, మనశ్శాంతిని పొందాలని కోరుతున్నాను.— నీ కరుణతో నా శుభకామనలు నెరవేరి, జీవిత లక్ష్యం సాఫల్యం పొందునట్లు అనుగ్రహించుము.— మనస్సులో దాగి ఉన్న మాయ, అహంకార, మోహాదులను తొలగించి నన్ను సన్మార్గంలో నడిపించుము.
****
104..తులసీ వనమాల గోవిందా
తులసీ వనమాల సుగుణ్యసుధామృతమున్
తలపించగ కృష్ణ విధానపు భక్తిగనున్
సులభంబగు రీతిన సూత్రము పాదముగన్
కళలేసుఖదుఃఖముగాంచుచుభాగ్యతగన్
భావం— తులసీ వనమాలను ధరించిన గోవిందుడు సద్గుణరూప అమృతస్వరూపుడు.— కృష్ణుని స్మరించుట ద్వారా భక్తిమార్గం సహజంగా వికసిస్తుంది.— ఆయన పాదసేవయే జీవితాన్ని నడిపించే సులభమైన సూత్రము.— జీవనంలో సుఖదుఃఖాలను సమభావంతో అనుభవిస్తూ నిజమైన భాగ్యాన్ని పొందగలరు.
****
105..శేష శయన గోవిందా
ప్రభాత శేషశయన గాంచు విద్యగన్
విభాగ తీరుగనునె వినమ్ర సాక్షిగనున్
ప్రభావ లక్ష్మి గుణ పదాంబుజార్ధమున్
శుభాశుభంబుకళలు తీ రుగానగన్
పద్య భావం:— ప్రభాతకాలంలో శేషశయనుడైన శ్రీహరిని ధ్యానించుట జ్ఞానప్రదమగును.— జీవితంలోని వివిధ స్థితులను వినమ్రతతో గ్రహించే సాక్షీభావం కలుగును.— లక్ష్మీపతియైన ఆయన పాదపద్మాల మహిమ, గుణప్రభావం భక్తునికి మార్గదర్శనమగును.— శుభాశుభ ఫలితాల వెనుకనున్న తత్త్వాన్ని గ్రహించి సమత్వబుద్ధి పొందగలుగును.
****
106..శేషాద్రి నిలయ గోవిందా
పాషాన హృదయమున్ పాపం మార్చులీల
వేషాలు గాంచుచూ విద్య వేదలీలలు
ఉషోదయ ధర్మమున్ ఉజ్వలా కాంతిగాన్
శేషాద్రి నిలయాన వేంకట రమణలీల
భావం..— రాతివంటి కఠిన హృదయాలను సైతం మార్చి, పాపాలను తొలగించే దివ్యలీలలు నీకున్నవి.— అనేక రూపాలలో ప్రత్యక్షమై, విద్యా-వేద తత్త్వాలను బోధించే లీలలను ప్రదర్శిస్తావు.— ఉదయసూర్యుని ప్రకాశంవలె ధర్మమార్గాన్ని వెలిగించి జీవులకు దిశానిర్దేశం చేస్తావు.— శేషాద్రిపై నివసించే వేంకటరమణా! నీ లీలలు అనంతమైనవి, మంగళప్రదమైనవి.
*****
[ 107..శ్రీ శ్రీనివాస గోవిందా
శ్రీ శ్రీ ప్రభావము సహాయ స్థిరంబుగానున్
శ్రీశ్రీ విజ్ఞానము వినూత్న విశ్వసమేనున్
శ్రీ శ్రీ శుభంబగు విధాన సగీత మేనున్
శ్రీ శ్రీనివాస సహనంబు నిరంజనౌనున్
మొత్తం భావం:
శ్రీనివాసుడు తన దివ్యప్రభావంతో భక్తులకు ఎల్లప్పుడూ స్థిరమైన సహాయంగా నిలుస్తాడు. భక్తుల విశ్వాసాన్ని బట్టి వారికి విజ్ఞానాన్ని ప్రసాదించి, ఆధ్యాత్మిక ప్రగతికి మార్గం చూపుతాడు. భగవద్గీతలో బోధించిన శుభకరమైన ధర్మవిధానాలకు ప్రతిరూపంగా ఉండి, సత్ప్రవర్తనతో జీవించమని ఉపదేశిస్తాడు. అపారమైన సహనగుణంతో అందరినీ సమదృష్టితో ఆదరించే నిర్మల స్వరూపుడు శ్రీ శ్రీనివాస గోవిందుడు.
🙏॥ శ్రీనివాసాయ నమః ॥🙏
***+*
