ఓం శ్రీ  రాం              ఓం శ్రీ  రాం                 ఓం శ్రీరాం

శ్రీ మాత్రే నమ: *** శ్రీ  రామ చంద్రపరబ్రహ్మనే నమ:  ***    ప్రాంజలి ప్రాభ        

సర్వేజనా సుఖినోభవంతు ***  ఓం శాంతి:  ఓం శాంతి: ఓం శాంతి:

 ప్రాంజలి - సుందరకాండ - తెలుగు- వచస్సు 

అథ: సుందరకాండ ప్రారంబ: - ప్రధమ: సర్గ:

210 సంస్కృత  శ్లోకాల ఆధారముగా తెలుగు- వచస్సు    

O -- O -- O

నుమంతుడు సముద్రమును లంఘించుట, మైనాకాకుడు అతనిని గౌరవించుట

సురసను హనుమంతుడు ఓడించుట, సింహికను వధించుట

దక్షిణ తటముచేరి అచట లంక శోభను చూచుట 

హనుమంతుని - సముద్రలంఘన - ప్రయత్నము

O -- O -- O

జాంబ వంతుడు, వానరులందరు, ఆంజనేయునితో  కలసి, సీతాన్వేషన నిమిత్తం దక్షిణ దిక్కు గాను అంతావెతికారు కానరాలేదు వానర రాజు, ఇచ్చిన సమయం మించినది అప్పుడే దిగులు తో అందరూ ప్రాణార్పణం చేయ తలంచెను।  

అంగదుడు, వానరులతోను కలసి విలపించాసాగెను అప్పుడే కార్యార్ధం జటాయువు అన్న సంపాతి అంగదుని కలిసెను, దక్షిన లంక లో సీత రావణ  చెరలో  ఉందని తెలియపరిచేను  అందరూ కడలి వడ్డు చేరి సముద్రాన్ని దాట తలచెను 

సంపాతి సీత జాడ తెలుప గానె  రెక్కలు వచ్చి వెళ్ళే, వానరులు సముద్రాన్ని దాట గల శక్తి గూర్చి తెలుపె, అంగద, జాంబవంత, వానరుల్లో సంశయము తెల్పి, సముద్రాన్ని దాటుటకు హనుమంతుని  ప్రేరేపణ చేసెను   

తతో రావణ నీతాయాః సీతాయాః శత్రు కర్శనః

ఇయేష పదమ్ అన్వేష్టుం చారణా చరితే పథి 5।1।1

జాంబ వంతాదు లందరూ కలసి హనుమంతుని పొగడెను, రామ నామ జప హనుమంతుడు మహేంద్ర గిరిపై ఉండి, రామచంద్ర అనుచూ ప్రొత్సాహముతో  శక్తిని పెంచుకొని, చారులు సంచరించే మార్గానా సముద్రంపై ప్రయాణమయ్యెను ।   

పచ్చిక బీల్లపై హనుమంతుడు ఆకు పచ్చ వర్ణము తోను, నీటి  బిందువులు వైడూర్యమణులవలె మెరుపులతోను, ఉన్న  జలము పై సూర్య కిరణాల వెలుగు తలుకు గను,  ధీరుడైన హనుమంతుడు మహేంద్రగిరిపై సంచరించెను 

మహేంద్ర గిరి పై చిత్ర వర్ణములు గల ధాతువుల తోను, యక్ష కిన్నర కింపురుష  గంధర్వు దేవత లందరి  తోను,  స్వేచ్చ జీవులుగా సింహాలు,  గజముల సంచారముల తోను, హనుమంతుని  హృదయం లో పరమాత్ముడు వలే ప్రకాశించెను। 

సకల విద్యలు నేర్పిన గురువు గారగు సూర్యనికి నమస్కరించి, బాల్యంలో భాధపెట్టిన దేవతల రాజైన ఇంద్రునికి నమస్కరించి, సృష్టి కర్తైనా బ్రహ్మదేవునకు, సకల భూతములకు నమస్కరించి, హనుమంతుడు కడలి పైగ  గగన సీమలో ప్రయాణం చేయ తలంచెను 

మారుతి తూర్పునకు తిరిగియే తండ్రి  వాయు దేవునకు నమస్కరించి, దక్షణ దిక్కు తిరిగి  శిరస్సు పైకి ఎత్తి ఆబోతువలె ప్రకాశించి, పౌర్ణమి నాడు కడలి పొంగినట్లుగా శరీరాన్ని పెంచి, ।రామ కార్యము కొరకు ఆకాశమార్గమున ప్రయాణించెను  

 పాదాల కదలికకు చెట్లపైన పక్షులు భయపడే, వక్షస్థల ఘాతముతో చెట్లు కూలి పోఏ, సింహ గర్జనకు  అడవిలోన మృగాలన్ని మరణించే, జ్వాలలతో కూడిన అగ్ని నుండి ధూమము బయలు దెరెను 

కొలుచుటకు శక్యము కానంత పెద్దదిగా నున్న శరీరమును పెంచి, చేతులతోనూ, పాదములతోను, పర్వతమును గట్టిగా నొక్కి, పర్వతము ఒక్కసారి ఊగగా చెట్లపైఉన్న పూవ్వులన్ని రాలి, హనుమంతునిపై పుష్పాభిషేకమువల్ల పుష్పముల కొండవలె  ఉండేను 

పర్వతముపై మదించిన ఏనుగులు మదోదకమును కార్చు చుండే, పర్వతముపై ఉన్న ప్రాణులన్నీ వికృతమైన స్వరముతో అరచు చుండే, సమస్త వర్ణ శిలలమద్య అగ్ని పుట్టివర్ణ దూమములు వచ్చు చుండే, 

భూప్రకమ్పనల మద్య హనుమంతుడు బయలు దేరుటకు నిశ్చయించెను 

తొకలపై స్వస్తిక్ చిహ్నములుగల సర్పములు నిలిచే,  విషము క్రక్కుచు దంతములతో శిలలను కరచే, శిలలు అగ్నిజ్వాలకు దగ్ధమై వేయి ముక్కలై ఎగెరే, గిరిపై ఓషధ చెట్లు ఉన్న, శాంతింప చేయలేక పోయెను 

 భూతాలు పర్వతమును బద్దలు చేయు చున్నాయని తలచే, తినుచున్న లేహ్యములు, భక్ష్యములు, మాంసములు విడిచే,  మునులు, యక్షులు,  విద్యాధరులు వారి స్త్రీలతో పైకే ఎగిరే, అణిమా సిద్దులుగల విద్యాధరులు హనుమంతునిచూసి ఆరాధించెను  

మెడలో హారములతోను ,  పాదములకు అందెలతో, భుజములకు దండ కడియములతో, చేతులకు కంకణములతో, విద్యాదరస్త్రీలు ఆశ్చర్యపడుచు, భయముతో తమ ప్రియులతో, విద్యాధరులు పర్వతముపై నిలిచి హనుమంతుని గూర్చి సంభాషించెను 

శోభగల హనుమంతుడు భుజమును,  కంఠంను వంచె, తేజస్సును,వీర్యమును,బలమును, పెంచి ఊపిరి బిగపట్టె, నేత్రములు పెకిఎత్తి, పాదములతో గిరిని అదిమి పై ఎగెరె, మహాబలశాలీ, వానర శ్రేష్టుడు చేతులను చేర్చి సముద్రముపై చేరెను    

 మకరములకు నివాసమైన సముద్రమును దాట దలచె, పర్వతమువంటి శరీరముగల హనుమంతుడు ఒక్కసారి కదలె, రోమములు దులుపుకొని, మహా మేఘము వలె ఘర్జించె, రామునికోరకు, వానరులకోరకు సముద్రముపై లంఘించెను 

రామబాణము వలె మిక్కిలి వాయువేగముచే రావణ పాలిత లంకకు ఎగెదను। అక్కడ సీతమ్మ కనబడనిచో, అదే వేగమున సురలోకమునకు పోయెదను। అక్కడ గూడ సీతాదేవి కనబడనిచో రావణుని బంధించి తీసుకొని వచ్చెదను। ఏదిఏమైనా కృతకృత్యుడనై వచ్చెదను। లేనిచో రావణనునితో సహా లంకను పెకిలించుకొని తీసుకొని రాగలను। అని చెప్పి మిక్కిలి వేగముతో గరుడుని వలె అంతరిక్షమునకు ఎగిరెను। 

*హనుమంతుని సముద్రలంఘనము*

ఆకాశం నుండి   దేవలోకమునకు పోయి అక్కడ సీతను వెదికెద, కానరాని చో లంకకు పోయి రావణ నగరము తో సహా తీసుకొస్తా, ఆకాశం నుండి వానర వీరులందరితో మారుతి అమృత పల్కు పల్కె, గంభీరము గాను జెప్పుచూ నొక్క యూపు లొన సముద్రముపై కెగసెను  

తొడల వేగముతో వచ్చిన గాలికే  చెట్లువ్రేళ్ళతో సహా పైకెగెరే, దూరమునకు పోవు భందువుల్ని పంపి నట్లు గా కొంత దూరము పోఏ, మరలి చెట్లు అన్ని కడలిలో రెక్కలు తెగిన పర్వతముల వలే పడే, మహ సముద్ర మంతా పగటి పూట నక్షత్రాలతో నిండిన ఆకాశంవలె ప్రకాశించెను

హనుమంతుని రెండు బాహువులు పాము పడగలువలే కనిపించే, అతని రెండు నేత్రములు పర్వతముపై రెండు అగ్నిజ్వాల లవలే  ప్రకాశించే, హనుమ వాలము ఇంద్ర ద్వజము వలే ధగ ధగ మెరుయు చుండే,హనుమ  ముఖము సంద్యారాగముతో కూడిన సూర్యబింబము వలె నుండెను

హనుమంతుని  ఎఱ్ఱనైన పిరుదులు బ్రద్దలైన ధాతు శిలల వలె నుండే, హనుమ జంకల నుండి వచ్చే వాయువు మేఘము యురుము వలె నుండే, ఉత్తరము నుండి దక్షణ దిక్కు వైపు పోవు ఉల్కవలే ప్రయాణించు చుండే, రామభాణము ఎంత వేగముగా పోవునో అంతే వేగముగా పోవు చుండెను

హనుమంతుడు  త్రాడును తెంచుకొని పరుగెడుతున్న ఏనుగు వాలే, హనుమ ముఖము చుట్టు తోక ఉండగా సూర్యునివలె ప్రకాశించే, నీడ సముద్రము పై పడి ఒక పెద్ద నౌక వలె కనబడు చుండే, వక్షస్తలమునుండి వెడలిన గాలిచే కెరటములు రెండంతలు ఎగసి పడు చుండెను

 ఉత్తరమునుండే వచ్చే వాయువు హనుమంతునికి ఎగురుటకు  తోడ్పడే, తాకాలని కేరటములు పైకి ఎగిరి పెద్ద గుంటగా ఏర్పడి పైకి ఎగురు చుండే, భూమి యందు ఉన్నసముద్రమును మారుతి త్రగుచున్నట్లుగా కన బడే, హనుమంతుడు ఆకాశమున తలపైకి ఎత్తిన ఆకాశాన్ని  మ్రింగి నట్లుండెను

 ఆధారము లేకుండ  రెక్కల పర్వతమువలె హనుమంతుడు ప్రకాశించు చుండే, మేఘ పంక్తులలోకి పోవుచూ బయటకు వచ్చుచూ గరుత్మంతుడి వలె ఉండే, ఎరుపు, నలుపు,తెలుపు,పచ్చ, మేఘాలల్లో నుమంతుడు ముచ్చటగా నుండే,  హనుమంతున్ని చూసిన \ఋషీశ్వరులు, దేవతలు, గంధర్వులు పరాక్రమమును  ప్రశంసించెను 

కొండంత ఎత్తుగా లేచుచున్న సముద్ర తరంగములను వక్షస్థలముతో 'డి' కొని ఎగిరే, హనుమంతుని తో వచ్చే గాలి, మేఘముల గాలి, సముద్రపు గాలి కలసి భీకర శబ్దముగా  విన బడే, సముద్రములో ఉన్న తరంగాలన్ని భూమి ఆకాశాన్ని తాకు చున్నట్లుగా ఉండే, ఎగసి పడు తున్న సముద్ర తరంగాలను లెక్క పెట్టుచున్నాడా అన్నట్లు దాటు చుండెను 

తిమింగళములు, మొసళ్ళు, వస్త్ర విహీనులయన మనుష్యుల్లా  ఉండే, సర్పములు హనుమంతుని చూసి గరుత్మంతుడని భావించి భయ పడే, హనుమంతుడు ఆకాశములో మేఘముల కన్న ముందుకు పోవు చుండే,

మేఘాలచే కప్పబడుచు బయాకువచ్చు చూ ఉండే , చంద్రుడిలా ప్రకాశించు  చుండెను, అతని నీడ సముద్రము మీద పది యోజనాలతో విస్తీర్ణముగా, ముప్పది యోజనాల పొవుతో ఉండే, దేవ దానవ గంద్రర్వులు పుష్ప వృష్టిని కురిపించే, హనుమంతుని చూసి దేవగణాలన్ని పరమా నందమును పొందెను   

రామకార్యార్ధమై  వేడలుచున్న హనుమంతునకు సూర్యుడు తపించ కుండే, తండ్రియగు వాయుదేవుడు సువాసన కలిగిన  చల్లని గాలిని  వీచు చుండే, సముద్రుడు హనుమంతునకు సహాయ పడనిచో అందరు నన్ను నిందించెదరని తలపోసే, హనుమంతునకు సముద్రుడు శక్తి కొలది సాయపడి కృతజ్ఞతను తెలపా లనుకొనెను

హనుమంతుడు కొంత సమయం అలసట ర్చుకొనుటకే, రామకార్య కోసం పోతున్న హనుమంతునకు అల్పాహారం ఇచ్చుటకు, సముద్రుడు  కర్తవ్యంగా భావించి

సహాయము చేయుటకు,  మైనాకున్ని మారుతికి సహాయం చేయమని సముద్రుడు కోరెను 

మైనాకా హనుమంతుడు సీతాన్వేషణ కొరకు  సముద్రముపై పోవు చుండే,  ఇక్ష్వాకు వంశీయులన్న  అందులో రాముడు నాకు పూజ్యులును పాతాళ  ద్వారము వద్ద ఉన్న నీవు పైకి లేచి హనుమంతునకు సహాయ పడుమనె, త్రిలోక పూజ్జ్యుడైన హనుమంతునికి ఆతిధ్యం ఇవ్వటం మనిద్దరి కర్తవ్యం అనిపల్కెను 

 

  మైనాకా  పూర్తిగా అన్ని దిక్కులు ఎగరగల సామర్ద్యం ఉన్నావు, వానర శ్రేష్టుడైన హనుమంతునికి సహాయము చేయమనకోరె, శ్రీరాముని ధార్మికత్వమును, స్తీతాదేవి  యోక్క పాతివ్రత్యము, పవన పుత్రుని యోక్క కార్య దక్షతను తలచుకొని పైకి లెమ్మనెను 

సూర్యుడు  మేఘములను చీల్చుకొని వెలుగును యిచ్చినట్లు, సముద్రము చీల్చుకొని బంగారు మైనాక శిఖరము పైకి వచ్చె, వృక్ష లతా గుల్మములతో నిండిన మధురఫలాలున్న శిఖరమయ్యేను, నల్లనైన ఆకాశము మైనాక పర్వతము వల్ల ఎర్రగా మారిపోయేను 

హనుమంతుడు పర్వతము అడ్డురావడం విఘ్నమని భావించె, వేగమును రెట్టిమ్పుచేసి హృదయముతో పర్వతమును గట్టిగా కొట్టెను, పర్వతము ప్రక్కకువరగగా  మైనాకుడు హనుమంతుని శక్తిని పొగడెను, వానరొత్తమా పర్వతముపై విశ్రాంతి తీసుకొని ఫలాలు భుజించి వెల్ల మని కోరెను 

 మైనాకుడు హనుమంతునితో వినమ్రతతో విన్నవించు చు న్నాను, నీకు ఆతిద్య మివ్వాలని తలంచి నేను, సముద్రుడు కలసి ప్రార్దిమ్చుతున్నాను, నేను నీకు పినతండ్రిని కృత యుగంలో జరిగిన సంఘటనను తెలిపెదను  

పూర్వము పర్వతములకు రెక్కలు ఉండేవి, మీద పడ తాయని ఋషులు భయపడెను, దేవతలరాజగు ఇంద్రుడిని ఋషులు,  పర్వతముల నుండి రక్షించ మనెను, ఇంద్రుడు వజ్రాయుధముతొ పర్వతముల రెక్కలను నరుకు చుండెను, అప్పుడే నీ తండ్రి వజ్రాయుదానికి గురికాకుండా సముద్రములోనన్ను   పడ వేసెను

ఆ విశ్వాసమును పురస్కరించుకొని నేను నీకు ఆతిద్యమిస్తున్నాను, నీ తండ్రి ఋణము, సముద్రుని కోరిక నీ మూలముగా తీర్చగలుగు తున్నాను, కావున కొంత తడువు నాపై విశ్రాంతి తీసుకొని వేల్లగలవని కోరు చున్నాను, నా యందలి కంద మూల ఫలాదులు నారగించి కార్యమును సాధించ మనెను 

దేవతలలో ప్రధానుడైన వాయుదేవుని కుమారుడవు, వేగము, బలము, బుద్ధి మొదలగు గుణము లున్న వాడవు, నీవు ధర్మమను కాపాడుటకు నిగ్రహ సమర్దుడవు,

నమ్మినవారికి మన:శాంతిని కల్పించిన మహాను భావుడవు।

నీ తండ్రి నాకు చేసిన మహోపకారానికి బ్రత్యుపకారము గాను, ఈ నారేక్కలును నీతండ్రి కాపాడినాడు, నీతండ్రి అంత వాడవు, కావున మహాత్మా సముద్రునకు, నాకు సంతోషము కల్గించమనెను, మారుతి మైనాకునితో మిత్రమా నీ మధుర వినయ భాషలకు సంతోష పడితి ననెను     

    నీ యాదరాభిమానము పొందలేదని చింతవలదనె, ప్రత్యేకముగా ఇంకావేరుగా నాకాతిద్యముతో పనిలేదనె,  ఆతిద్యమిచ్చినట్లుగా భావిస్తున్నాను, నేను లంకకు పోవలెను, నేను ప్రతిజ్ఞ చెసి ఉన్నాను కావున నే మాత్రమును నేనాగ రాదని  మధురముగా పల్కెను  

పర్వతమును తాకి హనుమంతుడు వేగముగా పైకి ఎగిరె, హనుమంతుని చూసి సముద్రుడు మైనాకుడు శుభాశీర్వాదములు నొసగె, దుష్కరమైన యా పనిని జూచి సర్వ దేవతా గణములు సంతోషించె, దేవేంద్రుడు గొప్ప ఆనందముతో మైనాకుని జూచి మెచ్చుకొనెను

దేవేంద్రుడు పలికే హిరణ్యనాభ నీవు చేసిన పనికి ,చాలాసంతోషించితిని నేను, నా వలన నీ కపకీర్తి జరుగదు, నీవు స్వేచ్చగా తిరగ వచ్చు, హనుమంతునకు సహాయ పడిన వాడవై నా భయమును తీర్చినవాడవును , రామ కార్యార్ది యైన వానర సహాయమునకు నే నభయ మిచ్చు చున్నాను 

 

 సురస  హనుమంతుని బరీక్షించ బొవుట*  

నాగమాత అను సురసను  దేవతలు కలసి మాట్లాడే,  నీవు ఒక్క క్షణకాలం హనుమంతుని విఘ్నం కలిగించమనే, నిన్ను జయించి ప్రయాణము సాగించునో, భయముతో వేనుతిరుగు నో చూడాలను కున్నామనే, ఆమాటలకు సురస నేను క్షణకాలం ఆపుతానని దేవతలకు మాట ఇచ్చెను 

సురస రాక్షస రూపం ధరించి పెద్ద నోరు తెరిచి హనుమంతునకు అడ్డముగా, నిల్చొని ఓ వానరా నీవు నాకు  ఆహారముగా దేవతలు నాకు అవకాసం ఇచ్చె, నీవు నా నోటిలో ప్రవేశించి నా ఆకలి తీర్చి, దేవతల కోర్కను తీర్చ మనే, ఆంజనేయుడు సురస మాటలకు యుత్చాహముగా చెప్పే ఈ విధముగా అనెను,  అమ్మా " ఒట్టు పెట్టుకొని చెపుతున్నాను "  నేను రామ కార్యార్ధమై  లంకకు పోవు చున్నాను, మాతా అయోధ్యాధి పతి యైన ధశరధ మహారాజు కుమారుడు శ్రీరాముడు  ప్రతిజ్ఞాపరిపాలకుడై  లక్ష్మణుని తోడను,  భార్య యైన  సీతాదేవి తోడను దండ కారణ్యములలొ బ్రవేసించెను,   ఆ శ్రీరాముడు ధర్మభద్దుడై రాక్షసులతో భద్ధ వైరము గల వాడగుటచే  రావణుడు రామలక్షణులు లేని సమయమున సీతను నపహరించెను । 

నేను రామాజ్ఞచే సీతాన్వేషణ తత్పరుడు నై లంకకు బోవుచున్నాను, సీతాదేవి యొక్క క్షేమవార్తను దెలిసి కొని రామునకు జెప్పి మరలవచ్చి నీ నోటిలొ బ్రవే సించెద, దయతో నన్నిప్పటికి  విడువుము,నమస్కరిస్తూ చెపుతున్నాను, అనివేడు కొనగా ఆ మాటలు విని యా సురస యిట్లు అనెను ।

ఆమాటలకు ఓయీ హనుమంతా నా కడ్డమైన వానిని తినమని బ్రహ్మవరము దానిని నేనతిక్రమించలేను, నీకు శక్తి యున్నచో నానోటిలో ప్రవేశించి పొమ్మనెను 

ఒ సురసా నేను పట్టేంత నోరు తెరువుము, శరీరమును పదియోజనాలు పెంచె, సురసకన్న హనుమంతుడు పెరగగా నూరుయొజనాల  వరకు  పెంచేవిధముగా హనుమంతుడు శరీరమును పెంచె, క్షణంలో అంగుళ రూపంగా మారి సురస నోటిలో దూకి అంతే  వేగముగా బయటకు వచ్చెను। 

హనుమంతుడు సురస నోటిలోనుంచి రాహుముఖము నుండి చెంద్రుడు వచ్చినట్లు వచ్చె, సురస నిజరూపముతొ నాయనా, నీవు సుఖముగా వెళ్లి శుభముగా రమ్ము, నీకు కార్య సిద్దగును, లంకాసౌధముచూసి, నాశనముచేసి, సీతా దేవిని శ్రీరామునితొ గలిపి సిద్ధుడవగు మనెను, హనుమంతుడు సర్వ భూతములు బ్రశంసింపగా గగనంలో వేగముగా పోవు చుండెను  

హనుమంతుడు - సింహికను జంపుట ఆకాశము నందు పక్షులు, కైశికాచార్యులు,హంసలు సంచరించు చుండె, సింహ, పెద్దపులి, ఐరావతములు మీద దేవతలు సంచరించు చుండె, సర్పములు లాగా విమానాలు మహావేగంతో ప్రక్కన సంచరించు చుండె,  ఆకా ఆకాశంలో అగ్నిగోళాలు డీకొన్న శబ్ధాల్లో హనుమంతుడు పయనించెను 

దేవతల కోరకు హవిస్సు మోసుకొని పోవు అగ్ని కనబడు చుండె, గ్రహములు, అశ్విన్వాది నక్షత్రములు, సూర్యునివలె  ప్రకాశించు చుండె, మహర్షులు, గంధర్వులు , నాగులతోను, యక్ష కిన్నరు లతో నిండి ఉండె, హనుమంతుడు  సంచరిస్తున్నప్పుడు ఆకాశం చాందినీ గుడ్డవలె నుండెను

ఆకాశ మర్గము పోవుచున్న మారుతిని సింహిక చూసె, చాలాకాలము తర్వాత మంచి భోజన మని ఆనందించె, సింహిక అనే రాక్షసి ఆలోచించి మారుతి  నీడ ఆకర్షించె,   వేగము ఎదురుగాలికి ఓడ ఆగినట్లు తగ్గి పోయెను

మారుతి తలవంచి క్రింద చూడగా సముద్రంపై పెద్ద జంతువును చూసె, నీడ ఆకర్షించే జంతువు సుగ్రీవ  చెప్పిన సింహిక ఇదే ననుకొనె, మారుతి  తన శరీరమును వర్షాకాలము నందు మేఘము వలె పెంచె, సింహిక కుడా శరీరమును పెంచి  గర్జించి మారుతి వైపు పరుగెత్తెను

మారుతి  సింహిక యొక్క శరీరములొ ఉన్న మర్మస్తానములను చూసె, మారుతి వజ్రము వంటి దేహాన్ని చిన్నది చేసి అమె నోటిలోకి దూకె, పౌర్ణమిన రాహువుచే మ్రింగ బడుచున్న చంద్రుడు వలే మారుతి ఉండె, హనుమంతు డామె ముఖములో దూకగా సిద్ధులు, చారుణులు  భయపడెను

హనుమంతుడు వాడి ఐన  గోళ్ళతో సింహిక మర్మ స్తానము చీల్చివేసి, తక్షణమే మనోవేగము తో సమాణ లక్ష్యంతో ఆకాశం పై కి ఎగిరె, సిద్ధులు పల్కెను మారుతి ఉపాయముగా ధైర్యముగా సింహికను చంపెను, సిద్ధులు, గంధర్వులు వెత్కు కార్యము మంగళ ప్రదం అవ్వాలని దీవించెను

"ఓ వానరోత్తమ నీకు ఉన్నట్లు ఎవనికి  ' ధైర్యము, సూక్ష్మద్రుష్టి, బుద్ధి, నేర్పు అను నాలుగు లక్షణాలు ఎవరకి ఉండునో వారు ఎ కార్యము చేయ వలసి వచ్చిన వైఫల్యము ' మనస్సు ప్రశాంతముగా ఉంటుందని సిద్ధులు, గంధర్వులు పలికెను। 

హనుమంతుడు ఆవలి ఒడ్డు  సమీపించి అక్కడ ఉన్న వృక్ష పంక్తిని చూసె, వృక్షములతో ఉన్న ద్వీపమును, పర్వతప్రాంతము నందలి వనములు చూచె,  సముద్రమును, తీరము నందలి జల ప్రాయ  ప్రదేశము లను, నదులను చూసె, మేఘమువలె ఉన్నతన శరీరమును చూసి అందరు కుతూహల పడుదురని అనుకొనెను

పూర్వము త్రివిక్రముడే వామనుడుగామారి బలిచక్రవర్తిని అనగత్రొక్కె, నేను నా రూపమును ఉపసంహరించుకొని సహజ రూపను మారెద, యజ్ఞానమువల్ల కలిగిన మోహము వీడి జ్ఞాని వలే ప్రవర్తిమ్చవలె, హనుమంతుడు అక్కడ నుండి త్రికూట పర్వతముపై ఉన్న లంకా పురమును జూచెను  

సర్వవస్తు సంమృద్దముగా, విచిత్రమైన రంగులు కలిగి ఉండే, మొగలి డొంకలు, విరిగిచేట్లు కలిగి, ఎత్తైన కొబ్బరి చేట్లుకలిగిఉండే, ధగ ధగ మెరుస్తూ ఆకాశమును తాకుతున్న భవనాలు కలిగిఉండే, ఉన్న లంకాపురము ను లంబ పర్వతముపై నుంచి చూసెను 

హనుమంతుడు పెద్ద పెద్ద తరంగముల పంక్తులతో నిండినదియు, దానవులకు, పన్నాగులకు నివాసమైనది యు, చుట్టూ సముద్రము, రక్షణ కవచముగా ఉన్నదియు, అగు లంకాపట్టనము హనుమంతునకు అమరావతి నగరమా అనిపించెను

(((())))),

ఓం శ్రీ  రాం              ఓం శ్రీ  రాం                 ఓం శ్రీరాం

శ్రీ మాత్రే నమ:

శ్రీ  రామ చంద్రపరబ్రహ్మనే నమ:

  

హనుమంతుడు సూక్ష్మ రూపంలో లంకలోకి ప్రవేశించుట

అథ ద్వితీయ: సర్గ:

   ప్రాంజలి       

సర్వేజనా సుఖినోభవంతు

 ఓం శాంతి:  ఓం శాంతి: ఓం శాంతి:

58 సంస్కృత  శ్లోకాల ఆధారముగా తెలుగు- వచస్సు

 లంకలొకి ప్రవేశించుటగూర్చి ఆలోచించుట, సూక్ష్మ రూపంలో లంకలోకి ప్రవేశించుట

చంద్రోదయ శోభావర్ణనను తెలియపరుచుట, కాంచన లంకను అద్బుతముగా వర్ణించుట

హనుమంతుడు దీర్ఘ విశ్వాశములు విడువక ఎట్టి శ్రమ పొందక అక్కడే ఉండే , హనుమంతుడు సముద్రము దాటి త్రికూట పర్వతము పై దిగెను,అక్కడ ఉన్న చెట్ల అన్ని పూల వర్షంతో అభిషేకము చేసెను

  పుష్పములతో మునిగి పోయిన హనుమంతుడు పుష్పమయమైన కపి వలె ఉండే, హనుమంతుడు మనసులో అనుకొనెను ఇటువంటి ఎన్ని సముద్రాల నయినా అవలీలగ దాటగలను, నీల వర్ణముగల పచ్చిక బయల్లను, సౌగందము చిందే వనములను చూచు చుండెను, వృక్షములచే నాచ్చాదితమైన పర్వతములను,కానన శ్రేణులను, చూచు చుండెను , వానర శ్రేష్టుడు మహావేగ  సంపన్నుడు అగు హనుమంతుడు లంకను చూచెను 

 సరళ వృక్షములను, కొండకోగులను, పుష్పించిన కర్జూరములను,  మేరటి చేట్లను, జమ్బీర వృక్షములను, మొగలి పొదలను, కొండ మల్లెలను, మంచి సువాస ఇచ్చు పిప్పిలి వృక్షములను, ఏడాకుల అరటి చెట్లను వేగిచేట్లను,  కాన్చానములను చూచెను 

హంసలతోను, బాతులతోను, పద్మములతోను, కలువలతోను, రమణీయ మైన  క్రీడోద్యానములను, వివిధ జలాశయములను, రమ్యములైన ఉద్యానవనములను, పూలతో  నిండిన ప్రదేశములను , సర్వ ఋతువులలో పుష్పించి ఫలించు వృక్షములను మారుతి చూచు చుండెను 

శరత్కాల మేఘములవలె, శ్వేత విరాజిత భవనములను , స్వర్ణ ద్వారములు, కిటికీలు, ప్రాకారములు కలదియును, ప్రాసాదాలపై నలరారుధ్వాజ పతాకాలతో నొప్పు చున్నదియును, ధనస్సులు ధరించి రక్షక భటులు లంకను రక్షిమ్చుట హనుమంతుడు చూసెను

కొండశిఖరముపై నిర్మించిన స్వేత వర్ణముగల భవనములను, ఆకాశమునుది వ్రేలాడుతున్నట్లు ఆకాశమున నిర్మించి నవియును, విశ్వకర్మచే నిర్మించ బడిన లంకను రాక్షసేంద్రుడు పాలించు చుండెను, కోట బురుజులనేది కర్నభూశనములొ నొప్పుచున్న లంకను చూచెను , మహా సర్పాలతో భయంకరముగా బుసలుకొడుతు ఉన్నదియును, వికారముగా ఘోరరాక్షసులతో కాపలా కాయుచున్నదియును, ఎత్తెన మహసౌధములతొ  ఆకాశమును మోయుచున్నట్లుగాను, వజ్ర వైడూర్యాలతొ నిర్మించిన లంకను హనుమంతుడు చూచెను

మనసంకల్ప మాత్రమునే  విశ్వకర్మచే నిర్మించి నదియును, పూర్వము కుబేరుని కావాస భూతమైన స్వర్ణ లంకను, శూలపట్టు శాద్యాయుధములను చెత ధరించిన శూరులను, చూస్తూ ఉత్తరాద్వారము వద్దకు వచ్చి హనుమంతుడు ఆలోచించెను

లంక పట్టణము చుట్టూ ఉన్న భయవహమైన సముద్రమును, మహోత్తరమైన రక్షణస్థితి, రావణుని శక్తిని తెలిసికోనియును, లంకను యుద్ధముద్వారా దేవతలైనను జయించ జాలరను కొనేను, సామ,దాన,।భెధముకు, యుద్దమునకు  అవకాసము లేకుండెను

హనుమంతుడు మొదట సీత జీవించి ఉన్నదో తెలుసు కోనవలేనను కొనేను, రామచంద్రునికి  మేలు చేయ గలుగు ముహుర్తకాలమును ఆలోచించెను, బలవంతులు రక్షిమ్పబడుచున్న లంకకు  పోవుట దుర్లభమనుకోనేను, భలవంతులైన రాక్షసులను వంచన చేసి,  ప్రవే సించాలని అనుకొనెను  

శత్రుదుర్భేద్యమైన కోట దగ్గరకు  రాముడు వచ్చి ఏమి చేయగలుగును, రాక్షసుల విషయమున  సామో పాయ్యము అవసరము లేకుండెను, సామ,దాన, భేదమునకు, యుద్దమునకు కూడా అవకాసం లేకుండెను, అంగదుడు, నీలుడు, ధీమన్తుడగు సుగ్రీవుడు వచ్చి ఏమి చేయగల్గును

శుభఘడియల కోసం వేచి యుండి మహోత్తర కార్యమును సాదించెదను, నేను ద్రుశ్యద్రుశ్యమగు రూపములొ స్వర్ణ లంక నంత  వెదకవలెను, స్వర్ణ లంకను చూసి ధీర్ఘవిశ్వాసములు విడుచుచు ఆలోచించెను, హనుమంతుడు రావణుని శక్తిని తెలుసుకొని సీతను వెతకవలెనని అనుకొనెను

రామచంద్రుని కార్యము విఘాతము కలుగ కుండుగను

ఎకాత్మముగా, ఒంటరిగా మాయను చేధించి వెతకవలెను

అస్తిరమైన మతితో నవివేకముగా వ్వవహరించిన పని పాడగును, సూర్యదయము వచ్చిన చీకటి ఉన్న పరిస్తితి ఏర్పడును,   దూత మూలమున బుద్ధి అవివేకముగా మారిన కార్యము చెడిపోవును, దూత అనేవారు ఇది చేయవచ్చు ఇది చెయ్యకూడదు ఆలోచించవలెను

బుద్ధిమంతుల అనుకొన్న మూర్ఖలగు దూతలు పని పాడుచేయును, కార్యము చెడకుండ దూత కార్యము నిర్వహించాలని మారుతి అనుకొనెను

 నా యొక్క వివేక శూన్యత బయట పడకుండు నట్లుగాను , కష్టపడి సముద్రముదాటి వచ్చిన వృధా కాకుండు నట్లుగాను, రాక్షసులు,  రావణునివల్ల రామకర్యముచేడు కుండునట్లుగాను, నాప్రవర్తనను నిగ్రహించుకొని సీతాన్వేషణ నిర్వహిస్తాను,  ఇక్కడ రాక్షస రూపమున సంచరించుట కుడా కష్టమగును, వాయువు కుడా రాక్షస రాజు ఆజ్ఞ ప్రకారము వీచును, ఈరూపమున సంచరించిన ప్రభుకార్యము చెడిపోవును , హనుమంతుడు మార్జాల ప్రమాణమైన శరీరము మార్చుకొనెను 

సీతా సన్దర్శనొత్యుకుడై సూర్యోస్తయము వరకు వేచి ఉండెను,  ప్రదోషకాలమునందు  రమ్యమైన లంకా పట్టనమునందు ప్రవేశించెను, వాజ వైడూర్యములతొ నిర్మించిన  భవనములు చూచెను, హనుమంతుడు అన్ని కాలాల్లో అన్ని పండ్లు పండుట చూచెను, చంద్రుడు కూడా సహస్త కిరణములతో వెన్నెలను కురిపించెను, శంఖమువలె, క్షీరమువలె, తామర తూడ్లను బోలి తెల్లగా నుండెను, బంగారముతొలంకా పట్టణము అంతా సొబగును కూర్చు చుండెను, మనస్సుతో వైదేహిని చూసి, లంకను చూచి హర్షము పొందెను

____((((()))))____

సర్వేజనా సుఖినోభవంతు

 ఓం శాంతి:  ఓం శాంతి: ఓం శాంతి:

పొడవైన  దీర్ఘముగా ఉన్న  లంబ  పర్వతము, మేఘము వలె  దట్టముగాఉన్న మహాపట్టణము, రావణునిచే పాలిమ్పబడుచున్న లంకపట్టణము, స్వస్తముగాఉంdi మారుతి  రాత్రిపూట లంకలోకి ప్రవేసిమ్చెను

 

శరత్కాల  మేఘములవలే  తెల్లనిభవనములను , సాగర ఘోశావలె గమ్బీర మగు పెద్ద  ధ్వనులను, సముద్రగాలులచే  సేవిమ్ప  బడుచున్నదియును, మదించినఎనుగులఘీమ్కారములను  లంకలోచూచెను 

సర్ప  మణుల కాంతి  వెలుగులతో లున్నదియును, మేఘములో  మెరుపు వెలుగులతో  ఉన్నదియును , మందమారుతమునకు నక్షత్రాలకదలిక వేగులతోను 

పసిడి మంగళకరమైన భోగవతినగరం వలే ఉండెను 

చిరుగంటలు  మ్రోగు చున్న  పతాకముల  తోను , పెనుగాలికి  స్వర్ణపురెక్కలు కదలికధ్వనుల తో, ను, అమరావతి నగరముతొ తులతూగు చున్నదియును 

హనుమంతుడు అమితానన్దముతొ  ప్రాకారపు గోడఎక్కెను

మనిఖచితములగు  భూగ్రుహములు  కలదియును వజ్రములు, స్పటికములు, ముత్యములతోఉన్న ద్వారములను, పుపరిభాగము పుత్తడితో తయారుచెసిన కలశములు కలదియును, ఆకామంత ఎత్తులోను మనోహరములైన గృహములను  చూచెను 

 క్రౌంచములు, నెమల్లు యోక్క  కూతలతొ  నొప్పు  చున్నదియును, రాజహంసలు, అద్భుతమైన వింతపక్షుల సంచారములు గలిగియును రకరకముల  వాద్య్యములు  ధ్వనులతో ప్రతిద్వనిమ్చు చున్నదియును, ఆ  లంకానగారమును  చూసి  కపి శ్రేష్టుడు  చాలా  ఆనందిమ్చెను  

సకల సంమృద్ధియును సకలశుభములు కలదియును హనుమంతుడుచూచె, ఆయుధము  చేతపట్టు  రాక్షస  వీరులచె  కాపలా  కాయుచున్నదియు, మరియోకరిచే  బలపూర్వకముగా  లోబరుచుటకు  వీలు  కానిదియు,  గ్రహములయోక్క  వేలుగుచే  నష్టమైన  చీకట్లను ఉన్న లంకానగరము చూచెను 

కుముద  అంగదు నకును,    మహాకపి  సుషేను న కును, మైంద  -ద్విపదులకును , కుశపర్వుడను  వానరుడకు, కపిముఖుడైన  జాంబ వంతునకును , సుగ్రివునకును 

లంకలో  ప్రవెశమూన్న  జయము  సంసయమే  అగును

హనుమంతుడు  రామచంద్రుని  యొక్క  పరా క్రమము  

లక్ష్మణుని   యొక్క,   వానరుల యోక్క  సౌర్యము, గుర్తు తెచ్చుకొని  మనస్సులో    ప్రసన్నత  నొందే, తరువాత  లంకలో  ప్రవేశించు  చుండగా  లంకానగరి  చూచెను  

వికృతముగా  ఉన్న   లంకా  నగరి  నిజ రూపములొ  ప్రత్యక్షమయ్యె, హనుమంతుని తో  నిర్భయముగా  గట్టిగా వానరా  నీ వెవడవు, ఏ పనిపై  ఇక్కడ్కకు వచ్చితివి ? ప్రాణాములుండగానే నిజము చెప్పు, రావణుని రక్షణలో  ఉన్న  కోటలోనికి  ప్రవేశించుట నీకు   వీలు  లేదనెను 

హనుమంతుడు  లంక  తో  యదార్ధము  చెప్పెద।  ఫురద్వారమువద్ద  ఉన్న  నీ  వేవతివిఅని  అడిగెను పవన  నందనితొ పరుషముగా ఈ విధముగాపలికె,

నేను  రావణుని  ఆజ్ఞ  మేరకు  కాపలా  కాయుచున్నాను

ఎవరు  లోనికి   ప్రవేసించకుండా  కాపలాకాయు  చున్నాను, నాలుగు  దిక్కులా  ఉన్న  నన్ను  ధిక్కరించి లోనికి వేల్లలేరు, వానరా  నా  చేత  నిహితుడు  కాక ముందు ఇక్కడనుండి పోమ్మనె, లంక  మాటలకు  హనుమంతుడు  తన శరీరమును పెంచెను

నాకు  లంకా  నగరములోని  భవణములను  చూడాలని  వచ్చా, వనోపవనములను కాననములను , సెలఎర్లను  చూడాలని వచ్చా, ఈవాక్యములకు లంక పరుషములగు పలు వాక్యములు పలికె, ఓవానరా  నన్నుజాఇంచ కుండా   నీవు  లోనికి  పోలేవనేను

ఓ ఉత్తమురాలా  నేనుఈ పట్టణమును చూసి వచ్చినట్లు గా  పోయెద, లంక  గొప్ప నాదముతొ కోపముతో  అర చేతితి తో కపిశ్రేష్టుని చరచె, హనుమంతుడు  లంకచే  తాడితుడై  గోప్ప   నాదముతో అరిచె, హనుమంతుడు  వెర్రి  కోపము కలవాడై  ఒక్క   గ్రుద్దు  గుద్దెను 

ఆ  దెబ్బతో  లంక  వికృతముగా మోము పెట్టి భూమిపై పది  పోయె, అప్పుడు  హనుమంతుడు  స్త్ర్రి యని భావించి లంకపై జాలిచూపె, హనుమంతినిలో  లంక  గర్వమడిగినది నన్ను   క్షమిమ్చ మనే, ఓ  వానరా  బ్రహ్మ దేవుడునాకు వరమిచ్చినాడు ఒక వానరుడు నిన్ను  జాయించుననెను

వానరుడుడు  నిన్నులొంగదీసిననాడు   రాక్షసులకు  భయము   వచ్చుననే, స్వయంభువుడు  చెప్పిన  సమయము  ఇప్పుడే వచ్చెనని అనుకోనుచున్నా,  

రావణునికి , రాక్షసులకు  సీతనిమిత్తము  వినాశనము  ఉండు  నని  అనెను, ఓ  హనుమ నీవు  రావణుని  చే  పాలింపబడుచున్న నగరమును  చూడమనెను

ఇడి నన్దికెశ్వర , బ్రహ్మ,  శాపములచె  ఉపహత మైన  నగరమని పలికెను, నీవుస్వేచ్చగావెల్లి పతివ్రతయగు సీత క్షేమవార్త రామునికి  తెలుపమనె, నీవు  చేయ వలసిన  కార్యములన్ని  యదేస్చగా  చెయ్య మని అనెను, హనుమంతునికి  లంక నమస్కరించి అంతర్ధానమై పోయెను

సుందర  కాండ  యందు  3వ  సర్గము  సమాప్తము  

                                           

___((()))___

శ్రీ  రాం              ఓం శ్రీ  రాం                 ఓం శ్రీరాం

శ్రీ మాత్రే నమ:

                              శ్రీ  రామ చంద్రపరబ్రహ్మనే నమ:

ప్రాంజలి       

సర్వేజనా సుఖినోభవంతు

 ఓం శాంతి:  ఓం శాంతి: ఓం శాంతి:

మహాతేజస్సంపన్నుడు  అగుహనుమంతుడు  అద్బుతమైన  లంకను చూచె, కామ  రూపము గలది అగు స్వర్ణలంకా  పురిని  పరాక్రమముతో  జయించెను

కపిశ్రేష్టుడు  ద్వారముతో  నిమిత్తము  లేకుండా  లంకలోకి ప్రవేసిమ్చె,సుగ్రీవహితకారి, కపిశ్రేష్టుడు  లంకలోకి  ఎడమ  పాదముతో  ప్రవేసిమ్చును 

మితృవుల తలపై కుడి పాదముతొ,  శత్రువుల  తలపై  ఎడమ  పాదము  ఉంచె, లంకలో  పుష్పములు  వెదజల్లిన  మహామార్గంలో  ఆహ్వా నిస్తున్నట్లు  ఉండె, రమ్యమైన  లంకలోకి   అభిముఖముగా  హనుమంతుడు   బయలు  దేరే, వాద్యమేశాల తోను, పెద్ద  నవ్వుల  నినాదములతొను, ధ్వనులతో  పెక్కటిల్లెను 

ముత్యములతో  ప్రకాశింప  బడుచున్న    రాజమార్గాము నుండి  నడుచు చుండె, అక్కడ  గృహముల  యందు  వజ్ర  వైడూర్యము లతొ  చేసిన  కిటికీలు  ఉండె, అక్కడ  వజ్ర  అంకుశ  చిహ్నములతో  మేఘములవలె  ఉన్న  గృహములు  చూసె, పద్మాకారములో  ఆకాశంలో  తేలు తున్నట్లు  అద్భుతమైన  గృహములు  చూసెను

స్వస్తిక్  చిహ్నితములు  గల  తెల్లని  మేఘముల  వంటి  గృహములు  చూచె, మంగళ ప్రదమైన  నగర  శోభను  పెంచే  వర్ధమాన  గృహములు  చూచె, రామ  దూత  అగు  హనుమంతుడు  రక్షణ  గణ  గృహములు  చూచె,చిత్ర  విచిత్రమైన  పుష్పములతోను  ఆభరణములతో  వున్న లంకను  చూచెను    

హనుమంతుడు నడుస్తున్న కొద్ది విచిత్ర రంగుల్లో ఉన్నభవనాల్ని   చూసే,  స్త్రీలు మధుర గానముతో అప్సర స్త్రీలవలె నాట్యము చేస్తూ మధురముగా పాడుచుండె, మంద్ర మాద్యమ తారస్వరములను  స్వర భేదములతో ఒప్పారు చుండె,ఇల్లు ఇల్లు తిరిగి లంకను చూసి హనుమంతుడు ఆశ్చర్య పడెను 

కామ పీడుతులను, సుందరమైన స్త్రీల వడ్డాణముల ధ్వనులను, స్త్రీలు మెడమెట్లు ఎక్కునప్పుడు,  దిగు నప్పుడు  కాలి యందెల ధ్వనులును, కుస్తీలు పట్టేవారు మొదట తొడలు చరచునప్పుడు వాచ్చె శబ్ధములను, ఇంకా రాక్షస వీరుల పలుకు సింహ నాదము వాలే నుండెను

హనుమంతుడు రాక్షస గృహము లందును వేదమంత్రములు వినెను, కొందరు జపమాల  త్రిప్పుచూ మంత్రమును వల్లించు చుండె, రావణ స్తవము చేయు రాక్షసులను, గర్జించు వారిని చూచె, జమార్గామునందు సైనికుల సమూహమును మారుతి చూచెను

మద్య గుల్మములందు గుప్త చారులుండెను, దీక్షా ధారులుగా, కొందరు జటా దారులుగా ఉండె, కొందరు గోవు  చర్మమును, మరికొందరు పులి చర్మమును ధరించె, ముండి సిరస్సుతో అగ్ని కుండములందు హవనము చేయు చుండెను  

కొందరు ఎకాక్షులను, బహువర్ణములు గల వారు, కొందరు ఏక స్తణము కలిగి భయంకరముగా ఉండె, వంకర  ముఖములు కలిగిన   వికట కారు  లుండె,

మరుగుజ్జు వారు,  అతి పొడవైన వారుకూడా ఉండెను

కొందరు పట్టేశములను, కొందరు వజ్రాయుధములను, కొందరు ఓడ నడిపే తె డ్డులను, కొందరు పాశములను,  కొందరు శక్తి వృక్షములే ఆయుధములుగా కలవారును,  మంచి అందముతో, తెజముగా ఉన్న వారు కూడా ఉండెను 

నూరువెల అంత:పు రక్షకులు కలదియు, పర్వతము పైభాగమున పద్మవలె కట్టబడినదియు, బంగారముతో చేయబడిన ద్వారములు కలదియు, రాక్ష సాధిపతి గృహమును హనుమంతుడు చూసెను 

పుత్తడి ప్రాకారాలుగాను, స్వర్గములా ఉన్నదియు, దివ్య నాద నినాదముల  తో, సర్వ లక్షనములు కలిగి యున్నదియు,  మహా వీర్య సంపన్నులచే రక్షింప బడు చున్నదియు, పాదము మోపగా పరవశిమ్పచేయు లంకేశ్వరుని భవనమును చూచె, గుర్రపు శాలలో గుర్రపు సకిలిమ్పులు లను, నాలుగు దంతములు గల ఏనుగుల నినాదములతొను, సింహ, వ్యాఘ్ర , భయానకమైన అరుపులతోను, మృగ పక్షుల కిల కిల రావములతొ ఉన్న ప్రదేశమును చూసెను 

సువర్ణము, జంబు నాదముతో నిర్మించిన ప్రాకారమును, ముత్యములు, వైడూర్యములు పొదగబడిన ఉపరి తలమును, ఉత్తముములైన అగురు చందనములచే పూజితము, అగు రావణామ్త:పురమును హనుమంతుడు చూసెను  

ఆదికవి రచించిన సుందర కాండము ( వచస్సు) 4వ సర్గము సమాప్తము,                                        

 ___((())))___     

ఓం శ్రీ  రాం              ఓం శ్రీ  రాం                 ఓం శ్రీరాం

శ్రీ మాత్రే నమ:

 శ్రీ  రామ చంద్రపరబ్రహ్మనే నమ:

      ప్రాంజలి సుందరకాండ - 5వ         

సర్వేజనా సుఖినోభవంతు

 ఓం శాంతి:  ఓం శాంతి: ఓం శాంతి:

రాత్రులందు తారాగతులమద్య చంద్రుడు ప్రకాశిమ్చు చుండె, వెన్నెల అనే చాందిని కుడ్డ పరిచినట్లు చంద్రుడు వెలుగుచుండె, గోసాలలో విహరించి మత్త వృషభము వలే చంద్రుడు ఉండె, నక్షత్రాలమద్య ఉన్న చెంద్రుడు హనుమంతునకు వెన్నెలను పంచెను

చంద్రుడు లోకములోని పాపాలను నాశనము చుండె, 

చంద్రుడు మహాసముద్రమును ఉప్పొంగునట్లు చేయుచుండె, చంద్రుడు సకల భూతములను పకాశిమ్ప చేయు వాడు, చంద్రుడు నింగిలో తారలమద్య ఉండుటను హనుమంతుడు చూచెను 

చంద్రుడు భూమిపై ప్రభాత సమయమున మందర పర్వతము నందు, చంద్రుడు ప్రదోష కాలమున మహా సాగరము నందు, చంద్రుడు పగటి వేలల యందు పద్మము లందు, చంద్రుడు సుందరమైన నిశాకరుని యందు  వెలుగు చుండెను

చంద్రుడు వెండి పంజరములో ఉన్న హంస వలె, మందార చలముయోక్క గుహనందుఉన్న సింహము వలె, చంద్రుడు మహా గజము పై అధిరోహించిన వీరునుని వలె, చంద్రుడు ఆకాశగతుదై అద్భుతముగా ప్రకాశించు చుండెను  

తీక్షనమైన కొమ్ములు గల ఆంబోతు వలె, ఉన్నత శిఖరములుగల హిమపర్వతము వలె, బంగారు తొడుగు దంతములుగల గజము వలె, చంద్రుడు పున్నమి వెన్నెలను ఎప్పుడు ప్రకాశిమ్చు చుండెను

చంద్రుడు శిలాతలముపై పరుండిన సింహము వలె, చంద్రుడు మహారణమునకు వచ్చిన మత్త గజము వలె, చంద్రుడు రాజ్యాభిషేకమునకు వచ్చిన మహారాజు వలె, చంద్రుడు వెలుగును పంచుట హనుమంతుడు చూచెను

చంద్రుని మీద ఉన్న మంచు తుప్పరులు తొలగి పోయె, చంద్రునిలో ఉన్న నిశ్చలమైన ప్రకాశలక్ష్మికి ఆశ్రయ మయ్యె, మాలిన్యమంతా పోయి చెవుల పిల్లివలె కనబడు చుండె, చంద్రబింబము హనుమంతునకు లంకఅంతా వెలుగును విరజిమ్మెను

వెన్నెలచే నష్టమైన తిమిర దోషము కలదియును,

రాక్షసులు మాంసాహారరూపమైన దోషము కలదియును,

స్త్రీల హృదయములందు ప్రేరితమైన కామదోషము కలదియును, స్వర్గ ప్రకశమైవెలుగుచున్న చంద్రుడను హనుమంతుడు చూచెను 

కర్ణ సుఖములు కల్గించు వీణానాదములు వినబడు చుండె, సచ్చరిత్రగల స్త్రీలు పతులతో నిద్రించు చుండె, రౌద్రాకారులగు రాక్షసలు విహారము చేయు చుండె, హనుమంతుడు  వింతవేషాలతోఉన్న రాక్షసుల ను చూచెను

కొందరు రాక్షసులు ఛాతిలతో ' డి ' కొట్టు కొను చుండెను

కొందరు రాక్షసులు ఇష్టమైన కాంతలను ఆట పట్టించు చుండె, కొందరు రాక్షసులు ద్రుడమైన  ధనస్సులను లాగు చుండె, కొందరు రాక్షసులు చిత్ర, విచిత్ర మైన  వేషములు వేయు చుడెను

 రాక్షస స్త్రీలు పరస్పరము ఒకరి కొకరు ఆక్షేపించు కొనుచుండె, తమ బలసిన భుజాలు పట్టుకొని ఒకరికొకరు ఊపుకొను చుండె, రాక్ష స్త్రీలు పానమత్తుచే పరాకగా ఒకరికొకరు మాట్లాడు చుండె, కొందరు మత్తుచే భీకరంగా అరుస్తూ భాణాలను సంధించు చుండెను

కొందరు స్త్రీలు చందన లేపములు పూసికొని ఉండె, 

కొందరు మంచి అందము కలిగియుండి నిద్రించు చుండె, అందమైన మోముగల కొందరు మగువలు నవ్వు చుండె,  స్త్రీలు కోపముతో దీర్ఘమైన విస్వాసములు విడుచు చుండెను 

లంకా నగరంలో గొప్ప బుద్ధిమంతులను, సమ్మనితము లైన ఉత్తమ పురుషులను, మంచి శ్రద్దావంతులగు అందమైన రాక్షసులను, మంచి పేరుతొ మంచిగా మాట్లాడు వారును, అందమునకు తగ్గ గుణములు కలవారును, తేజముతో వేల్గొందు తున్న రాక్షసులను

ప్రశాంతముగా వికృతాకారముగా ఉన్న రాక్షసులను,

 

విశ్వవిక్యాత రాక్షసులను హనుమంతుడు చూసెను, మంచి స్వభావము, శ్రద్ద భావము గలవారును, 

ప్రియుల యందును, పానమందును లగ్నమైనవారును, తారలవలె వేల్గొందు కొందరు అందమైన రాక్షస స్త్రీలను, స్త్రీలు ప్రియులపై ప్రేమాతిసయములు చూపుట మారుతి చూసెను

కొందరు స్త్రీలు ప్రియుల కౌగిలంతలలో చిక్కి సిగ్గు పడుచుండె, స్త్రీలు పతిసుఖమును పొంది ఆత్యానంద భరతులైన వారు, పుష్పములు కప్పిన పక్షులవలె కొందరు స్త్రీలు ఉండె, కొందరు స్త్రీలను మేడలపైన ఉండుట హనుమంతుడు చూచెను

మన్మదావేశముతొ కూడిన స్త్రీలు, భర్తల వడిలో ఉండెను, భర్తలప్రేమకు పాత్రులైన స్త్రీలు రతికేళీలు సలుపు చుండెను, కొందరుస్త్రీలు పురుషులతో ధర్మమార్గమున సంసారము చేయు చుండెను,  రతీ మన్మదులుగాఉన్న రాక్షసులను హనుమంతుడు చూసెను 

కొందరు స్త్రీలు వస్త్ర విహీనులై నగ్నంగా బంగారు తీగవలె  నుండె,  అత్యధిక సంభోగముతో పుట్టము కట్టిన బంగారము వలే నుండె, కొందరి స్త్రీల శరీర వర్ణము చంద్రునిలో మచ్చరంగు వలే నుండె,  కొందరు స్త్రీలు ప్రియుని వియోగాముతో భాదపడు చుండెను 

 

 పుష్పమాలను ధరించి హర్షము గలవారై మనోహరముగా నుండె, అన్దమైనమొముగలిగి, సుందరమైన కుచములు కలిగి ఉండె, సుందరమైన నేత్రములు విద్యులతలవలె ప్రకాశిమ్చు చుండె, స్త్రీలు భూషనాలు ధరించి ఇష్ట ప్రియుల ఆలింగనంలో ఉన్నట్లు మారుతి చూచెను   

అతి ప్రాచీన మైన ధర్మము నందును, మన్మధుని చేత శోభాయుక్త  మైనదియు, నిత్యమూ భర్తనే తలచు చున్నదియును, స్త్రీలలలో  శ్రేష్టమైనదియు, 

అన్ని కాలములో ఎప్పుడు ఎవ్వనవతిగా ఉండ గలినదియు, అన్ని విధములుగా వైవిష్టము గల సీతా దేవి కాన రాకుండెను

  

విరహ దీపము చేత  పీడింమ్ప బడుచున్నదియు, ఏకధారగా కన్నీరు కారుస్తూ కంఠం తడిసి నదియు,  ఉత్తమ హారము ధరించి, చక్కని కను రెప్పలు కలదియు, మనోహరమైన కంఠశ్వరము కలదియు, నృత్యము చేయని ఆడనెమలి వలే సీత కన బడ కుండెను

అస్పష్టముగ కనబడు చంద్రరేఖను బోలినదియు, ధూలిచె ధూపరమైన బంగారు రేఖను బోలినదియు, దెబ్బ తగిలి మానినప్పుడు నిల్చిన వర్ణ రేఖను బోలినదియు,గాలిచేత చెదర గొట్టబడిన మేఘరేఖను బోలినదియు, వివిధ వర్ణ రేఖలు గల సీతాదెవి మాత్రము కనబడ కుండెను 

ఎంత సేపు వెతికినా సీతామాత కాన రాకుండె,  రాముని యొక్క దుఃఖము ఏవిధముగా తొలగించగలను, రాముని యొక్క కార్యము నేను ఏవిధముగా నెరవేర్చ గలను, నిగ్రహాశక్తి పరుడైన హనుమంతుడు కొన్నిక్షణాలు ఉస్చాహ శూన్యుడయ్యెను 

శ్రీ వాల్మీకి మహాముని సంస్కృతం లో విరచిమైన 5వ సర్గ తెలుగు వచస్సు సమాప్తము 

 శ్రీ రామ్   ఓం శ్రీ రామ్    ఓం శ్రీ రామ్ 

 ---0----

  ఓం శ్రీ  రాం  ఓం శ్రీ  రాం  ఓం శ్రీరాం

శ్రీ మాత్రే నమ:   శ్రీ  రామ చంద్రపరబ్రహ్మనే నమ:

సూర్యుని బోలి  మిక్కిలి ప్రకాశించు ప్రాకారములను,  

రాక్షాసిధిపతి యోక్క ఎడంతస్తుల భవనములను, రాక్షసులచే రక్షింప  బడుచున్న భవనములను, 

కామరూపుడగు హనుమంతుడు యదేస్చగా చూచెను

వెండితో లిఖించబడిన చిత్తరవులను, బంగారు మలా ముతో చేయబడిన సింహద్వారములను, సింహ ములచే రక్షింప బడుచున్న మహా భవనమును, సౌర్యలలక్ష్మీ సంపన్నుడైన హనుమంతుడు చూసెను 

ఏనుగుపై ఆసీనులైన మావటి వాండ్రను, వేగముగా రధములు లాగు అశ్వములను, సింహ వ్యాఘ్ర చర్మము లను ధరించిన రాక్షసులను, ఏనుగు దంతములకు బంగారు తొడుగులను చూచెను 

వెండితోను పంచలోహములతో చేసిన ప్రతిమలను, 

విచిత్రముగా శబ్దము చేయుచు ఎగురుతున్న భవన ములను, రత్నములతో పొదగబడిన బహుమూల్యము లైన ఆసనములను, మహా వీరులుండే భవనములను హనుమంతుడు చూసెను 

కనివిని ఎరుగని అద్బుత ద్రుస్యములను, నానా ప్రాకారములమీద మృగ-పక్షుల చిత్రములను, వినయ యుక్తులగు రాక్షస భార్యలను, హనుమంతుడు చూసి ఏంతో  ఆనందించెను

రాజులు నివసిమ్చుటకు సమస్త హంగులు కలదియును, 

మిక్కిలి ముఖ్యమైన చందనములతో సంపన్న మైన దియును, మహాజనులు వేచి ఉండు రాక్షసేంద్రుని భవనమును, సింహముతో నొప్పు వనమువలె ఉన్న దానిని మారుతి చూసెను

భవనములో ఎందఱో ఉత్తమ స్త్రీలు నివసించి ఉండె,

భేరి మృదంగద్వనులతో ప్రతిద్వనిమ్చు చుండె,శంఖ నాదములతొ నిత్యార్చనలు చేయు చుండె, పర్వ దినము లందు వివిధహోమములు చేయుచుండె,

పూర్ణిమ అమావాశ్యనందు ప్రత్యేక పూజలు జరుగు చుండెను భవనమద్య బాగముపైకప్పు నందు రత్నములు పొదగి యుండె, అక్కడ గంమ్భీరమైన నిశ్శబ్దము కూడా ఆవహించి ఉండె, తేజోవంతముగా వెలుగుతున్న భవనమును హనుమంతుడు చూసెను

ప్రహస్తుని భవనమును చూసి, మహహ పార్శుని భవనమును వెదికెను, కుంభ కర్ణుని భవనము చూసి,  ప్రక్కనే ఉన్న వనములు వెతికెను, విరూపాక్ష గృహము ను వెతికి, ప్రక్కనున్న గృహములను వెతికెను, లంకా నగరి కి అలంకారముగాఉన్నభవనమును మారుతి చూసెను

మహోదర, విద్యుజిహ్వ,  విద్యున్మాలు,గృహములను 

బహుద్రంష్ట, సుకుల, బుద్దిమంతుడైన సారని, గృహములను, జంబుమాలి, సుమాలి, విష్ణుభక్తుడగు విభీషణ, గృహములను, ఇంద్రజిత్తు గృహమును, హనుమంతుడు సీత కొరకు వెతికెను

ద్రుమాక్ష, సంపాతి, విద్యుద్రూప, భీమ, ఘన, గృహము లను, విఘన, శుకనాభ, చక్ర, శర, కపట, హ్రస్వకర్ణ, గృహములను, దంష్ట్ర,మహాకపి రశ్మికెతు, సూర్య శత్రు, వజ్రకాయ, గృహములను, యుద్ధొన్మత్త,  రాక్షసుల గృహములను హనుమంతుడు వెదికెను 

విద్యుజిహ్వ, ద్విజిహ్వ, హస్తి ముఖి, గో ముఖి గృహము లను, కరాల, విశాల,సోనితాక్షులు ఇండ్లను వరుస క్రమంలో వెతికెను, ముతొ తులతూగు గొప్ప గొప్ప భవణములను వెతికేను, లక్ష్మి సంపన్నుడైన హనుమంతుడు రావణ గృహమునకు వచ్చెను 

రాక్షకురాన్ద్రులాగా వికార నేత్రములు గల రాక్షస స్త్రీలను చూచెను, స్త్రీలు శూలములను, బల్లెములను, మద్గరములను ధరించెను, ఎరుపు,తెలుపు, అనేక రంగులుగల జాతి గుర్రములను చూచెను,     మంచి వస్త్రములు, బంగారునగలతోఉన్నస్త్రీలను మారుతి చూసెను 

మంచి జాతికి చెందిన, చక్కగా, బలంగా, ఉన్న ఏనుగు లను, శత్రువులను భంజిమ్చే గొప్ప యుద్ధ  ఏనుగులను

గజ శిక్షణ పొందిన రాజ భవనంలో ఉన్న ఏనుగులను 

ఐరావతము వంటి ఏనుగులను హనుమంతుడు చూసెను 

ప్రాతకాల సూర్యుని  వెలుగుతున్న శిబికలను చూసెను,

వివిధాకారముగల పల్లకీలను, రధములను చూసెను,

చిత్రములైనా లతాగ్రుహములను, చిత్రశాలను చూసెను, పగటిపూట ఉపయోగించే భవనమును హనుమంతుడు చూసెను

కాష్టమైన క్రీడా పర్వతములను, విశాలమైన మైదానము లను, రమనీయమైన కామగ్రుహములను, విలాస భావన ములను చూసెను,  నెమలి నృత్యములతోను, పక్షుల కూతలతోను ఉన్న గృహమును, మందార చలమువలె సున్నితమైన దానిని హనుమంతుడు చూసెను 

పై కప్పు అనంత రత్నములు పాడగా బడి యుండెను 

పెక్కు నిధులు ఉండి రక్షక భటులు కాపలా కాయు చుండెను, 

ధీరులు, పురుషులుచే ననుష్ఠింపబడు దేవాలయమును చూసెను, హనుమంతుడు అది భూతపతి నివాస స్థానమని గ్రహించెను 

ఆ భవనమంతా మహా శివుని  తెజస్సుతోను, రావణ తపశక్తి  ప్రభావ  తెజస్సు తోను, బంగారము, వజ్రాలు, రత్నాల తెజస్సుతోను, సూర్య తేజస్సుతో ఉన్న దేవాలయమును మారుతి చూసెను

మధు పత్రాలను, రక్త పాత్రలను, జంతు చర్మాలను, 

మాంసము వండే పెద్ద పెద్ద పాత్రలతో ఉన్న గృహ మును, స్వర్ణముతో తయారు చేయ బడిన ఎత్తై న సింహాసనాలను, స్వర్ణ మాయమగు మంచములను హనుమంతుడు చూసెను

అందేలా యొక్క జుమ్కారముల తోడను, మృదంగ తాళముల నిర్ఘోషముల తోడను, పెద్దగా మ్రోగు తూర్య ధ్వనుల తోడను, కుబేరుని భవనము వలే విశాల మైనదియును, పెక్కు ప్రాసాదములతొ ఉన్నదియును

స్త్రీ రత్న శతములతో వ్యాప్త మైనదియును, విశాల మగు అంత:పుర కక్షలతో ఉన్నదియును, రావణుని మహా గృహమును హనుమంతుడు చూసెను 

సుందర కాండము నందు 6వ సర్గ సమాప్తము

         

___((()))___

 

ఓం శ్రీ  రాం              ఓం శ్రీ  రాం                 ఓం శ్రీరాం

                                             శ్రీ మాత్రే నమ:

                                  శ్రీ  రామ చంద్రపరబ్రహ్మనే నమ:

నీళ మనుల తొ  పొదగ బడిన బంగారు కిటికీలను, పక్షి సమూహములు చేయు మదుర స్వరములను, వర్షా కాలములో మేఘముల చే మెరిసేమెరుపులను, వేలుగు ఉన్న భవనమును హనుమంతుడు చూసెను 

రాక్షసలు  స్వబలముతో నిర్మించిన గృహములను, 

బహు విధములైన రత్నములతో నిర్మించినవియును 

దేవతలు, అసురులు, పూజింప దగినవియును, ఎట్టి దోషములేని గృహములను మారుతి చూసెను

సాక్షాత్తు మయునిచే నిర్మించ బడినవియును, భూలోకం లో సకలగుణ శ్రేష్టము లైనవియును, ఉన్నతమైన మేఘములు వలే తెల్లనియును, బంగారు నగిషి  దిద్దిన భవనము ను చూసెను

 అక్కడ భూమి పర్వత పంక్తులతో ఉండెను, పర్వతము లపై వృక్ష సముదాయముతో నిండియుండెను,వృక్షము లపై పుష్ప సముదాయములతో నిండి యుండెను,

పుష్ప ములు, కింజుల్కములతో రేకులతో నిండి యుండెను

పద్మాకారములో శ్వేత భవనములు యుండెను,పద్మము లతో సరస్సులు నిండి యుండెను,పద్మములపై కింజల్కములు నిండియుండెను, పువ్వులతో ఉన్నతమైన వనములుండెను 

 వెండి, పగడములతొ నిర్మింపబడిన విహంగము లుండెను, రత్నములతో చిత్రమైన సర్పములు చెక్కబడి యుండెను, మంచి అవయవ సంస్థానముగల జాతిగుఱ్ఱములు ఉండెను, అనేక పగడములుగల విమానమును హనుమంతుడు చూసెను

 బంగారంతో చేయబడిన పుష్పములతో నొప్పు రెక్క లుండెను, లీలగా క్రిందకు వంపబడిన కుటిలమైన పక్షము లుండెను, సాక్షాత్తు కామదేవుని దివ్య సుందర రూపాలుండెను, సుందరమైన ముక్కులుగల పక్షులు ప్రకాశించుచుండెను

పద్మాల సరస్సునందు ఒక పద్మముపై లక్ష్మీదేవి యుండెను, ఇరువైపులా గజములతోండములందు పద్మాల కాడలుండెను, లక్ష్మీదేవి సుందరమైన హస్తము లందు పద్మములు ఉండెను, బంగారముతో చెక్కబడిన లక్ష్మీదేవి చిత్రమును మారుతి చూసెను 

సర్వప్రశస్యముగా ఉన్న లంకాపట్టణమంతా తిరుగు చుండెను,  పతి, గుణ, ద్యానముచే, ఉన్న సీత మాత్రము కనబడ కుండెను,  భార్తతోడు లేక, స్తైర్యమును కోల్పోయిన జానకి కానరాకుండెను, బహువిధములుగా నాలోచించి సీత కొరకు మారుతి వెతికెను 

నిశిత బుద్ధియును, ధర్మ మార్గ వర్తియును,  సూక్ష్మ  దర్శనముగల మహాత్ముడును, అప్రతిహతమైన దృష్టిగల హనుమంతుడు, సీత కన్పడక పోవుటవలన దు:ఖా క్రాంతుడయ్యేను 

సుందర కాండము నందు 7 వ సర్గ సమాప్తము

___((()))___

ఓం శ్రీ  రాం              ఓం శ్రీ  రాం                 ఓం శ్రీరాం

                                             శ్రీ మాత్రే నమ:

                                  శ్రీ  రామ చంద్రపరబ్రహ్మనే నమ:

                                                                

                          

విశ్వకర్మచే నిర్మిమ్చబడిన అత్యుత్తమమైన మెరుపు విమానమును, ఆదిత్య మార్గ చిహ్నమువలె కనబడుచు ప్రసంసింమ్ప బడుచున్నదియును, అమితమైన సౌందర్యముగల ప్రతిమలతో శొభిమ్చు చూ ఉన్నదియును, పవననందనుడు మధ్యభాగమున ఉన్న విమానమును చూసెను 

ప్రయత్నా పూర్వకముగా ఏదియు నిర్మించ బడనిదియును, బహుమూల్యమైన రత్నములు లేని భాగమనేది లేనిదియును, దేవవిమానమువలె విశేషమైన శక్తి కలదియును, అద్బుతమైన విమానమును పవన నందనుడు చూసెను 

తపోనిష్టతే సంప్రాప్తమైనదియును, పరాక్రమముచే నార్జింప బడినదియును, మనస్సును బట్టి ప్రయాణము చేయునదియును, రచనా విశేషముల్తొ నిర్మించ బడినదియును, ఎక్కినా వాని మనస్సును బట్టి వేగముగా పోవు నదియును, శత్రువులకు కానరాకుండా అడ్డగించుటకు వీలు లేనిదియును,  వాయువేగాముతో, సమాన వేగముగా, పోవునదియును, పుణ్యవంతులు, మహాత్ములు ప్రయాణము చేయుటకు వీలున్నదియును 

విమానమును కుండలములతో శోభిల్లు చున్న వారును 

అధికమైన ఆహారమును  భుజించు వారును 

గుండ్రని కండ్లుగల ఆకాశసంచారుము చేయగల రాక్షసులను, పై వారితో పాటు పిశాచములు నడుపు విమానము చూసెను

 వసంత  ఋతువులో వికసించే పుస్పములవలెను

మనోహరమైన శరత్కాల చంద్రునివలెను, వసంతము కంటే మనోహరమైన పుష్పక వినమును, శిష్టరూపముగా ఉన్న విమానమును హనుమంతుడు చూసెను

 సుందరకాండము నందు 8వ సర్గ సమాప్తము

____((()))___

                                          

ఓం శ్రీ  రాం              ఓం శ్రీ  రాం                 ఓం శ్రీరాం

                          శ్రీ మాత్రే నమ:

         శ్రీ  రామ చంద్రపరబ్రహ్మనే నమ:

 సుందరకాండ 9 వ సర్గ 

 

రాక్షసేంద్రుని మహాభవనము అర్ధ యోజనము వెడల్పుగాను, ఒక  యోజనము పొడవు కలిగి బహు ప్రాసాదములతొ ఉండె, అక్కడఉన్న భవనములు చూచే చూస్తు రావణుని భవనమునకు పోయె,  విశాల నేత్రములుగల సీత కొరకు హనుమంతుడు  వెతుకు చుండెను

నాలుగు దంతములు, మూడు దంతములు గల ఏనుగులను, ఏనుగులపై  ఆయుధాలు ధరించిన మహా రాక్షసులను, నాల్గు దిశలు భవనమునకు  రక్షగా ఉన్న రాక్షసులను, లక్ష్మీ సంపన్నుడైన హనుమంతుడు చూసెను 

జాలములో ఉన్న  ఏనుగులను,మోసల్లను, మత్యము లను,  తిమింగలములను, అనేక మైన విష సర్పము లను, అ ప్రదేశము గాలికి కదిలే సముద్రము వలే నుండె, రాజకన్యలు, అనేక మంది స్త్రీలు గల భవనమును చూసెను 

కుబేరుని వద్దను, ఇంద్రుని వద్దను, చంద్రుని వద్దను 

ఎలక్ష్మీ నివసిమ్చునో ఆ లక్ష్మీ రావణ గృహము నందుండెను, కుబేర ,యమ,వరుణుల యోద్దగల సకల సమ్రుద్ధములను,  అంతకన్నా ఎక్కువగా రాక్షస  గృహమున తనరారు చుండెను  

 బ్రహ్మాను తపస్సుచె మెప్పించి కుబేరుడు పుష్పక విమానము పొందె, రాక్షసేంద్రుడు పరాక్రమముచే కుబేరుని జయించి విమానము పొందె, ఆ విమానము నందు వెండి బంగారము తో నిర్మించిన   చిత్రము లుండె, తోడేళ్ళచిత్రములతో రత్నాలకాంతులతో అద్భుతముగావేల్గొందు చుండెను 

  

పుష్పక విమానము మేరు మంధర పర్వతమువలె ఉండె, 

ఆకాశము తాకుచున్నాట్లుగా అద్బుతమైన సౌదాలతో ఉండె, ఆ విమానము అన్నిదిశలలో అలంకృతమై ఆకర్షిస్తూ ఉండె,  మనస్సు ను ప్రసాన్తపరిచి సంతోషాన్ని ఇచ్చే విమానమును చూసెను 

అగ్ని= సూర్యులవలె వెలుగొందుతూ సుందరముగా ఉన్నదియును, హేమ సోపాన సంయుక్త మైన శ్రేష్టమైన విమానమును చూసెను, ఉత్తమ ఘన్ధముగల రక్త చందన యుక్తమగు విమానముచు చూసెను, విశ్వకర్మచే విశేషముగా నిర్మించబడిన విమానమును మారుతి చూసెను

పాన భక్ష్య అన్నములవలన కలిగినదియును, నలు దిక్కుల వ్యాపించిన సువాసనను కలిగినదియును,  

దివ్య ఘన్ధముచెత మూర్తీభవించిన సువాసన కలది యును, వాసనలను గ్రహిస్తూ హనుమంతుడు సీతకొరకు వెతుకు చుండెను 

ఏనుగు దంతములచే నిర్మించబడిన వివిదాకృతులను

ముత్యములు, పగడములు, రత్నములు, ఉన్న బొమ్మ లను, భందు ప్రీతితొ తనను ఆహ్వానిస్తునట్టు, స్త్రీఅల పలకరిమ్పులను, అక్కడ ఇటురమ్ము  ఇటురమ్ము అని పిలిచినట్లు మారుతి భావించెను  

ప్రుద్విపై పెద్ద బంగారు తివాచీలు పరుచబడి ఉండెను 

మత్త విహంగములతో సుఘంధ పరిమళాలు వీచు చుండెను, పెక్కు స్తంభములతో ఉన్నభవనము దివికి ఎగురుచున్నట్లు ఉండెను,  గ్రహాది చిత్రాంకితమగు ఆ శాల భూమివలె విస్తీర్ణముగా ఉండెను

ప్రక్కపై పరచు జంపఖానాలు హంసలను బోలి తెల్లగా నుండెను, పాత్ర పుష్పోపహరములచె ఆశాల యమునా నదివలే కాంతిగా ఉండెను, ధూపములచె నిండియున్న సుఘంధములు ఘుభాలించు చుండెను, హనుమంతు నకు ఆప్రదేశము కాంతిజనకమై మనసును  ఉల్లాస పరిచెను

 శోకమును పోగొట్టునదియును కాంతికి ఉత్పత్తి స్తానమైన దివ్యశాలను, శబ్ద, స్పర్స, రూప, రస,గంధములను '5' ఇందిరియార్ధములతోను, దేవలోకములో ఉన్నట్లు 5 ఇంద్రియములు మారుతికి తృప్తి పరిచెను, ఆ ప్రాంతము తల్లి వడిలో ఉన్నట్లు హనుమంతునకు సంతోషముకల్గెను 

అక్కడ దీపముల కాంతి చేతను, రావణుని తెజము చేతను, పుష్పక విమానము కాంతి తోను, ఆభరణాల కాంతితోను , ఏకాంతముగా వెలుగుతున్న కాంచన దీపముల తోను , సిద్ధి శక్తులతో ఉన్న ప్రాంతము హనుమంతుడు చూసెను

నానా వర్ణములుగల వస్త్రములను, పుష్పహరములు ధరించిన స్త్రీలను, నానా వేష భూషితులై తివాచీలపై పరుండిన ఉత్తమ స్త్రీలను, అర్ధరాత్రియందు వివిధ క్రిడలచే అలసివళ్ళు మరచి నిద్రిస్తున్న స్త్రీలను 

శబ్దములేక నిశ్చలముగా ఉన్న నరనారీ సహాస్త్రమును మారుతి చూసెను

హంస బ్రమరములుగల మహా పద్మము వలే ఉన్న స్త్రీలను, నిమిళి నేత్రములు, పద్మ ఘంధములు గల స్త్రీలను, వికసించిన పద్మములవలె, మకుళితమైన పద్మములవలె ఉన్న స్త్రీలను, వికసించిన పద్మములపై మదించిన తుమ్మెదలను మారుతి చూసెను 

పద్మవదన స్త్రీల మద్య రావణుడు నిద్రించు చుండెను

తారల మద్య వెన్నెల కురిపించే చెంద్రుడిలా ఉండెను  

స్త్రీలందరు ఆకాశమునుండి రాలిన తారలుగా ఉండెను 

స్త్రీల ముఖ పద్మముల బట్టి వారి గుణములు తెలిసెను 

పాన క్రీడా సమయంలో విపర్యస్తమైన కెశములుగల స్త్రీలను, పెద్ద పెద్ద పూల చెండ్లు ధరించి క్రీడలొ రాలినపూలుగల స్త్రీలను, నుదుట తిలక చెదిరి ఘాడ నిద్రలో మైమరిచి ఉన్న  స్త్రీలను, కాలి అందెలు, హారులు, పడి ఉన్న స్త్రీలను మారుతి చూసెను

ముత్యాల హారములు తెగి,  రాలిన ముత్యాలమద్య ఉన్న స్త్రీలను, పై వస్త్రములు మొత్తము జారి,  వివస్త్రగా కనబడుతున్న స్త్రీలను, రసనా దామములు తెగి మత్తు మత్తుగా కదులుతున్న స్త్రీలను,  భారమును మోస్తున్న ఆడు గుఱ్ఱపు పిల్లవలెఉన్న స్త్రీలను మారుతి చూసెను 

మహావనములో గజ రాపిడికి రాలిన పూలవలె ఉన్న స్త్రీలను, నలిగి, తెగిన పుష్పాలపై కదులుతూ పరుండిన స్త్రీలను, కర్ణములకు ధరించిన కుండలములు క్రింద పడేసిన స్త్రీలను, స్త్రీల నిజరూపలను చూసి మనో నిబ్బరముగా హనుమంతుడుండెను

చంద్ర సూర్యులను బోలిన స్తనములపై హారములున్న స్త్రీలను, స్త్రీల రోమ్ములపై ఉన్న హారములు నిద్రించు హంసలు వలే ఉండెను,  బంగారువర్ణము కలిగి ఆభరణ ములతో స్త్రీలు, చక్రవాకములవలె ఉండెను, వైడూర్య ఆభరణములు ధరించిన స్త్రీలు నీటి కాకులవలె ఉండెను   

కొందరి స్త్రీల పిరుదులు ఇసుక తిన్నేలుగా కనబడు చుండెను, కొందరు స్త్రీలు చక్రవాక పక్షులతో శోభించు చున్న నదులవలె ఉండెను, ప్రేమాది భావములుగల మొసల్లుగా, కీర్తులె తోరణాలుగల స్త్రీలుఉండెను, 

చిరుమువ్వలె మొగ్గలుగా గల స్త్రీలను హనుమంతుడు చూసెను 

ముఖముపైఉన్నకేశములు గాలికి కదిలి  శొభయా మానముగా నుండెను, స్త్రీల శరీరము పై ఉన్న చీర  చేరుగులు జండాల వలే ఎగురు చుండెను, స్త్రీల యోక్క కర్ణ  కుండలములు క్రింద పడి  సవ్వడి చేయు చుండెను, స్త్రీలశ్వాస-నిశ్వాసము వళ్ళ వస్త్రములు ఎగురుటను మారుతి చూసెను

భార్యలురావణుని మోము అని బ్రాంతిచె సవతులను ముద్దుపెట్టు కొనెను, అస్వతంత్రులు రావణునిగా ఊహించి ఉత్తమస్త్రీలను చుంబించు చుండెను 

 ప్రత్యేకముగా తయారుచేసిన మద్యమును త్రాగిన స్త్రీలు అక్కడ ఉండెను, సుఖకరమైనదియగు వదన శ్వాసము రావణుని సేవించినట్లు మారుతి చూసెను

ఒక స్త్రీ మరియొక స్త్రీవక్ష స్తలముపై తల పెట్టుకొని నిద్రించెను, ఆమె భుజము తలకడగా చేసుకొని మరియొక స్త్రీ నిద్రించు చుండెను, ఒక స్త్రీ మరియొక స్త్రీతొడనే దిండుగా పెట్టుకొని నిద్రించు చుండెను

ఇంకొకస్త్రీ ఆమె యొక్క స్తనములనే దిండుగా పెట్టుకొని నిద్రించు చుండెను

కొందరు స్త్రీలు మదమునకు లోనై తొడలనె ఆశ్రయించి నిద్రించు చుండెను, పార్శములను, కటి ప్రదేశములను ఆశ్రయించి పెనవేసుకొని యుండెను, కొందరి స్త్రీలు స్నేహముతో శరీరముపై శరీరము చేర్చి నిద్రించు చుండెను, స్త్రీలుపరస్పరము ఊరు,పార్స,కటి, పృష్టముల నాశ్రయించి కౌగలించు కొనెను 

 వికసించిన పుస్పములవలె, వికసించిన స్త్రీలమఖాలు కనబడు చుండెను, పుష్పాలన్నీ దారంతో కట్టిన దండలాగా, స్త్రీలు ఒకరికొకరు చుట్టుకొనెను, స్త్రీలందరు వనంలో దట్టముగా ఉన్న పుస్పాలవలె పెనవేసుకొని ఉండెను, తుమ్మెదలు పువ్వు నుండి  పువ్వుపైకి పోయినట్లు స్త్రీలు కలసి ఉండెను 

స్త్రీలపై ఉన్న ఆభరణములను, మేనిపై ధరించిన వస్త్రములను, కొప్పులపై ధరించిన పూలను, ఎవరివో అర్ధకాకుండగా ఉండెను, నిద్రలొ ఉన్న రావణుని తేజస్సును, స్త్రీల ఆభరణాల వెలుగును,  నిర్నిమేష నేత్రములతో రావణుడు స్త్రీలను చూచు చుండెను 

అక్కడ రావణుని మరులుగొని దైత్యులు, గంధర్వుల వనిత లుండెను, అక్కడ రావణునిపై ప్రేమతో వచ్చిన, మదవతులైన స్త్రీలు ఉండెను, అక్కడ కోందరు స్త్రీలు రావణునిపై మన్మద ప్రేరణ కలిగి  ఉండెను, రావణుని ప్రక్కన మద మత్తులైనస్త్రీలను హనుమంతుడు చూచెను 

అక్కడ బలత్కారముగా తెచ్చిన స్త్రీలు అనేవారు లేకుండెను, అక్కడ కొందరు స్త్రీలు రావణుని గుణసంపదచే వచ్చినవారై ఉండెను, అక్కడ రావణుని భార్యలలో ఇతరలుకు బార్య లైనవారు లేకుండెను, 

అక్కడ రావణునిపై తప్ప, ఇతరులపై ప్రేమ ఉన్న భార్యలు లేకుండెను 

 రావణుని భార్యలలో నీచకులములొ పుట్టిన వారు లేకుండెను, రావణుని భార్యలలో తక్కువ అందము, హీనసత్వురలు లేకుండెను,  భార్యలలో ఉత్తమమైన భూషణములు ధరింపని వారు లేకుండెను,   

రావణు 

నిచే బలాత్కారముగా తేబడిన సీత కాన రాకుండెను

హనుమంతుడు మనసులో అనుకొనెను రావణుని ఐశ్వర్యమునకు సీత లొంగి పోయి ఉండవచ్చునను కొనెను।  ఆది కవి వ్రాసిన ఈభావనను వివిధకవులు ఈ విధముగా వివరించారు। 

రావణుని భార్యలను చూసినట్లుగా, రాముని భార్య అగు సీతను చూసిన జన్మ సఫలమగును 

రావణుని భార్యలను చూసినట్లుగా,  సీతను కుడా భార్యగా  అనుకున్న సర్వనాశన మగును,  రావణుని భార్యలను చూసినట్లుగా, భర్తే ఆరాధ్య దేవతాగా ఉన్నసీతను కామించిన బ్రష్టుడగును, రావణునిచే తేబడిన సీత మరెక్కడన్నా ఉన్న వానరుల  ప్ర యత్నము విఫలము కాకుండును 

సీత తప్పక అందరికంటే గొప్ప గుణము కలిగి ఉండును

రావణుడు సీతను అపహరించి చెయకూడని పని చేసిన వాడయ్యేను, భర్త లేని సమయాన చౌర్య రూపమున సీతను అపహరించి తెచ్చెను, హనుమంతుడు దుఃఖముతో  సీత కానక మనస్సులో భాద వ్యక్తీ కరించెను। 

స్రీ సుందర కాండమునందు 9సర్గ సమాప్తము

___((()))___

ఓం శ్రీ  రాం              ఓం శ్రీ  రాం                 ఓం శ్రీరాం

                  శ్రీ మాత్రే నమ:సుందరకాండ 10వ సర్గ  

 శ్రీ  రామ చంద్రపరబ్రహ్మనే నమ:

రాజభవనము అంతను వెతుకుచూ య్యాసనాగారమును చూసె, రత్న, స్పటిక, మాణిక్యములతో అలంకరించ బడిన మంచములను చూసె, మంచములు, ఆసనములు, దంతపు నగిషీలతొ చేసిన చిత్రములు చూసె, అత్యుత్తమైన సుఘంధ పరిమళాలతో ఉన్న గృహమును మారుతి  చూసెను 

శయనా గృహమునందు ఒక ప్రక్క ఉత్తమమైన వస్త్రము లు ఉంచె,  మరో ప్రక్క చంద్రునితో సమానమైన శ్వేత చత్రమును ఉంచె, అక్కడ శయనము చుట్టూ అశొక మాలలు కట్ట బడి యుండె,  ఆ ప్రాంతము అగ్నితో సమానమైన వెలుగును హనుమంతుడు చూసెను 

శయనముపై  మేఘమువలె ఉన్న రావణుడు నిద్రించు చుండె, ఉత్తములైన కుండలములు, హారములు రావణుడు ధరించి యుండె, మహాబాహువులు గల రావణుడు ఎఱ్ఱని నేత్రములుకలిగి ఉండె, బంగారు వస్త్రములు ధరించిన రావణున్ని హనుమంతుడు చూసెను   

   

 సుఘం    ధము, ఎర్రచందనము పూసుకున్న రావణుడు నిద్రించు చుండె, సంజ ఛాయలచే నేర్రబడి, విద్యు లేఖాయుక్తమును బోలిన రావణుడు ఉండె, స్వేచ్చ సారముగా రూపమును మార్చుకోగల అతని రూపం అందముగా ఉండె, వృక్షములతో,పొదలతో నిండియున్న మందర మందార పర్వతమువలె రావణుడుండెను 

రావణుడు రాత్రియందు ప్రియరాన్డ్రతో  క్రీడించి విశ్రాంతిగా నిద్రించె, మధుర రసాన్ని  త్రాగిన రావణుడు సుఖముగా నిద్రించు చుండె, రాక్షసకన్యలకు ప్రియు డైన రావణుడు ఘాడముగ నిద్రించు చుండె, వీరుడైన రాక్షసాదిపతిని పవన పుత్రుడగు హనుమంతుడు చూసెను 

తీర్ఘ విశ్వాసములతో బుసలు కొట్టుచున్న సర్పమువలె రావణుడు ఉండె, హనుమంతుడు రావణున్ని చూసి భయముతో దూరముగా వెళ్లి చూడ సాగె, హనుమంతుడు  మరియొక వేదికపైకి ఎక్కి రాక్షస ప్రవరున్ని చూడ సాగె, 

 మదపుటేనుగు సెలయేరులో ఉండి నిద్రపోతున్నట్లు రావణుడు ఉండుట చూసెను 

రాక్షసేంద్రుని రెండు భాహువులు ఇంద్రద్వజముల వాలే ఉండె,  బాహువులమీద ఇరావతముతొ పొడిచిన గాయములు కనబడు చుండె, బుజములమీద విష్ణు చక్ర ప్రహారములు కాన బడుచుండె, బలసినదేహమునకు భుజాలుచాలా బలముగా కనబడు చుండెను

రావణుని యొక్క  రెండు భుజములు పర్వత శిఖరముల వలె ప్రకాశించు చుండె, రావణుని రెండు భాహువులు పర్వతముపై నిద్రించుమహాసర్పముల వలే ఉండెను

రావణుని భాహువులకు   సుఘంద  ద్రవ్యములు పూత పూయ బడి యుండె, భాహువులకు కుందేటి రక్తమువలె ఎర్రనైన చల్లని ఘంధము పూయ బడి యుండెను

రాసా- పున్నాగ- పుష్పములను బోలి సౌరభము కలదియును, ఉత్తమమము లగు పొగడ పూల వంటి వాసన గలదియును, మృష్టాన్నరస సంయుక్తమును, మధు పానమును కూడు కొన్నదియును, రాక్షసేన్ద్రుని శ్వాస ఆ గృహము అంతా వ్యాపించుత హనుమంతుడు చూచెను 

రావణుని ముఖము మణులతో ఉన్న బంగారు కిరీటమువలె ప్రకాశించు చుండె, రావణుని వక్షము మద్య రత్నాలతో ఉన్న ధగ ధగ మెరుస్తూ పెద్ద హారము ఉండె, రావణుడు  మిక్కిలి విలువగల పసుపు పచ్చని ఉత్తరీయము ధరించి ఉండె, రావణుడు మినుముల రాసివలె నల్లని వర్ణముతో, ఎర్రని నెత్రముల ప్రకాశించు చుండెను  

రావణుడు నిద్రిస్తున్నప్పుడు నాల్గు దిక్కులా విద్యు దీపములు వెలుగు చుండె, రావణుని యొక్క సర్వావయవాలు  మెరుస్తు, గ పురుషుడుగా కనబడు చుండె,రాక్షసుని పాదములవద్ద నిద్రిస్తున్న అతని భార్యలు అప్సరసలగా కనబడు చుండె,  

ఆర్తిగా సౌందర్యము ఇంతఅని వర్ణించుట ఆబ్రహ్మాకు కుడా తగునా అనిపించు చుండెను

శ్రేష్టమైన కుండలములు ధరించినవారును, ఎప్పుడు వాడి పోనీ పూలను ధరించిన వారును, చంద్రునివలె కాంతి వంతమైన ముఖము కలవారును, రావణుని భార్యలను వానారాధిపతి చూసెను 

నృత్యవాద్యములనందు నైపుణ్యము కలవారును, 

విలువగల బంగారు ఆబరణములు ధరించినవారును,

రాక్ససేంద్రుని కౌగిలిలొ చిక్కిన వారును,రావణుని భార్యలను హనుమంతుడు చూసెను

భార్యలకు వజ్రములతో పొదగబడిన బంగారు కుండలములు ఉండె, భార్యల బాహువుల యందు బంగారు కడియములు ధరించి యుండె, భార్యల ముఖము ఒక దివ్యమైన వెలుగుగా వెలిగి పోవు చుండె,

భార్యలందరూ నక్షత్రములవలె వేలుగుచున్నట్లు హనుమంతుడు చూసెను 

తీగలాగ సన్నని నడుముగల రానుని భార్యలు మద్యమును త్రాగి ఉండె, కొందరు మదము చేతను, అధిక  రతికేళి చేతను అలసి సొమ్మసిల్లి  యుండె,

ఎక్కడ అవకాసము దొరికే అక్కడ ఉన్న స్త్రీలను వారికి కౌగలించుకొని యుండె, బలసి యున్న మనోహరమైన స్త్రీలను హనుమంతుడు అక్కడ ఉండుట చూసెను  

 అంగ విన్యాసముతొ, నృత్యము చేసి, అలసినవారును,  

న్నృత్యానుకూలముగా అవయవములను ఉంచి నిద్రించు వారును, వీణను వాయిస్తూ, కరచుకొని, వళ్ళు మరచి, నిద్రిస్తున్న స్త్రీలను,  మహానదిలో తెప్పకు చుట్టుకొన్న లతలవలె స్త్రీలు  ఉండెను 

 

చంకలో గుమ్మేటతో ఒక నీల నేత్రి నిదిరించు చుండెను  

పిల్లవాడ్ని పెట్టుకొని నిద్రించి వాత్చల్యముగల తల్లివలె ఉండె, అందమైన అంగములుగల ఒక స్త్రీ తప్పెటను హత్తుకొని నిద్రించు చుండె, ఆ స్త్రీ ప్రియున్ని ఆలింగ నము చేసికొని నిభావము ద్రించు కామినివలే ఉండె,  కమలము లవంటి కళ్ళుగల యువతి వేణువును కౌగలించుకొని నిద్రించు చుండె, ఆమె  ప్రియతమని ఎకాంత ప్రదేశము నందు గ్రహించి శయనించి ఉండె, నియతముగా నృత్యముచేయు మరియొక స్త్రీ సప్తతంత్రులు వీణను మీటుచుండె, ఆ  విణను హత్తుకొని ఉన్న స్త్రీ కాంతునితో నిద్రించు భామినివలె ఉండెను 

 మదముతో ఉన్న ఒక స్త్రీ మ్రుదంగమును హత్తుకొని నిద్రించు చుండె, బలసిఉన్న ఆ స్త్రీ మృదంగమే భర్త అని భావించి హత్తుకొని నిద్రించు చుండె, మద్యపాన మత్తులో ఉన్న ఒక స్త్రీ తప్పెటను కౌగలించుకొని నిద్రించు చుండె, కామమత్తులో ఉన్న  స్త్రీలను హనుమంతుడు చూస్తు ముందుకు పోయెను

ఒక స్త్రీ ఆడంబరము అనే వాయద్యమును గట్టిగా బాహు పాశమున బిగించె, మరొకస్త్రీ నీటికలశమును బోర్లించుకొని తడిసిన  పుష్పాలవలె శోభిల్లు చుండె, ఒక స్త్రీ తనచేతులతో కలశములు బోలిన వక్షోజాలను పాట్టుకొని నిద్రించు చుండె,పూర్న చంద్రుని మోము గల ఒక స్త్రీ మరొక స్త్రీని కౌగలించుకొని నిద్రించు చుండెను 

హనుమంతుడు పచ్చని శరీరకాంతిచే బంగారములా మెరుస్తున్నఒకస్త్రీని చూసె, రావణుని ఇష్టసఖి, సౌందర్యవతి అయిన మండోదరి నిద్రించు చున్నది యును, సౌందర్య యవ్వన్ భూశీతయగు స్త్రీని చూసి హనుమంతుడు సీత అని ఆనందించెను , శయనంపై ఉన్న ఆమె స్తితిని చూసి వెంటనే హనుమంతుడు దైన్యము పొందెను

హనుమంతుడు వాలముతో నేలపై కొట్టెను, కపి సహజ స్వభావముతో ముద్దుపెట్టుకొని ఆనందము అనుభ వించె, హనుమంతుడు గంతులు వేస్తూ  పైకి క్రిందకు పరుగెడుతూ ఉండె, మారుతి స్తంభములపై ప్రాకుచు, తిరిగి క్రిందకు దూకుచూ ఉండెను

 సుందర కాండము నందు  10 వ సర్గము సమాప్తము

___((()))___

 ఓం శ్రీ  రాం              ఓం శ్రీ  రాం                 ఓం శ్రీరాం

11 వ సర్గ సుందరకాండ    శ్రీ మాత్రే నమ:

    శ్రీ  రామ చంద్రపరబ్రహ్మనే నమ:

నిద్రిస్తున్న వనితా సీత అని ఆలోచన విడిచి స్వస్త చిత్తుడాయెను, సీతను గూర్చి పలువిధముల ఆలోచించి చింతకు లోనయ్యే, సీతా మహాసాద్వికి రామునితో విరహితయై నిద్ర అనేది లేకుండె, రాముని తలుస్తూ ఎటువంటి ఆహారమును తీసుకోకుండా ఉండెను 

భర్త లేనిచోట ఉన్నసీత ఎట్టి అలంకారము చేసు కోకుండా ఉండె, పతివ్రత ఐన సీత ఎటువంటి మద్యమును సేవించకుండా ఉండె, పరపురుషుని ప్రక్క సీత ఎట్టి పరిస్తితిలో నిద్రించాకుండా ఉండును,

హనుమంతుడు ఆమెసీత కాదనిభావంచి సీత కొరకు వెతుకుట ప్రారంభించెను 

దేవతలరాజు ఇందృడు వచ్చి సీతను కామించిన సీత త్రుణీకరించు, సీత రామచంద్రునితో సమానమైన వారు అసలు లేరని వాదించు, సీత సందర్సన కౌతూహలము గల వానరాధిపతి అక్కడ సంచరించెను

సీతను వెదుకుటకు హనుమంతుడు మరలా ప్రయ త్నించు చుండె, పానభూమి యందు కొందరు స్త్రీలు అధికరతితో అలసి యుండె, మరికొందరు పాటలు పాడుటవల్ల అలసి సొమ్మసిల్లి యుండె,  నృత్యము చేయుటవల్ల పాదముల నేప్పులతో మూలుగు చుండెను

కొందరు అధికపానమత్తుచే శిధిల శరీరముగలవారై నిద్రించు చుండె, అక్కడ వేలకొలది స్త్రీలు వివిధ అలంకారములతో ఉండె, కొందరు స్త్రీలు సౌందర్యాదివిషయములగూర్చి ముచ్చటించు చుండె, 

గీతములలొని అర్ధములను గూర్చి ఒకరికొకరు చెప్పుకోనుచుండె, దేశకాలమునుబట్టి తగు విధముగా అక్కడ ఉన్న స్త్రీలు పలుకుచుండెను

రావణుడు ఆవుల మద్య ఉన్నమత్త వృషభమువలె ఉండె, రాక్షసేశ్వరుడు ఆడేనుగులచే పరివృతమైన మదపుటెనుగువలె ఉండె, రాక్షసరాజు గృహము అంత సర్వకామోపేతముగా ఉండుట గమనించె, యవ్వన పొంగులతో ఉన్న నారీ సహస్రమును హనుమంతుడు చూసెను

పాన సాలలయండు లేళ్ళు మరియు  మహిశముల యొక్క మాంస ములను, సువర్ణ పాత్రలయందు  భజిమ్పబడిన నేమ్మల్లు, కోళ్ళు యొక్క మాంస ములను

అక్కడక్కడ పెరుగు లవణము కలిపినా వివిధములైన మేకపోతూ మాంస ములను,  ఎనుబందులు, పక్షులు యొక్క మాంసములను హను మంతుడు చూసెను 

తినుటకు సిద్ధముగా ఉన్న కొక్కర మాంసములను 

అనేక రకములుగా తయారు చేసిన మేక మాంసములను

కొమ్ము చేపలను, కుందేటి మాంసమును, గొర్రె మాంసము, సగము తిన్న దున్నబోతు మాంసమును హనుమతుడు చూసెను

ద్రాక్ష దానిమ్మ రసములతో తయారుచేసిన రసము,  

ప్రధానముగా పులుపు ఉప్పు తో చేసిన పదార్ధములను, 

పాన పాత్రలయందు పడవేసిన వివిధ ఫలములను, 

పుష్పాలతో శోభగా ఉన్న ప్రాంతమును మారుతి చూసెను

పానసాలలయందు అగ్ని లేకుండగనే మండు చున్నట్లు గమనించెను, మాంసమును మంచి పాకాది సంస్కారములచే సంస్కరించెను, అనేక పద్ధతులతో భక్షములను తయారుచేసి ఇంపుగా అమర్చేను, అక్కడకొన్ని సయనములు, ఆసనములు ఖలీగ ఉండుట మారుతి చూసెను

దివ్యమైన స్వచ్చమైన అనేక విధములగు సహజ మద్యములను, వివిధ ద్రవ్యములతో తయారు చేయ బడిన కుత్రిమ మద్యమమములను, అనెకవిధములుగా పోపులు పెట్ట బడిన పదార్ధములను, బంగారు,స్పటిక పాత్రలతో పానభూమి సొభిల్లు చుండెను  

విప్పపూలు మొదలగు పూలతొ చేయబడిన పుస్పా సవములను, ఖర్జూరపు పళ్ళతో చేయబడిన ఫలా సవములను,  ద్రాక్షపల్లతో  చేయబడిన ద్రాక్షా సవములను, మధుర భరితమైన పదార్ధాలతో పానభూమి సోభిల్లుచుండెను

అక్కడ మద్యముతో నిండిన బంగారు భాండములను,

పూర్తి గా త్రాగిన మణులతో చేసిన రక్త పాత్రలను, వివిధ భాక్షముల్తో నిండిన వెండి పాత్రలను, సగము త్రాగిన పాత్రలను హనుమంతుడు చూసెను 

ఒక ఆబల మరియొక ఆబల వస్త్రములను అపహరించి నిద్రించు చుండెను, ఒక యువతి ఆమె వద్దకు చేరి ఘాడముగా ఆలింగనముచేసి నిద్రించు చుండెను,       

నిద్రించు చున్న స్త్రీ యొక్క వస్త్రము యజ్ఞాస్వమువలె ఎగురుచుండెను, మందమారుతముచే పై వస్త్రములు మెల్లగా కదులుచుండుట మారుతి చూసెను 

చల్లని చందనములయోక్క మధుర రసముల యొక్క వాసనలను, మద్యముయోక్క, వివిధ పుష్పముల యోక్క వాసనలను, ఘంధ లేపణలు పూసుకున్న వారి వాసనలను, పుష్పకవిమానములో నుండి వచ్చు వాసనలను మారుతి గమనించెను

ఆగ్రుహములొ కొందరు స్త్రీలు నిగనిగలాడుచు శ్యామల వర్ణములు కలిగి ఉండె, మరికొందరు స్త్రీలు బంగారము వలె మెరుస్తూ స్వేతవర్ణముగలగి ఉండె, అధిక రతిచే అలసి పోయినా స్త్రీలు ఇంకా అందముగా కనబడు చుండె, హనుమంతుడు స్త్రీలను చూస్తు సీత కనారాక దిగులు పడు చుండెను 

హనుమంతునకు ధర్మలోప భయశంకితుడై సందేహము ఉదయించెను, నిద్రించు చున్న  స్త్రీలను చూచుట మిక్కిలి ధర్మనాశనమని భావించెను   నాదృష్టి ఇంతవరకు ఎన్నడును పరదారులపై ప్రవర్తించ లేదియును, కాని ఇక్కడ  పరదార పరిగ్రహీతయగు రావణుడు చూడబడు చుండెను

ధీరచిత్తుడగు హనుమంతునకు మనస్సునందు ఆలోచన ఉదయించెను, నేను రావణ స్త్రీలనందరును యదేస్చగా చూడ గలుగు చున్నాను, సర్వెంద్రి యము లకు మనసే కారణము కనుక ఆ మనసే నాకు స్తిరముగా ఉండె, కాని మానసిక వికారము అనేది  కలుగలేదని హనుమంతుడు తలచెను 

సీతకొరకు నేను మరొక ప్రదేశమునకు పోయి  వేదికెదను 

స్త్రీల మధ్యకు పోయి  స్త్రీలన్దరిని పరిసీలిస్తు సీత కొరకు వేదికేదను, జంతువుబట్టి  అజంతువులు ఉన్న చోట వెతుకు చుండ వలెను, లెల్ల మధ్యకు పోయి స్త్రీలను వెతుకుట ఏమి లాభము కలుగును 

నేను నిష్కల్ముష మైన మనస్సుతో ఈ ప్రాంతమంతా వేదుకు చున్నాను, అంత:పురములో దేవ, ఘంధర్వ, నాగ కన్యలను చుచు చున్నాను, ఎంత వెతికినాను పతివ్రతయగు సీత మాత్రము కాన రాకుండెను 

పట్టు వీడకుండుగా  పట్టుదలతో వెతికినా సీత కానవచ్చు నని తలంచెను

సుందర క్జాన్దమునన్దు 11 వ స్వర్గము సమాప్తము

___(()))__

ఓం శ్రీ  రాం              ఓం శ్రీ  రాం                 ఓం శ్రీరాం

                         శ్రీ మాత్రే నమ:

              శ్రీ  రామ చంద్రపరబ్రహ్మనే నమ:

ప్రాంజలి - సుందరాకాండ తెలుగు వచస్సు (12వ సర్గము )

అంత: పురమంతా అంగుళం కూడా వదలకుండా వెతికే, రావణుని భార్యలందరినీ పరిసీలించి మరీ చూసే, నేను చేసిన శ్రమ అంతా నిష్పరోయోజన మయ్యే, సీత ఉన్న ప్రాంతము ఎక్కడ తెలుసుకోలేక పోయెను

హనుమంతుడు లతాగృహములను, చిత్రగ్రుహములను వెతికే,ఏంతో అందమైన, పతివ్రతా ఐన, సీత  కాన రాకుండే,రఘునందనుని భార్య సిత కనబడక పోవుట వల్లె ఈవిధముగాతల పోసే, ఎంత వెతికినను కానరాకపోతే సీత మరణించి ఉండవచ్చునని అను కొనెను 

సీల రక్షణతో ఉన్న సీత, లొంగక పొతే రాక్షస రాజు చంపి యుండ వచ్చు, విక్రుతాకర  కారాముగల రాక్షసులు వేదనకు తట్టుకోలేక మరణించ వచ్చు,  

రావణుని భార్యల వత్తిడులను తట్టుకోలేక, అధారము లేక మరణించ వచ్చు, పుణ్యమైనా ధర్మ మార్గమున ఎక్కడైనా గుప్త ప్రదేశములో ఉండి యుండ వచ్చును                  

సీత జాడ తెలియకుండా నేను సుగ్రీవునివద్దకు వెళ్ళనే వెళ్ళను, సుగ్రీవుడు ఆజ్ఞను పాటించని వారిని తీవ్రముగా దండిన్చును, సుగ్రీవునకు సీత కాన రాలేదు అన్న నన్ను శిక్షిమ్చును, వానారులందరికి సీత కనబడలేదని చెప్పిన లాములేకుండును 

              

ఉఆగి త్తరతీరమునన్దు ఉన్న

 వానరులకు నేను ఏమి చెప్పవలెను, వానరుల అడిగే ప్రశ్నలకు ఏమి సమా ధానము ఇవ్వ వలెను, లంకలో ఎమిచెసితివి, ఏమి చూసితివి, అన్న ఏమి చెప్పవలెను, నేను అక్కడకు వెళ్ళకుండా ఇక్కడే ప్రాయోప వేశము చేసెదను 

వృద్దుడగు జాంబవంతుడు అడిగిన ఏమి చెప్పవలెను 

అంగదునకు, వానరులందరికి ఏమి చెప్పి నమ్మిమ్చ గలను, నేను (అనిర్వేదము)దిగులు చెందక  పట్టు దలతో మరల వెతికేదను, అనిర్వేదము మానవులకు సర్వకార్యములందు ప్రవర్తిమ్పచేయు చుండెను

అనిర్వేదము మానవులకు తలపెట్టిన పని సఫలమగు నట్లు చేయు, అందుకే ఇంకా నేను వేతకని ప్రాంతము లన్ని వెతికెద, పానశాలలు, పుస్పగ్రుహములు, క్రీడా గ్రుహములను వేదికేద, ఉద్యాన వీధులను, వెతుకుచూ మరల అన్వేషణ ప్రారంభిమ్చేను

భూమి లోపల గృహములను, భూమి పైన ఉన్న గృహము లను, ఇంటిపైకి ఎక్కియును, క్రిందకు దూకియును, వెతక సాగెను, ఒకచోట నిలబడి, మరల కదిలి, నడుస్తూ, పరిగెడుతూవెల్లసాగెను, హనుమంతుడు అక్కడ ఉన్న ప్రదేశ మంతయు వెతికేను 

ప్రాకారములు ఉన్న వీధులలో తలుపులు తెరచి వెతికేను, కొన్ని గృహముల తలుపులు త్రొయుచూ వెతికేను, దిగుడుబవులను, సరస్సులను వెతికేను 

హనుమంతుడు వెదకని ప్రదేశము లేకుండా వెదికేను

వికృతాకార రాక్షస స్త్రీలను చూసె, సౌందర్యములో సాటిలేని స్త్రీలను చూసె, అందమైన పిరుదులు కలిగినవారిని చూసె, హనుమంతునకు ఎంత వెతికినను  సీత కానరాకుండె, రాక్షస రాజు బలాత్కారముగా తెచ్చిన నాగ కన్యలను చూసె, సీత గురించు ఆలోచిస్తూ హనుమంతుడు నిరుస్చాహ పడె, తాను చేసిన సముద్ర లంఘనము వ్యర్ధమైనదని భావించె, దు:ఖముచేత ఏమిచేయవలెనో అని ఆలోచనలో ఉండి పోయెను

     శ్రీ  సుందరా కాండ మునందు  12వ సర్గము సమాప్తము

___((()))___

    

ఓం శ్రీ  రాం              ఓం శ్రీ  రాం                 ఓం శ్రీరాం

      13వ                     శ్రీ మాత్రే నమ:

                   శ్రీ  రామ చంద్రపరబ్రహ్మనే నమ:

విమాన గృహములనుండి ప్రాకారముల మీదకు దూకి వేదకసాగె, మేఘములోని మెరుపువలె హనుమంతుడు వేతక సాగె, రావణుని భవనమన్తా ఒక్క సారి చూసి మనసులో ఇట్లనుకోనే, ఎంత వెతికిన రాముని ప్రియసఖిని చూడలేక పోయినాను, నదులు,  కోనేరులు, భూమి అంతా వెతికినాను సీత కనబడ కుండెను 

 భవనములు, వెతికినను సీత జాడతెలుసుకొనే అవ కాశము లేకుండె,  విదేహ తనయ సీత ఎక్కడ ఉన్నదో తెలుసుకొనుట కష్టమయ్యే, గ్రద్దరాజగు సంపాతి రావణుని భవనములో ఉన్నదని మాట వమ్మాయెను 

ఒకవేళ సీత రావణుడు బలత్కరిమ్పగా వసురాలై లొంగి పోయి ఉండునా, ఆకాశమార్గమున తెచ్చునప్పుడు రావణుని చేతినుండి సముద్రములో పడి యుండునా,  

ప్రాణ రక్షణకోసం రావణుని చేతినుండి తప్పించుకొని సముద్రములో దూకి యుండునా,రావణుడే సీతను భక్షించు మని రాక్షసులకు ఆజ్ఞ ఇచ్చి యుండ వచ్చును

హారామా! హా లక్ష్మణా !హా అత్త లారా విలపించి శరీరము త్యాగము చేసి యుండును, రామ ముఖద్యాన పరురా లగు, దీనురాలగు, కరుణాలవల్లి, మృతి చెంది యుండు, రావణుని భార్యలచే దోషరహితురాలగు సీతాదేవి భక్షించ బడి యుండును, సీత పంజరములో చిక్కిన గోరువంకవలె ధు:క్కిస్తూ  బ్రతికి యుండ వచ్చును 

జనకుని కులమున పుట్టినదియును, ఉత్పల పత్రాక్షియును, రాముని పత్ని యగు సీత రావణునికి ఎట్లా వశమగును, కనపడక పోయినాను, రామవిరహము తో మృతురాలు ఆయినను, రామచంద్రునకు సీతజాడ తెలుపక ఇక్కడే వెతుకుతూ తిరిగేదను

తెల్పన ఇబ్బంది యగును, తెలపక పోయిన దోషము అగును, ఈ విషయయము చాలా గోప్యముగా ఏమి చేసి దాచవలయును, ఏమిచేయవలయునో సమయోచిత నిర్ణయము తీసుకొనవలెను, సీతజాడ తెలియకుండా కిష్కిందకు పోవుదునేని పురుషార్ధము సాధింప బడును 

నాయొక్క సముద్ర లంఘనం అంతా వ్యర్ధము అయ్యెను 

లంకా నగరమంతా వెతుకుటకు కాలం నష్టం మయ్యెను

రాక్షస రాజు, రాక్షసకన్యలు దర్సనం వ్యర్ధమయ్యేను 

నేను వెళ్ళిన సుగ్రీవుడు ఏమిఅనును వానరులు ఏమి అడుగును

రామచంద్రునితో సీత జాడ తెలియ లేదన్న జీవితము త్యజించును, రాముడ్ని ఘాడముగప్రేమించు మేధా వియగు లక్ష్మణుడు మరణించును, రామలక్ష్మణులు లేరని తెలిసిన భరతశత్రుఘ్నులు మరణించును, 

పుతృలు జీవించిలేరని తెలిసిన కౌసల్య,సుమిత్ర,కైకేయి మరణించును 

రాముని దుస్థితినిచూసి సత్యసంధుడగు సుగ్రీవుడు జీవితము త్యజించును, ధీనురాలు, దు:ఖచిత్తయును, భర్త్రుశోకపీడితయగు రుమ జీవితము త్యజించును

వాలి మరణముచే ద:ఖితురాలగు తార గూడ జీవితము త్యజించును, వానరులందరూ తలలు బ్రద్దలు కొట్టుకొని జీవితము త్యజించును

వానరులు మంచి మాటలు చెప్పేవారు, ఆదరించు వారులేక మరణించును, వనములందును, పర్వతములందును, సంచరించకఏంతోదిగులు చెందును, క్రీదా సుఖములను అనుభ వించక తలలు బ్రద్దలు కొట్టు కొని మరణించును, వానరుల భార్య పుత్రులు అందరు కలసి సముద్రములో పడి మరణించును

కొందరు వానరులు దొరికిన విషమును త్రాగియు, మరి కొందరు తాడును ఉరిగా తలకు వేసుకొనియు,ఇంకొంద రు అగ్నిని రగిల్చి దానిలో దుముకుటయు, వానరు లందరూ ఉపవాసములతొ ఉంది మరణించును

నేను తిరిగి వెళ్ళిన ఇక్ష్వాకు వంశము నశించు,వానరులు నశిమ్చి భయంకరమైన విషాదము సంభవించు, నేను ఎట్టి పరిస్తితులలో కిష్కిందకు వెళ్ళనే వెళ్ళ,        

హను మంతుడు వచ్చును, శుభవార్త తెచ్చును అని అందరు జీవించును

సీత కనిపించు వరకు నియమమును పాటించెదను

వృక్షములనందు నివసించి చేతిలో పడినదానిని గ్రహించేదను, దుంపలు, ఫలములు  తినుచు ఉదకముత్రాగి జీవించెదను, జలప్రాయ ప్రదేశము నందు వాన ప్రస్త జీవితము గడిపెదను

లేదా చితిని ఏర్పరుచుకొని ప్రజ్వలించుచున్న అగ్నిలో ప్రవేసిమ్చేదను, అన సన వ్రతమును అవలంభించి జంతువులకు అహార మగుదును, జలప్రవేశము చేయుట ఋషి సంమతమని భావింఛి మరణిమ్చేదను     

నేను సీత చూడక నా కీర్తి మాలిక శాశ్వితముగా భగ్నమై పోవును

సీతను చూడకుండగా నియతెంద్రుడునై తాపస వృత్తిని ఉండేదను, జానకి కన బడక పోయినను తిన్నగా జలములో పడెదను, జీవిత నాశనమునకు పక్కు దోషములు కానవచ్చు చుండెను, జీవించి యున్న తప్పక ఎప్పటి కైనా సీతను చూడగలను

ద:ఖముతో హనుమంతుడు శోకమును దాత జాలక పోయెను, ధైర్యవంతుడైన హనుమంతుడు తక్షణ కర్తవ్యము ఏమిటని ఆలోచించెను, సీత కనిపించక పోయిన రావణునికి గుణపాటము చెప్పి వెల్లెదను

పశువుని పశుపతిని అర్పించినట్లు నేను రావణున్ని రాముడికి అర్పించెదను

చింతా క్రాంతుడై, ద్యానశొక కులస్వాంతుడగు కపివరుడు విచారించెను, రామ పత్నిని చూసె వరకు తిరిగి తిరిగి ఈ లంకను గాలించేదను, రాఘవున్ని తెచ్చిన సీత కానరాక వానరులను కోపాగ్నిచే దహించును, నేను ఇక్కడనే నియ తెంద్రియుడైన, నియతహారుడునై నివసించెదను

  

మహా వృక్ష సంపన్నమగు విశాలమైన ఆశోకవనమును వెదక వలెననుకొనేను, వసువులను, ఆశ్వనీ దేవతలను, దేవతలరాజైన ఇంద్రునకును, మరుత్తులకును

నమస్కరించి రాక్షసుల దు:ఖమును వృద్ధి పొందించు టకై వనం లోనికి పోయెను, రాక్షసులనుజయించి తపోధనునకు సిద్ధిని అందించినట్లు సీతరామునివద్దకు చేర్చేదను

చింత చేత దుర్బలములైన ఇంద్రియములను హనుమంతుడు వృద్ధి పొందించెను, హనుమంతుడు క్షణ కాలము ఆలోచించి అశోకవ్వనప్రవేశోద్యుక్తుడై  వచ్చెను, రామ చంద్రునకు, సీతా దేవికి, లక్ష్మణునికి నమస్కారము చేసి బయలుదేరేను, అశోక వనమంతా  రాక్షసులతో నిండినదై వృక్షములతో వ్యాకులమై యుండెను

ఆశోకవనము సంస్కారములచేత సంస్కృతమై పుణ్యప్రదముగా ఉండియుండెను, ఉద్యాన వనము నందు  రక్షక భటులు వియమితు లై వృక్షములను రక్షించును, అక్కడ పూజ్యుడైన వాయు దేవుడు కుడా తీవ్రత్వము లేకుండా గాలి  వీచెను, రాముని కార్యము చేయుటకు రావణునికి కనబడకుండా శరీరము చిన్నది చేసెను

బుషిగణములు, దేవతలు నాకు ఇక్కడ కార్యసిద్ది కలుగ చేయమని ప్రార్ధించెను, బ్రహ్మదేవున్ని, దేవతల్ని, అగ్ని, దేవెందృడ్ని, వరుణ్ణి,  ప్రార్ధించి  వేడుకొనెను

చంద్ర సూర్యులను, అశ్వనీదేవతలను, రుద్రుడ్ని, కార్యసిద్ధిఇవ్వమని ప్రార్ధించెను, సకలభూతములను, సర్వేస్వరున్ని, ఇతరదేవతలను, కార్యసిద్ధికి సహకరించమనేను

ఎత్తైన నాసికము, తెల్లని దంతములు, తామర రేకుల వంటి నెత్రములను, చంద్ర బింబము వలేఉన్న రామపత్నిసీత ముఖమును ఎప్పుడుచూచెదను

నీచుడు, పాపాత్ముడు, భయమును కలిగించే వేషములు మార్చే వాడును, రావణుడు ఆబలఅయిన సీతను తెచ్చిన అమే నాకుఎప్పుడు కనిపించును

శ్రీ సుందర కాండ మునందు 13 వ సర్గము సమాప్తము           

      

____((())))___

ఓం శ్రీ  రాం              ఓం శ్రీ  రాం                 ఓం శ్రీరాం

                                             శ్రీ మాత్రే నమ:

                            శ్రీ  రామ చంద్రపరబ్రహ్మనే నమ:

 15 వ సర్గ (వాల్మికి రామాయణములోని తెలుగు వచస్సు)

అశొకవనము కల్పలతలతోను  వృక్షములతో శోభిల్లు చుండెను, దివ్యగంధములతోను, రసములతొను పరిపూర్ణమైనదియును, మృగ, పక్షి సమూహములతొ అన్ని వైపుల చక్కగా ఉన్నదియును, పెద్ద భవనములతో ఉన్న రాక్షసులు ఉన్న ప్రాంతమును మారుతి చూసెను

కోయిలల మధురకలధ్వనులతోను, ర్మోగుచున్నది యును,కలువలు, పద్మాలు  సువర్ణ వర్ణములో వెలుగు చుండెను,నడి బావులు ప్రక్క పెక్కు  ఆసనాలు, తివచీలు పరిచియుండెను, అనేక భూగ్రుహములతొ నందనవనము వాలే ఉండెను 

సర్వఋతువులయందు  పూచె పూలు అన్ని అక్కడ పూయు చుండెను, ఫలవంతములైన వృక్షములతో కూడు కొని దట్టముగా  ఉండెను, అక్కడ అశొక వృక్షములు సూర్యొదయ ప్రభవలె వెలుగు చుండెను 

అక్కడ అన్నిప్రజ్వలిస్తున్నట్లు హనుమంతుడు చూసెను 

పక్షులు చెట్ల కొమ్మలను పత్ర రహితముగా చేయు చుండెను, చెట్లపై ఉన్న పూలన్ని మంటలవలె మండు  చుండెను, వందలకొలది పక్షులు చెట్లపై వ్రాలి పైకి ఎగురు చుండెను, సాఖాగ్రమునుండి మొదళ్ళవరకు పుష్పములు వంగి నేలను తాకుచుండెను  

గన్నేరు చెట్లతోనూ, నిండుగా పూచినమొదుగ పూలతోను 

పున్నాగ చెట్లను,ఏడాకుల అరటిచెట్లను,సంపెంగ చెట్లను, గుగ్గిల చెట్లను, అనేక చెట్లుతో, పుష్పాలతో శోభిల్లు చుండెను, అక్కడ పుష్పములు రత్నమువలె వజ్రములవలె మెరియుచుండెను 

వృక్షములు బంగారువన్నెతోను, అగ్ని శిఖవలె వెలుగు చుండెను, కొన్నివృక్షములు కాటుకువన్నెతోను దేవతా ఉద్యానవనమువలె ఉండెను, ఉద్యానవనములు దివ్యముగా మకరందములునువెదజల్లు చుండెను 

అక్కడ పూలన్ని వెలుగుతూ రెండవ ఆకాశ నక్షత్రాల వలె ఉండెను

పుష్పములు రత్నములతో వెలసిల్లి 5వ సముద్రమువలె ఉండెను, మృగ పక్షి సంఘములు అనేక విధములుగా నాదములు చేయు చుండెను, సుఘంద పరిమళాలతో శోభిల్లు చున్న వనములు చూసెను, గంధమాదన పర్వతమువలె ఉండుట హనుమంతుడు చూసెను

వానరపుంగవుడుకొంత దూరములొ చైత్య ప్రాసాదమును చూసెను, ఆ ప్రాసాదము లోపల అత్యన్నతమైన వేయి స్తంభములు ఉండెను, కైలాస పర్వతమువలె తేజోవంత మై తెల్లగా యుండెను, పగడపుమేట్లతోను, బంగారు వేదికలతోను మిరమిట్లుగొల్పుచుండెను, నిర్మలమైన చైత్య ప్రాసాదమువల్ల నాకాశము నొరయు చున్నట్లుండె, 

ఆ చైత్య ప్రాసాదదర్సనానంతరము అతడొక దీనురాలు గు స్త్రీని చూసెను, ఆమె మలినమైన వస్త్రములను ధరించి రాక్షస స్త్రీల పరివేష్టితమై  యుండెను, ఉవవాస ములచె కృశించి, ధీనురాలై , ధీర్ఘ విశ్వాసములను విడుచు చుండెను

    

ఆమె వీలైన రూపముతో  వేల్గొందు  దేహకాంతి కలిదియును, పచ్చని వన్నె గల మాసిన పట్టు వస్త్రమును ధరించి నదియును,  ఆమె అలంకార రహితయై పొగతో కప్పుబడిన కాంతి వలేఉండెను

పద్మములు లేని సరస్సువలె అలంకార రహితయగు స్త్రీ ఉండెను 

భోజనము చేయక కృశించి నదియును, కన్నీటితో నిండిన మోముకలదియును, ధీనురాలును చింతా శోకమగ్నయును, నిత్యమూ దు:ఖమును, ముని గిదియును, తన ప్రియజనమును దర్శిమ్పనిదియును 

రాక్షసగణముచే నిత్యముచూచు చున్నదియును

అంగారక గ్రహముచే పీడితమైన రోహిణివలెను

చాల కష్టము మీద ఈమె సీత యని గుర్తించెను

లేళ్ళకు దూరమై వేట కుక్కలకిచిక్కిన ఆడలేడి  వలే యుండెను, కటి ప్రదేశమువరకు వ్రేలాడుచున్న, నల్లత్రాచువంటి ఒక జడతోను, వర్షాకాలాంతమునందు నల్లని వృక్షపంక్తితో కూడిన భూమివలే యుండెను 

దు:ఖములచే సంతృప్తిరాలును, ఎటువంటి వ్యసనములు లేని ఒక స్త్రీని చూచెను

ఆమె శుక్ల పక్షారంభమునండలి చంద్రరేఖవలె మిక్కిలి శుద్ధముగా ఉండెను, హనుమంతుడు ఆలోచించి నిశ్చయముగా ఈమె సీతయని అను కొనెను

ఆమె గురుతు పట్టుటకు వీలైన రూపముతొ వేల్గొందు  దేహకాంతి కల దియును, ధూమజాలముచె కప్పు బడిన అగ్నిశిఖలను బోలియున్న ఒక స్త్రీని మారుతి చూసెను 

నిండు చంద్రుని బోలు మోము గలదియును, దరమగు కను బొమలు గలదియును, గుండ్రమైన సుందరమగు  పయోధరములు గలదియును, సుగ్రదితములగు అవయవములు కలదియును 

పద్మ పత్రములను బోలిన కన్నులు కలదియును

కామదేవుని యిల్లాలగు రతి దేవిని పోలినదియును

 సమస్తలోకములో ఉన్న ప్ర్రాణులకు ఇష్టమైనదియును 

 పున్నమి చెంద్రుని వెన్నెల కాంతిగల సీతను మారుతి చూసెను

మిక్కిలి మలినముగా విశాల నేత్రములు కలదియును 

రావణుడు అపహరించి తెచ్చిన సీత ఈమె అయి ఉండవచ్చును, యుక్తా యుక్తములైన హేతువులచే ఆమె సీత అని ఊహించెను, ఎట్లాచూడబడునొ అట్టిరూపముగా ఉన్న స్త్రీ ని సీత అని అను కొనెను

ఈమె దేహకాంతిచే అనీ దిక్కుల యందలి చీకటిని పోగొట్టు చుండెను,  మయూరివలె అందమైనదియును, దొండపండుపెదవులు కలదియును, మహోత్తరమైన శోకజాలముచే ఆచ్చాదితమై విశేషముగా సోభిమ్ప 

నిదియును, సన్ననినడుము ఉన్న ఒక స్త్రీని చూసి ఆమెసీతఅని హనుమంతుడను   కొనెను 

సందేహముతో నిండిన స్మరణ శక్తి వలెను, క్రింద పడి పోయి నశించిన సమృద్దివలెను, అనుకొనివిధముగా దెబ్బతిన్న శ్రద్దవలెను, కోర్కలు సఫలములు కాక భగ్నమైన ఆశలవలెను, విఘ్నములతో కూడిన కార్య సిద్దివలెను, కాలుష్యముతో కలుషితమైన బుద్దివలెను

ఆభూతమైన అపవాదముచె పతితమైన కీర్తివలెను

రామసేవ ప్రతిభంధముచేత వ్యధను పొందుచుండెను

స్త్రీ రక్షోగణములచే పీడించ బడు చున్నదియును 

 మృగ సాబకమును పోలిన కన్నులు కలదియును 

కలతచెందిన మోఖముతో ఇటు నటు చూచు చున్నదియును, అబలయును, కన్నీటితో నిండి యున్న స్త్రీని సీత అనిగుర్తించెను

కనురెప్పలుకదిలిస్తూ, దీర్ఘవిశ్వాసములు విడుచు చున్నదియును, అలంకార రహితముగా మల పంకములు మధ్యేనే  ఉన్నదియును, ఘములుకప్పిన చంద్రకాంతి వలే ఉన్న సీతను చూసేను, మననములేక వేదవిద్య శిధిలమైనట్లు సీతను చూసి బుద్ధి  సందేహము లో పడెను

అలంకార రహితయగు సీతను సంస్కార రహితమై అర్ధాంతరమును, విశాల నేత్రములుగల దోషరహితులైన జనక మహారాజకుమార్తెను, యుక్తా యుక్తములైన హేతువలచేత ఆమె ఖచ్చితముగా సీతె యగును 

భోధించు వాక్కు కలిగిన స్త్రీని సీత అని హనుమంతుడు గుర్తించెను 

సీత  ఎప్పుడు రాముని ప్రేమ కొరకు ఆభరణములు అలంకరించు కొని యుండును, అట్టి ఆభరణములే ఇప్పుడు సీత శరీరముపై ప్రకాశించు చుండెను 

చక్కగా మెరుస్తున్న కర్ణాభరణములను, కుండలములు ధరించు యుండెను, మణులు, పగడములు పొదగబడిన కంకణములను ధరించు యుండెను 

సీత ధరించిన ఆభరణములు చాలా కాలమునుండి ఉండుటవల్ల నల్లగా ఉండెను, సీత అక్కడ పర్వతము మీద వదిలిన నగలు ఇక్కడ కనబడ కుండెను

       అక్కడ సీత ఏమివదలలేదో ఆ నగలన్నీఇక్కడ కనబడు చుండెను, రాముడు మాతోచేప్పిన ఆభరణములు సీత వద్ద ఉన్నట్లు మారుతి గమనించెను

ఆభరణములతో వదిలాన వస్త్రము, ఇప్పుడు దరించ వస్త్రము ఒకటేనని గుర్తించెను, సీత ధరించిన వస్త్రము రెండవ వస్త్రమువలె వన్నే తగ్గినట్లు కనబడు చుండెను 

ఈమె ఆనాడు ఆభరణములు వస్త్రముతో సహా క్రింద పడ వేసినట్లు ఊహించెను, ధీనావస్తలొ ఉన్న సీతను ఏవిధముగా కలవాలని మారుతి ఆలోచించు చుండెను

రావణుడు అపహరించి తెచ్చిన రాముని ప్రియురాలిన సీత ఈమై ఉండును, రాముని మనస్సులో ప్రియురాలిన సీత మారకుండా స్తిరముగా ఉండెను, ఈ దేవి రూపము రాముని తలుస్తూ దేహ దెహావయవములు మారకుండా ఉండెను, సీత అందమును స్మరిస్తు రామచంద్రుడు దేహదారుడ్యముగా ఉండెను

   రాముడు కనబడ కుండా పోయిన స్త్రీ కదా అని జాలి చూపెను, నేను తప వేరెవ్వరు రక్షకులు లేరని మనస్సుతో దయ చూపెను, కనబడకుండా వెళ్ళినది భార్య అగుటచే శొకముతో ఉండెను, ఆమె ప్రియురాలు అగుటచే ప్రేమతో మిక్కిలి సంతాపము పొందెను 

ఈదేవి మనస్సు ఎప్పుడు భర్త అయిన రామచంద్రుని పైనను, శ్రీ రామచంద్రుని మనస్సు ఎప్పుడు భార్య అయిన సీత పైనను, సీత రాముడే నన్ను రక్క్షించు తాడని నమ్మకముతోను ఉండెను, శ్రీ రామచంద్రుడు సీత ఏలోకంలో ఉన్న రక్షించగలనని  అనుకొనెను

యోవనమదము ఉప్పొంగుచున్న రాముడు సీత కొరకు వేచి ఉండెను, భార్య దూరము అవుటకు చాల దుష్కరమైన కార్యము చేసి యుండవచ్చును 

హనుమంతుడు దృడసంకల్పముతొ చేట్టుక్రిందున్న స్త్రీ ని సీత అని గుర్తించెను, హనుమంతుడు స్రీ రామచంద్రుని మనస్సులో సమీపించి మిక్కిలి ప్రశంసించెను    

స్రీ సుందర కాండమునందు 15వ సర్గము సమాప్తము

____((()))___

ఓం శ్రీ  రాం              ఓం శ్రీ  రాం                 ఓం శ్రీరాం

                                             శ్రీ మాత్రే నమ:

                            శ్రీ  రామ చంద్రపరబ్రహ్మనే నమ:

 17 వ సర్గ (వాల్మికి రామాయణములోని 32 శ్లోకాల  తెలుగు వచస్సు)

హంస స్వచ్చమైన నీల వర్ణముగల జలములో విహరిన్చుటకు వచ్చెను, అట్లే ఉదయ సమయము నుండి చంద్రుడు నిర్మలమైన ఆకాశములోకి ప్రవే శించెను, చంద్రుని యొక్క సీతల కిరణములు వాయు పుత్రుడగు మారుతిని  సేవించెను, నిర్మలమైన కాంతిని సీతాదేవికి సహాయము చేవలెనని చంద్రుడు అనుకోను చుండెను, పూర్ణ చంద్రుని మోము గలదియును, శోకభారముచె కృంగు  చున్నదియును, అగు సీతను హనుమంతుడు నీటిలొ బరువుతో నిండిన నావ వలే ఉండెను, స్క్షీతాదెవిచూడ నెంచి ప్రక్కన ఉన్న భయంకర మైన రాక్షస స్త్రీలను చూసేను, సీత యొద్ద కూర్చున్న రాక్షస స్త్రీలను హనుమంతుడు భీకరరూపాలను చూసెను, సీతాదెవి ప్రక్కన రాక్షస వనితలను వర్ణించెను, ఘోర రూపములొ ఒక కన్ను, ఒక చెవి కలిగిన స్త్రీలు ఉండెను, పెద్ద చెవులు కలిగి, అసలు చెవులు లేకుండా ఉన్న స్త్రీలు ఉండెను, శంఖమును బోలిన అనగా నిక్కపోడుచు కున్న చెవులుండెను, తలవరకూ వ్యాపించిన ముక్కుగల భయంకరమైన స్త్రీలు ఉండెను, అతి ప్రవృద్దమైన ఊర్ద్వ శరీరము కలదియును, సన్నగా పొడవుగా  కంఠం కలవారును 

శరీరరమంతా దట్టమైన రోమాలు కలవారును

దీర్ఘమైన కర్ణములు, లలాటములుకలవారును

దీర్ఘమైన ఉదర పయోధరములు కలవారును

వ్రేలాడు పెదవులు, గడ్డమునకంటు  పెదవుల కలవారును, పోట్టి వారును, మిక్కిలి పొడవైన వారును 

మరుగుజ్జుగా, వికటముగా ఉన్నవారును

వంకరముఖము భయపెట్టు  

వంకరముఖముతొ భయంకరముగా ఉన్నవారును 

పసుపుపచ్చ నేత్రములతొ భయపెట్టే వారును

 బాగా నల్లగా, అతి లావుగా ఉన్నవారును 

కలహాప్రియులు, కోపస్వభవముకలవారును 

పందులు లేళ్ళు, మోఖములవలె కొందరుండెను 

పులులు, దున్నపోతు, మోఖములవలె కొందరుండెను      

ఏనుగులు, ఒంటెలు మోఖములవలె కొందరుండెను 

గుర్రము మొఖము పాదాలు,  కలిగి ఉండెను

కొందరి తలలు గుండె లోనికి చొచ్చుకొని ఉండెను

గాడిద చెవుల వాల్లు, గుర్రపు చేవులవాల్లు ఉండెను

కోతిచేవులవాళ్ళు, ముక్కులు లేనివాళ్ళు ఉండెను

 ఏనుగు పాదములు, దములున్నవారుండెను

పాదములందు రోమములు దట్టముగా ఉన్నవారును

పెద్ద పెద్ద తలలు, పెద్ద పెద్ద స్తనములు ఉన్నవారును 

ఏనుగు తొండము వంటి ముక్కులు గలవారును 

నాలికచాపి భయంకరముగా నృత్యము చేయువారును 

నల్లని ఇనుముతో చేసిన సూలములను ధరించిన వారును, సమ్మెట, ఇనప గదలను ధరించిన వారును

ఎత్తుపల్లు మూతి వంకరగా ఉన్నవారును, వ్రేలాడు పొట్ట, పెద్ద పెద్ద కేశములు కలవారును, భయంకరమైన పోగావంటి జుట్టు కలవారును, రక్త మాంసములతొ నిండిన శరీరము కలవారును, నిరంతరము మద్య పానముచేయుచున్నవారును, చూసెవారికి గగుర్పాటు కల్గించే స్త్రీలను మారుతి చూసెను

 సీతా దేవి వర్ణన, కాంతి తరిగి నదియును, శోకసంతప్త యును,  మురికిగా ఉన్న కేశములు కలిగినదియును

ఆకాశమునుండి భూమిపైరాలిన తారను బోలినదియును

ఉత్తమైన భూషణములు పెట్టుకొననిదియును

చారిత్రమున పేరు  గాంచినదియును, పతిదర్శమునకు నొచుకొననిదియును, భర్త్రువాత్చాల్య భూషితయును

 రాక్షస రాజుగు రావణునికి బందీయును, భందువులకు దూరముగా  ఉన్నదియును, సింహమునకు చిక్కిన ఆడేనుగును బోలినదియును, వర్షాకాలము గడచినా నవృతమైన చంద్రరేఖను బోలినదియును, రాక్షస వశములొ చిక్కి కర్మకు భద్దురాలై యుండెను

అశొకవాటికలొ ఉండి  కూడా  మునకలు వేయు చుండెను, సీత పంకములో ఉన్న పద్మనాళమువలే మలినమై యుండెను, అంగులీ స్పర్స లేని వీణలా మూగబొయి సీత అక్కడ ఉండెను, పుష్ప హీనమై  ఉన్నలతవలె ఉన్న సీతను హనుమంతుడు దర్శించెను

సీతాదేవి నలిగి, మాసిపోయిన వస్త్రమును చుట్ట బెట్టుకొని  ఉండెను, లేడిపిల్ల కళ్ళ వంటి కళ్ళుగల సీతాదేవి మొఖము ధీనముగా ఉండెను, భార్త పరాక్రముబలము తెలుసుకొన్న సీత అధైర్య పడ కుండెను, ఆమె పాతివ్రత్యమే  రక్షించు చుండెను అట్టి సీతను మారుతి చూసెను 

అశోక వృక్షమునందు నాల్గు వైపులా భయంకరమైన రాక్షసులు ఉండెను, సీతాదేవి దు:ఖసాగరము ఉన్న ఓడలిపై మాలిన్యము పేరుకొని యుండెను 

రాజపుత్రికయును,  అనిందితయును, దశరధమహారాజు కోడలియును, అగు సీతాదెవిని లక్ష్మీ సంపంనుడగు హనుమంతుడు చూసేను,  భయపడిన ఆడలేడి పిల్ల చూసినట్లు కళ్ళను అటు ఇటు తిప్పుచుండెను 

సీత  వెడి నిట్టుర్పులకు చిగురించిన వృక్షములు కాల్చివేయు చున్నట్లుండెను, అమె శొకముల ప్రొగువలె పైకి లేచిన ద:ఖ తరంగములవలె ఉండెను, అట్టి సీతను హనుమంతుడు చూసి అపారమైన  ఆనందము పొందెను

రాక్షస స్త్రీల భాదను తట్టుకొని ఓర్పు వహించినసీత భూదేవి వలే ఉండెను, సీత ఆహారము తీసుకొక బోయిన అవ యవములలో ఎట్టిమార్పు లేకుండెను

శ్రీ రామచంద్రుని తలుస్తూ మత్తుని కలిగించు నెత్రములుగల  సీత విలపిస్తూ ఉండెను, అట్టి సీతను హనుమంతుడు చూసి రామచంద్రునకు లక్ష్మనునికి  నమస్కారము చేసెను

శ్రీ సుందర కాండ నందు 16వ సర్గ సమాప్తము    

 ___((()))___

ఓం శ్రీ  రాం              ఓం శ్రీ  రాం                 ఓం శ్రీరాం

                                             శ్రీ మాత్రే నమ:

                            శ్రీ  రామ చంద్రపరబ్రహ్మనే నమ:

 18 వ సర్గ (వాల్మికి రామాయణములోని 32 శ్లోకాల  తెలుగు వచస్సు)

పుష్పించిన వృక్షములతో నిండిన అసోకవనము, విదేహ రాజకుమారి యొక్క స్పష్ట దర్శనము, రాక్షస స్త్రీలు నిద్రపోవుటకు ప్రయత్నిమ్చుట, ఆలోచిస్తుండగానే రాత్రి చాలావరకు గడచిపోయెను 

రాత్రి యొక్క చివరిజామున షడంగవేద వేత్తలను, అనేక మహాయజ్ఞములు చేయు పండితులను, మంత్రాలను చదివే బ్రహ్మ రాక్షషలవేద ఘోషను, హనుమంతుడు వృక్షముపై నుండి గమనిస్తుండెను 

మహాబాహువులు గల దశఖంటుడను, మంగల వాద్యము ల తోను ఇతరవాద్యములతోను, సుప్రభాతముతో రావణున్ని మేల్కొల్పెను, జారిపోయిన వస్త్రముగల వాడైన రావణుడు నిద్రలేచెను 

అత్యుత్కటమైన మదముగల రావణునకు సీత స్మృతికి వచ్చెను, సీతా విషయమునందు మన్మదుడు ప్రేరే పిమ్పగా  కామముతో ఉండెను, సీతను పదే పదే తలుస్తూ తనలో ఉన్నకామమును అనుచుకోలేక పోయెను, కాలమునకు లొంగి పోయినవాడై సీతయందు లగ్నమైన మనస్సుతో ఉండెను

రావణుడు సమస్తమైన ఆభరణములను అలంకరించు కొనెను, సకలవిధములైన పుష్పమాలను ధరించి సోభాముతో ఉండెను, మదించిన పక్షులు విచిత్రముగా అరుచు చుండెను, అశోకవనములో ఉన్న సీతను చూచుటకు బయలుదేరెను

మహేంద్రువెనుక దేవతాస్త్రీలు నడిచినట్లు రావణుని వేనుక స్త్రీలు నడుచు చుండెను, కొందరు స్త్రీలు బంగారు దీపములను, వింజామరలను, విసిన కర్రలను 

మరికొందరు బంగారు పాత్రలలో నీల్లు తీసుకొని నడుచు చుండెను, మరియొక స్త్రీ శ్వేతచ్చత్రము పట్టుకొని రావణుని వెనుకనే వెళ్ళెను

మెరుపు తీగలు మేఘమును అనుసరించినట్లు రావణుని భార్యలు అను సరించెను, రానుని భార్యలు భర్త గౌరవము చెడకుండా ప్రక్కగా నడుచు చూ ఉండెను 

దేహములపై ఉన్న హారములు అటు ఇటు కదిలి జారిపోయిన నడుస్తూ   ఉండెను, రావణుని ఉత్తమ స్త్రీలు నిద్రమత్తుతో నడుచుట హనుమంతుడు చూచెను 

భార్యలు ముఖములు చెమట పట్టి  కురులు విరబోసి కొని నడుచు చుండెను, కొందరు మద్యపాన మత్తులో, నిద్రచేత తూలుతూ నదుస్తూ అనుకరించెను 

స్త్రీల ధరించిన పుష్పములు నలిగిపొఐ కెశములలొ చిక్కుకొని యుండెను, రావణుడు బంగారు ముఖ ద్వారములున్న వీధులను చూచుచు వనంలోకి  ప్రవేశించెను 

మహాబల సంపంనుడగు మంద బుద్ధియు, కామ పరాధీనుడును నగు ఆ కామినీపతియు, విద్యుల్లతల వలె ఉన్న భార్యలతో నడిచెను, సీతపై మనస్సుతో మెల్ల మెల్లగా నడుచుచుండెను 

ఊహింప నంత బల,పౌరుషాలు కలవాడు, సుఘంది తైలములచే తడుపబడుచున్న కాగడాలను, కాంచనీ ధ్వనులతో స్త్రీలు రావణుడితో నడిచెను, అట్టి వారిని వాయుపుత్రుడు చూస్తూ ఉండెను   

 రాక్షస రాజు కామ దర్ప మద యుక్తుడు గా, కుటిలమైన, ఎర్రనైన  చూపులు గల వాడు, దనూరహితుడగు కామదేవుని బోలినవాడు, తెల్లని నురుగు వంటి వస్త్రము ధరించిన రావణున్ని చూసెను 

హనుమంతుడు ఆకులతో ఉన్న కొమ్మ మీద అణిగి మణిగి యుండె, రావణుడి వస్త్రమును విలాసముగా లాగుకోనుచు నడుచు చుండె,  దగ్గరగా వస్తున్న మహారాజును రావణుడిగా మారుతి గుర్తించెను

రూప యవ్వన సంపన్నలగు స్త్రీలు  రావణుడుతో నడుచుచూ ఉండెను 

హనుమంతుడు రావణునియోక్క తేజముచే తిరస్క్రు తుడై యుండె, శంఖువువలె నిక్కపొడుచు కోనిన చేవులగల వాడైన రావణుడు, విశ్రవసుని పుత్రుడగు మహాబల సంపంనుడగు రాక్షసాదిపతియు, విచిత్ర ఆభరణములు ధరించిన స్త్రీలతొ ఉన్న రావణున్ని చూసెను 

ఉత్తమస్త్రీ పరివేష్టితుడైనా తారాపరివృతుడైన చంద్రుని బోలియున్న వాడు, రావణుడు మృగ పక్షి రావ నినాదితమగు ఆ ప్రమదా వనమును ప్రవేశించె,

 ఉత్తమ గృహం లో నిద్రించి నప్పుడు చూసిన రావణుడే ఇతడని గ్రహించె, హనుమంతుడు చెట్టు కొమ్మపై ఉండి  కొంచము క్రిందకు దిగి చూస్తూ ఉండెను

నల్లని కేశ పాశములు గల సీతయు, సుందరమగు కతుభాగాముకల సీతయు, నిరంతర మైన స్తనములు గల సీత, నల్లని నేత్రములుగల సీతను రావణుడు సమీపించెను

సుందర కాన్దమునన్దు 17వ సర్గ సంమాప్తము

___((()))___

ఓం శ్రీ  రాం              ఓం శ్రీ  రాం                 ఓం శ్రీరాం

                                             శ్రీ మాత్రే నమ:

                            శ్రీ  రామ చంద్రపరబ్రహ్మనే నమ:

 18 వ సర్గ (వాల్మికి రామాయణములోని 32 శ్లోకాల  తెలుగు వచస్సు)

పుష్పించిన వృక్షములతో నిండిన అసోకవనము, విదేహ రాజకుమారి యొక్క స్పష్ట దర్శనము, రాక్షస స్త్రీలు నిద్రపోవుటకు ప్రయత్నిమ్చుట, ఆలోచిస్తుండగానే రాత్రి చాలావరకు గడచిపోయెను 

రాత్రి యొక్క చివరిజామున షడంగవేద వేత్తలను, అనేక మహాయజ్ఞములు చేయు పండితులను, మంత్రాలను చదివే బ్రహ్మ రాక్షషలవేద ఘోషను, హనుమంతుడు వృక్షముపై నుండి గమనిస్తుండెను 

మహాబాహువులు గల దశఖంటుడను, మంగల వాద్యము ల తోను ఇతరవాద్యములతోను, సుప్రభాతముతో రావణున్ని మేల్కొల్పెను, జారిపోయిన వస్త్రముగల వాడైన రావణుడు నిద్రలేచెను 

అత్యుత్కటమైన మదముగల రావణునకు సీత స్మృతికి వచ్చెను, సీతా విషయమునందు మన్మదుడు ప్రేరే పిమ్పగా  కామముతో ఉండెను, సీతను పదే పదే తలుస్తూ తనలో ఉన్నకామమును అనుచుకోలేక పోయెను, కాలమునకు లొంగి పోయినవాడై సీతయందు లగ్నమైన మనస్సుతో ఉండెను

రావణుడు సమస్తమైన ఆభరణములను అలంకరించు కొనెను, సకలవిధములైన పుష్పమాలను ధరించి సోభముతో ఉండెను, మదించిన పక్షులు విచిత్రముగా అరుచు చుండెను, అశోకవనములో ఉన్న సీతను చూచుటకు బయలుదేరెను

మహేంద్రువెనుక దేవతాస్త్రీలు నడిచినట్లు రావణుని వేనుక స్త్రీలు నడుచు చుండెను, కొందరు స్త్రీలు బంగారు దీపములను, వింజామరలను, విసిన కర్రలను 

మరికొందరు బంగారు పాత్రలలో నీల్లు తీసుకొని నడుచు చుండెను, మరియొక స్త్రీ శ్వేతచ్చత్రము పట్టుకొని రావణుని వెనుకనే వెళ్ళెను

మెరుపు తీగలు మేఘమును అనుసరించినట్లు రావణుని భార్యలు అను సరించెను, రావనుని భార్యలు భర్త గౌరవము చెడకుండా ప్రక్కగా నడుచు చూ ఉండెను 

దేహములపై ఉన్న హారములు అటు ఇటు కదిలి జారిపోయిన నడుస్తూ   ఉండెను, రావణుని ఉత్తమ స్త్రీలు నిద్రమత్తుతో నడుచుట హనుమంతుడు చూచెను 

భార్యలు ముఖములు చెమట పట్టి  కురులు విరబోసి కొని నడుచు చుండెను, కొందరు మద్యపాన మత్తులో, నిద్రచేత తూలుతూ నదుస్తూ అనుకరించెను 

స్త్రీల ధరించిన పుష్పములు నలిగిపొఐ కెశములలొ చిక్కుకొని యుండెను, రావణుడు బంగారు ముఖ ద్వారములున్న వీధులను చూచుచు వనంలోకి  ప్రవేశించెను 

మహాబల సంపంనుడగు మంద బుద్ధియు, కామ పరాధీనుడును నగు ఆ కామినీపతియు, విద్యుల్లతల వలె ఉన్న భార్యలతో నడిచెను, సీతపై మనస్సుతో మెల్ల మెల్లగా నడుచుచుండెను 

ఊహింప నంత బల,పౌరుషాలు కలవాడు, సుఘంది తైలములచే తడుపబడుచున్న కాగడాలను, కాంచనీ ధ్వనులతో స్త్రీలు రావణుడితో నడిచెను, అట్టి వారిని వాయుపుత్రుడు చూస్తూ ఉండెను   

 రాక్షస రాజు కామ దర్ప మద యుక్తుడు గా, కుటిలమైన, ఎర్రనైన  చూపులు గల వాడు, దనూరహితుడగు వాయుపుత్రుడువాడు, తెల్లని నురుగు వంటి వస్త్రము ధరించిన రావణున్ని చూసెను 

హనుమంతుడు ఆకులతో ఉన్న కొమ్మ మీద అణిగి మణిగి యుండె, రావణుడి వస్త్రమును విలాసముగా లాగుకోనుచు నడుచు చుండె,  దగ్గరగా వస్తున్న మహారాజును రావణుడిగా మారుతి గుర్తించెను

రూప యవ్వన సంపన్నలగు స్త్రీలు  రావణుడుతో నడుచుచూ ఉండెను 

హనుమంతుడు రావణునియోక్క తేజముచే తిరస్క్రు తుడై యుండె, శంఖువువలె నిక్కపొడుచు కోనిన చేవులగల వాడైన రావణుడు, విశ్రవసుని పుత్రుడగు మహాబల సంపంనుడగు రాక్షసాదిపతియు, విచిత్ర ఆభరణములు ధరించిన స్త్రీలతొ ఉన్న రావణున్ని చూసెను 

ఉత్తమస్త్రీ పరివేష్టితుడైనా తారాపరివృతుడైన చంద్రుని బోలియున్న వాడు, రావణుడు మృగ పక్షి రావ నినాదితమగు ఆ ప్రమదా వనమును ప్రవేశించె,

 ఉత్తమ గృహం లో నిద్రించి నప్పుడు చూసిన రావణుడే ఇతడని గ్రహించె, హనుమంతుడు చెట్టు కొమ్మపై ఉండి  కొంచము క్రిందకు దిగి చూస్తూ ఉండెను

నల్లని కేశ పాశములు గల సీతయు, సుందరమగు కతుభాగాముకల సీతయు, నిరంతర మైన స్తనములు గల సీత, నల్లని నేత్రములుగల సీతను రావణుడు సమీపించెను

సుందర కాన్దమునన్దు 18వ సర్గ సంమాప్తము

___((()))___

ఓం శ్రీ  రాం  ఓం శ్రీ  రాం ఓం శ్రీరాం

                     శ్రీ మాత్రే నమ:

     శ్రీ  రామ చంద్రపరబ్రహ్మనే నమ:

రచయత ,మల్లాప్రగడ రామకృష్ణ

 21 వ సర్గ (వాల్మికి రామాయణములోని 34 శ్లోకాల  తెలుగు వచస్సు)

("నీవు రామునితో పోల్చుటకు కూడ తగని తుచ్చుడవు " అని 

నిదించుచూ సీత రావణునికి భోదించుట )

భయంకరుడైన రావణుడు ప్రేమ పూర్వకముగా నెమ్మది గా పల్కిన వచనములను సీత వినెను, సుందర మైన కటి ప్రదేశమున కలదియును, భర్త కొరకు రోదనము చేయు చున్నదియును, భయముచే వనకుచున్నదియు ను, పతినే ధ్యానించు చున్నదియును, తపస్వినియును 

మిక్కిలి యార్తియై, దీనమైన స్వరము కలదై,  సీత మెల్లగా సమాదానముగా ఇట్లు పలికెను

మలినమైయున్న, స్మితభూషితయగు సీత ఒక గడ్డి పరకను రావణునికి తనకు మద్య ఉంచె, ప్రత్యక్షము గా రావణునితో మాట్లాడుట ఇష్టములేక వణకుచు తల వంచుకొని ఇట్లు పలికె, నీ మనస్సు నామీద నుంచి మరల్చి, నీ భార్యలపైకి త్రిప్పి  ప్రేమించుము నీ భార్యలను, పాపకర్ముడైనవాడు  సిద్ధిని పొందుటకు కర్హుడు కానట్లు నీవు నన్ను కోరుట అనర్హుడవేయును   

రావణుని వైపు  'వీపు '  ఉంచి ఈ విధముగా పల్కేను 

ఓ రావణా నేను ఉత్తమ వంశములో పుట్టినాను, ఉత్తమ వంశానికి కోడలుగా వెళ్ళినాను, నిద్యమైన ఈ కార్యాన్ని నేను చేయ జాలను 

ఓ నిశాచరా పరిశీలించుము, సజ్జనుల ధర్మమును, సత్పురుషుల నియమములను, ఓ రావణా నీ భార్యలు ఎట్లు రక్షింప దగినవారో, ఇతరుల భార్యలను కూడా రక్షించవలెను, నిన్నే ఆదర్శంగా, నీ ప్రేమనే పొందాలని తపనతో ఉన్న భార్యలను సుఖపెట్టమని హెచ్చరించెను, శ్రీ రామ చంద్రుని భార్యను, దశరధ మహారాజు కోడలిని, జనకుని కూతురిని, నీకు ఉపయుక్తను కాను 

 

చపల స్వభావుడవై నీ భార్యలతో సంతృప్తి పడక కోల్పోవు చున్నావు ఇంద్రియములను, తెలుసుకో రావణా పర భార్యలను చేపట్టి పరాభవించుట వళ్ళ పతనమునకు హేతువగును, నీ బుద్ధి, సత్పవర్తన లేక విపరీతముగా, మూర్ఖముగా ప్రవర్తించు చున్నదియును, లేనిచో నీకు ఆచార విరుద్ధమైన విపరీతపు ఆలోచనలు ఎట్లు కల్గును?

యుక్తా యుక్త వివేకముగల పండితులు చెప్పిన హిత వాక్యములను, మంచివారి మాటలను లెక్క చేయుట లేదు, చూసెదవు  రాక్షసుల వినాశములను, మనసు అదుపులో లేకుండ రాజు అమార్గమునందు ప్రవర్తించు రాజ్య పరిపాలనలోను, ఐశ్వర్య సంపన్నము లైన, రాష్ట్రములు, నగరములు కూడా నాశనమగును 

ఓ రావణా నీ అపరాధము వలన ఈ లంకా నగర 

 వాసులకు శిక్ష పడును, అట్లే నీవు జయించి తెచ్చిన రత్నరాశులన్ని బూడిదలో పోసిన పన్నీ రగును 

ధీర్ఘదృష్టి లేని పాపాత్ముడైన రాజు, చేసే పనుల వల్ల కుటుంబం సర్వ నాశనమగును, అట్లే పాపకర్ముని యొక్క వినాశమును సకల భూతములు అభి నందించును   

రావణా నేను ధనముచేగాని, నీ ఐశ్వర్యముచేగాని, ఆకర్షింప బడు దానను కాను, సూర్యుని నుండి కాంతి ఏవిధముగా వేరు కాదో, అట్లే నేను రాముని నుండి వేరుకాను, నగరవాసులు మన అదృష్టం కొలది ఈ క్రూరునికి ఎట్టి ఆపద వచ్చునో అను కొనును 

రావణా నీవు చేసిన పనికి నీచె పీడింప బడిన వారందరు సంతోషము పొందును

ఇంత కాలము నేను రాముని భుజమును తలకడగా ఉపయోగించు కొన్నాను, రాముని వద్ద సుఖముగా నిద్రించిన నేను ఇతరుల భుజములపై ఎట్లు తలనిడుదును?

   నేను ధరానాదుడైన శ్రీ రామచంద్రుని కొరకు బ్రహ్మ చర్యవ్రతమును అవలంభిచు చున్నాను, ఈ సమావర్తన వ్రతము పూర్తి చేసుకొని విదితాత్ముడైన విద్యవలె నేను ఉపయుక్తమగు భార్యను 

ఒరావణా అరణ్యములో ఆడేనుగును,  గజరాజుతో కులుపుట నీకర్తవ్యమగును, అట్లే నీవు నన్ను నా భర్త యగు రామచంద్రుని వద్దకు పంపుట యుక్తమగును

నీవు  లంకను రక్షిమ్చు కోవలెనన్నచో కలుపుము పురుషోత్తమునితో స్నేహమును, ఓ నిశాచరా  శ్రీ రామచంద్రునితో మిత్రత్వము పొందిన అంతా శుభము కల్గును 

ఓ రాక్షస రాజా శ్రీరాముడు స్వర్వధర్మ కోవిదుడుగను, శరణాగత వత్చలుడుగను, లోకమర్యాదను తెలిసిన రామున్ని అనుగ్రహము పొందిన నీకు శుభమగును,

నీవు జీవించ దలచినచో రామునితో మైత్రి పొందిన నీ కుటుంబ  నాశనము ఆగును, నీవు నన్ను నిగ్రహ యుతుడవై నా భర్త వద్దకు పంపిన నీవు మరణమును జయించ గల్గును

రావణా నన్ను రాముని వద్దకు తిరిగి  పంపివేసినచో నీకు క్షేమమగును, నీవు మరో విధముగా ఆలోచించిన మరణము తప్పక కల్గును, ఇంద్రుని వజ్రాయుధము నిన్ను ఎమీ చేయలేక పోవచ్చును, కాని రాముడు నిన్ను క్షమించక తప్పక సంహరించును 

శ్రీఘ్ర కాలములో  రామ లక్ష్మణులు ద్రుడమైన కణువుల వంటి భాణములను, రావణా నీవు చూడ గలవు లంకా నగారము చుట్టి వేసే సర్పాల భాణములను, దిక్కులు పెక్కటిల్లే రాముని ధనస్సు నుంచి వచ్చే ధ్వనులను వినవచ్చును, యముడు నిన్ను విడిచినా ,నీవు రామ భాణమునకు తప్పక మరణించవచ్చును

రామ లక్ష్మణుల భాణములతో ఈ లంకా నగరమంతా నిప్పులు కురియును, బలవంతులైన రాక్షసులందరిని వరుస క్రమముగా సంహరించ గల్గును, గరుత్మంతుడు సర్పములను చంపినట్లుగా రామచంద్రుడు రాక్షసులను చంపును, రావణా నీవు నన్ను అపహరించి చెడ్డ పని చేసితివి చూసెదవు ఫలితమును 

విష్ణువు మూడడుగులు వేసి రాక్షసుల లక్ష్మి ని తీసుకొని వెళ్ళెను, రాముడు శీఘ్రముగా నన్ను నీవద్దనుండి తీసుకొని పోగాల్గును,   రామలక్ష్మణులు లేని సమయము న మాయచేసి నన్ను తెచ్చినను, కుక్క పెద్ద పులి ఎదుట నిల్వనట్లు, నీవు రామునిఎదుట నిల్చుటే కష్టమగును 

శ్రీ రామచంద్రుడు, సౌమిత్రి సహితుడై తమ భాణము లతో నీ ప్రాణములను, సూర్యుడు అల్పమైన ఉదకమును హరించినట్లు శీఘ్రముగనె హరించ కల్గును 

యుద్దములో అన్నదమ్ములనిద్దరిని నిగ్రహించుట నీకు అసంభవమగును ఇద్రునితో వృతాసురుడు నిల్వనట్లు, రామలక్ష్మనులతో నీవు యుద్దము చేయలేవును 

రావణా నీవు కైలాస పర్వతమునకు పారి పోయినను

అలకాపురి వెళ్లి కుబెరునివద్ద  దాగి కొనినను, రాజైన వరుని వద్దకు పోయి  అర్ధించినను, దక్కిన్చుకోలేవు రాముని నుండి నీ ప్రాణాలను 

శ్రీ సుందరాకాండ 21వ స్వర్గ సమాప్తము

  

____((()))___

ఓం శ్రీ  రాం              ఓం శ్రీ  రాం                 ఓం శ్రీరాం

                                             శ్రీ మాత్రే నమ:

                            శ్రీ  రామ చంద్రపరబ్రహ్మనే నమ:

రచయత : మల్లాప్రగడ రామకృష్ణ

రాక్షసేశ్వరుడు సీత యొక్క పరుషమగు మాటలు వినెను, రావణుడు వినమ్రతతో ప్రయదర్శని యగు సీతతొ బదులు పల్కేను, లోకములో స్త్రీలను బుజ్జగించిన స్త్రీలు పురుషులకు లొంగి పోవును 

కాని నీ విషయమున నేను ఎంత ప్రేమగా పల్కిన తిరస్కరీస్తున్నావు  నామాటలును 

ముఖ్యముగా మనుష్యులలో గల కామము చాల వక్రంగా ఉండును, కామము ఎవనియందు నిబద్దమగునో వానియందు స్నేహము, జాలి కల్గును, నీ యందు నాకు కల్గిన కామము చెడు మార్గమునందు పరుగెత్తు చున్నాను, సారధి గుర్రములను నిగ్రహించినట్లు, నేను కామాన్ని నీకోసం  అనుచు కొనుచున్నాను

ఓ సముఖీ కపటవనవాసము చేయు రాముని యందు అనురక్తిరాలు వైనను, నన్ను అవమానించిన, వదార్హురాలు వైనను, నిన్ను వధించ  లేకుండా ఉన్నాను, ఓమైథిలి నీవు  పల్కిన పరుషమైన ఒక్కొక్కమాటకునిన్ను హింసించ వలెను, దారుణముగా నిన్ను వధించచుట చాల యుక్తము కాని నీమీద ప్రేమతో చేయలేకున్నాను 

రావణుడు పలికే 

క్రొధావేశముతో ఉన్న రావణుడు సీతతో ఇట్లు బదులు పల్కేను, ఓ సీత నేను నీకు రెండు మాసములు గడువు ఇచ్చి ఉన్నాను, ఓ అందమైన వర్ణము గలదాన, అప్పటిదాకా నేను పాలింప వలసి యుండును 

ఓ సుందరి గడువు తీరిన వెంటనే నీవు నాశయనము 

పైకి రావలెను

రెండు మాసములు తర్వాత నీవు నన్ను భర్తగా అంగీ కరించక పోయినను, నా ప్రత:కాల భక్షనమునకై నిన్ను ముక్కలు ముక్కలుగా భేదింప  గల్గును, రావణుడు సీతను భయపెట్టుటను దేవ నాగ  గాంధర్వ కన్యలు చూసెను, వికృతమైన కన్నులుగల దేవ నాగ  గాంధర్వ కన్యలు మిక్కిలి విషాదము పొందెను

 

రాక్షసరాజు చేత భయపెట్టుచున్న సీతను కొందరు స్త్రీలు పెదవులతోను, మరికొందరు ముఖములు, నేత్రములు కదల్చి సీతను ఓదార్చెను, స్త్రీలచే  ఓదార్చబడిన సీత రావణుడు  చేసే వింత చేష్టలు చూసెను, రావణుడితో సీత సచ్చరిత్ర, బలగర్వితము నగు వాక్యములు పల్కేను, ఓ రావణా ఈ నగరము నందు నీ మేలు కోరు వారెవరు లేరనుకొను చున్నాను 

బల గర్వముతొ పెద్దల మాటలను పెడచేవి పెట్టుచున్నా వని నేను  అనుకుంటున్నాను

దేవేంద్రునికి సచీదేవివలె, ధర్మాత్ముడైన రామునికి భార్యగా  యున్నాను, మూడులోకముల్లో నీవు దప్ప మరియోక్కడు తనమనస్సులో నైన నెట్లు కోరు కొనును ?

     

ఓ రాక్షసాధమా అమితమైన తేజస్సుగల రామునికి భార్యనై యున్నను, నీవు పాపపు మాటలు పలికి నందుకు, నీకు తప్పక శిక్ష పడును, వనములో మదించిన ఏనుగును కుందేలు ఎట్లు ఎదిరించ కల్గును

అట్లే కుందేలువు నీవు, ఎదిరించలేవు గజము వంటి ధర్మాత్ముడను 

ఓ అనార్యుడా, నన్ను చూచు చున్న నీ కృష్ణ పింగళ నేత్రములు నేలపై ఎలా పడ కుండా ఉండెను

ఓ రాక్షసరాజ నీవు పౌరుషముగా నాతో అన్నమాటలకు నీ నాలుక ఎలా ఊడిపడి పోకుండా ఉండెను

నీవె సిగ్గు పడాలి, ఇక్ష్వాకునాదుడైన నా భర్త  శ్రీ రామచంద్రుని తిరస్కరించుటను

ఓ రాక్షసాధమా నీవు నా భర్త కంట పడ నంతవరకు ఎన్ని మాటలు పల్కిన చెల్లును, ఓ రావణా, నాకు శ్రీ రామచంద్రుని ఆజ్ఞ లేకుండుట వలనను, నేను నిత్యమూ తపోవ్రతము అవలంభించు యుండుట వలనను,   ఓ దశగ్రీవా, నేను నిన్ను భస్మము చెయదగిన దానినై యుండినను, నా పాతివ్రత్య తేజముచే నాభర్త ఆజ్ఞ లేకపోవుట వలన భస్మము చేయకుండా ఉన్నాను

నేను శూరుడను, నేను కుబేరు సోదరుడను అనంత బల సంపన్నుడను, అన్నను, రావణా మాయతో నాభర్త లేని సమయమున నన్ను అపహరించి తెచ్చుట ధర్మ మెట్లగును, రావణా శ్రీ రామచంద్రుని భార్యనగు నేను  నీవు అపహరించుటకు వీలుకాని దానను, నాకు సందేహములేదు, దైవమే నీ వధకు నన్ను అపహరించి తెచ్చుట కారణమగును 

రావణాశురిని వర్ణన

 రావణుడు నల్లని మేఘము వంటి శరీరము కల్గి ఉండెను, అతని భుజములు, కంఠం చాల పెద్దవిగా ఉండెను, అతని బలము నడక సింహము బలము వలే ఉండెను, అతని జిహ్ఫగ్రము, నేత్రములు మండు చున్నట్లు ఉండెను

అతడు కిరీటము ధరించుట వల్ల ఎత్తుగా ఉండెను

అతడు ఎర్రనిపూవులను, ఎర్రని వస్త్రములను ధరించెను, శివ భక్తితో, శక్తి, మాయ మంత్రులు తెలిసినవాడును,పుత్తడి దండ కడియములను ధరించినవాడును 

నల్లగా లావుగా ఉన్న త్రాడును నడుమునకు కట్టు కొన్నవాడును, సముద్రమధనమునందు వాసుకిని కట్టిన మంధర పర్వతమువలె ఉండెను, పర్వతమువలె ఉన్న రావణుడు బాగా బలసిన భుజములతోను, రెండు శిఖరముల తో కూదిన మందార పర్వతమువలె ప్రకాశించెను 

బాల సూర్యు డి వలె ఎర్రగా ఉన్నకుండలములు అలంకరించు  కొన్నవాడును, ఎర్రని చిగుళ్ళు, పుష్పములుగల రెండు ఆశోకవృక్షములతొ పర్వతము వలెను, కల్పవృక్షమువలె ఉన్న అతడు మూర్తీ భవించిన వసంతము వలే ఉండెను, చక్కని భూషణాలు ధరించిన స్మసానమునందున్న మండపము వలే ఉండెను 

సీతను చూచుచున్న రావణుడు క్రోధముచె ఎర్రబడిన కన్నులతోను, త్రాచుపాము వలె బుసలు కొట్టుతూ కోపములో సీతతో ఇట్లనెను, ఓ సీతా నీవు నీతి మాలిన అర్ధహీనుడైన రాముని మరువమనెను, సూర్యుడు తన తేజముతో సంధ్యను నాశము చేసినట్లు నేను నిన్ను నాశము చేసెదను

భయంకరముగా ఉన్న రాక్షస స్త్రీల అందరిని రావణుడు ఆజ్ఞాపించెను, ఓ రాక్షస వనితలారా అనుకూల ప్రతికూల వాక్యముల తోడను, సీత నాకు వశమగు నట్లు, సామదాన భేదో పాయములతోను, దండ భయముచె నైన సీతను లొంగదీయుడని స్త్రీలతొ పల్కెను

భయ్యంకరాకారము గల రాక్ష స్త్రీలను రూపాలను వర్ణించుతూ  ఆజ్ఞాపించెను "సీతను లొంగదీయుడని చెప్పి భవనములోనికి వెళ్ళెను, పెద్ద నోరు పొడవైన నాలుక గల స్త్రీలతోను, నాలుక, ముక్కు, చెవులు, లేని స్త్రీలతోను, సింహము, ఆవు, పంది, ముఖముగల స్త్రీలతోను, మండుచున్న కేశములు కలిగి ఉన్న స్త్రీలతోను

ఒక కన్ను, ఒకే చెవి, ఒకే చేయి ఉన్న స్త్రీలతోను, ఆవు, ఒంటె, ఏనుగు, చెవులు గల స్త్రీల తోను, వ్రేలాడు చెవులు, వేలాడు స్తనములుగల స్త్రీలతోను, ఏనుగు, గుఱ్ఱము, ఆవు। పాదములు గల స్త్రీలతోను

పెద్ద పాదములు, చన్న పాదములు గల స్త్రీలతోను

పెద్ద పొట్ట పెద్ద చేతులు, పొడుగు కాళ్ళు గల స్త్రీలతోను

శరీరము మోత్తము రోమాలతో ఉన్న స్త్రీలతోను

నాలుక, ముక్కు, చెవులు, లేని స్త్రీలతోను

శత్రు భయంకరుడగు రావణుడు ఒకవైపు సీతను చూచు చుండెను, మరోవైపు రాక్షస భయం కల్గించే రూపలు గల స్త్రీలను ఆజ్ఞాపించెను, కామంతో,క్రోధంతో ఉన్న రావణుడు సీతవైపు చూసి గట్టిగా గర్జించెను, అప్పుడే ధ్యానమాలిని యను రాక్షసి రావణుని కౌగలించుకొని ఇట్లు పల్కేను

మహారాజా మనుష్య స్త్రీని వదలి నాతో క్రీడింపుము సుఖము కల్గును, దీనురాలైన మానవజన్మురాలైన సీతతో నీకు ఏమి సుఖము కల్గును, ఓ రాక్షసేస్వర నీ బాహు బలము, నీ దివ్యములైన ఉత్తమ భోగములను 

బ్రహ్మాదేవుడు ఈమెకు నీతోసుఖము రాసిపెట్టలేదు ఇదినిజమై యుండెను 

     

ప్రేమలేని స్త్రీతొ పురుషుడు కామించినచో వాని శరీరమునకు తాపము కల్గును, ప్రేమ ఉన్న స్త్రీతొ పురుషుడు కామించినచో వానికి మంచి ఆనందము కల్గును, అని పల్కుతూ ఉన్నప్పడు రావణుడు పదేపదే చూస్తు గట్టిగా నవ్వు చుండెను, ద్యానమాలిని మేఘం లాంటి వాడ్ని కౌగలించుకొని, పైకి లేవతీసుకొని  వెళ్ళెను 

ప్రజ్వలించు భాస్కరుని బోలి ఉన్న, ఎర్రని నయనాలు ఉన్న రావణుడు బయలుదేరెను, దేవ- గాంధర్వ- నాగ, కన్యలు నలుమూలలా అతనిని చుట్టి తీసుకొని పోయెను 

ధర్మమార్గములో ఉన్న సీతను బెదిరించి, మన్మధ మోహితుడైన రావణుడు ఉండెను,భూమిని కంపింప చేయుచూ, కామపీడుతుడై భార్యలతో భావనముకు వెళ్ళెను 

శ్రీ సుందరకాండ 22వ సర్గ సమాప్తము   

 

ఓం శ్రీ  రాం              ఓం శ్రీ  రాం                 ఓం శ్రీరాం

                                             శ్రీ మాత్రే నమ:

                            శ్రీ  రామ చంద్రపరబ్రహ్మనే నమ:

 23 వ సర్గ (వాల్మికి రామాయణములోని 21 శ్లోకాల  తెలుగు వచస్సు)

(" రాక్షస స్త్రీలు సీతకు ఉపదేశించుట  ")    

రాక్షస స్త్రీలతొ సీతను లొంగదీయుడని చెప్పి రావణుడు వెళ్లి పోయెను, భయంకరరూపముగల రాక్షసస్త్రీలు సీతవద్దకు పరుగెత్తుకుంటు వచ్చెను, రాక్షసస్త్రీలు క్రోదావేసముతో పరుషముగా సీతతో మాటలు ప్రారంభించెను, రాక్షసస్త్రీలు సర్వ శ్రేష్టుడు మహాత్ముడైన రావణునికి భార్యగా ఉండమనెను 

ఆరుగురు ప్రజాపతులలోను బ్రహ్మయొక్క మానస పుత్రుడును, పేరులో ప్రసిద్దిడైన ప్రజాపతి, ఆరుగురు ప్రజాపతులలో 4వ వాడును, పులస్తునికి మానస పుత్రుడును పరమతేజముతో ఉన్న విశ్రువసుడను,

ఆవిశ్రవసుని కుమారుడు రావణుడు అని తెలుసుకో అని ఎకజట రాక్షసి పల్కేను

పిల్లి కళ్ళుగల హరిజట అను రాక్షసి కోపముతో కళ్ళు పెద్దవిచేసి ఇట్లు పల్కేను, 33 దేవతలకు ప్రభువైన దేవేంద్రుని జయించిన రాక్షస రాజును, నీవు ప్రేమించి భార్య వగుట అన్ని విధములుగా మంచిదని ఘర్జించెను

పిమ్మట ప్రఘన అనే రాక్షసి కోపిష్టిగా మీదకు వచ్చి ఘోరవాక్యాలు పల్కేను 

 

మహాబల సంఆయా పంనుడగు  రావణ ప్రభువు నిన్ను ఎంతో  ప్రేమించెను, ప్రియురాలిన భార్యనుకూడ  త్యజించి నీ వద్దకు వచ్చి వేడుకొనెను, అంత:పురస్త్రీ లందరినీ వదలి నిన్నె ఆరాధించి నీవద్దకు వచ్చెను, వికట అనే రాక్షసి మొఖంలో మొఖం పెట్టి గట్టిగ అరుస్తూ మాట్లాడేను

ఓ నీచురాల సకలైస్వర సంపన్నుడైన రావణ మహాత్ముడను, ప్రియురాలుగా మారి మాపై, రాక్షసులందరి పై  ఆజ్ఞ వహించ వచ్చును,  

దీర్ఘ నెత్రములు గలదానా అంటూ దుర్మిఖి అనే రాక్షసి కళ్ళు పెద్దవి చేసి బెదిరించెను, ఒసీత మేము చెప్పునది నిజము, మా మాటలు  విని అనుకరించ మనెను

ఎవనియోక్క భయమువలన కాయదో సూర్యుని ఎండలను,  ఎవనియోక్క భయమువలన విడువదో వాయువు గట్టిగాను ఎవనియోక్క భయమువలన మేధావులు మాట్లాడలేరు గట్టిగాను, ఎవనియోక్క భయమువలన స్త్రీలు కూడ మాట్లాడలేరు గట్టిగాను

ఎవనియోక్క భయమువలన వర్షిమ్చునో వృక్షములు పుష్పలను, ఎవనియ్యోక్క భయమువలన విడుచునో పర్వతములు నీటి ధారలను, ఎవనియోక్క భయము వలన వర్షిమ్చునో మేఘములు వర్షములను, అట్టి రాక్షస రాజుకు భార్యకానిచో స్త్రీలందరూ కలసి నీవింక జీవించ జాలవనెను

శ్రీ సుందరకాండ 23వ సర్గ సమాప్తము     

 ఓం శ్రీ  రాం              ఓం శ్రీ  రాం                 ఓం శ్రీరాం

                                             శ్రీ మాత్రే నమ:

                            శ్రీ  రామ చంద్రపరబ్రహ్మనే నమ:

రచయత : మల్లాప్రగడ రామకృష్ణ 

 24వ సర్గ (వాల్మికి రామాయణములోని 48 శ్లోకాల  తెలుగు వచస్సు)

(" సీత రాక్షస స్త్రీల మాటలను తిరస్కరించుట, రాక్షస స్త్రీలు సీతను భయపెట్టుట ")    

ఓ సీతా నీవు సమస్త  ప్రాణులకును మనోహరమైన అంత: పుర వాసమును ఏల వప్పుకోవు, మిక్కిలి విలువగల  శయణాలున్న రావణుని భవనమును

రాక్షసస్త్రీలు సీతాదేవితో పలుకరాని,  అప్రియములు, పరుషములగు మాటలు పల్కేను నీవు మనుజుని భార్యత్వమును గొప్పగా భావించి, చేస్తున్నావా ఈ తిరస్కారాలను 

 

ఓ సుమంగళి మనుష్యకాంతవగు నీవు, తిరస్క రిస్తున్నావు రాక్షసత్వమును, రాక్షసరాజైన రావణుడు మూడు లోకముల ఐశ్వర్యమును, అతన్నే భర్తగాపొంది, గౌరవమర్యాదలను,  పొందుము సుఖమును రాక్షస రాజును ప్రేమించి, రామునిపై ఉన్న ప్రేమను మరల్చమనేను

రాక్షస స్త్రీల మాటలు విని, కన్నీళ్ళు నిండిన  నేత్రము లతొ ఇట్లు పల్కేను, మీరందరు  కలసి, లోకవిరుద్దముగా చెప్పిన,  మాటలు పాపపు మాటలని తెలియును

మనుష్య స్త్రీ రాక్షసునికి భార్య కాజాలదు, మీరందరు 

తినిన తిందురు కాక,మీరుచెప్పినది చేయజాలను 

ధీనుడు కానిమ్ము, లేక రాజ్యహీనుడు కానిమ్ము 

నాభర్తే  గౌరవింపదగిన వాడై యుండును 

 

మహా భాగ్య సంపన్నురాలగు శచీదేవి  దేవేంద్రు సేవించి నట్లును, అరుంధతి- వసిష్టుని, రోహిణి 

- చంద్రుని సేవించు నట్లును, లోపాముద్ర-అగస్త్యుని, సుకన్య-చ్చవనుని, సేవించి నట్లును, సావిత్రి-సత్యవంతుని, శ్రీమతి-కపిలుని సేవించి నట్లును

భీమరాజు కూతురు దమయంతి,  నలుని సేవించి నట్లును, మదయంతి సౌదాసుని, కౌశిని - సగరుని సేవించి నట్లును, సువర్చల సూర్యుని నిత్యము అనురక్తియై ఉండినట్లును, నేను కూడా ఇక్ష్వాకు వరుడగు  శ్రీరామచంద్రుని అనువర్తింతును 

సీత వాక్యాలు విన్న రాక్షస స్త్రీలు పరుషముగా మరలా ఇట్లు పల్కేను, హనుమంతుడు సింసుపావృక్షము నుండి  స్త్రీలు బెదిరించే మాటలు వింటూ  ఉండెను

ఆపాదమస్తకము కంపించుచున్న సీతను  స్త్రీలు ఆక్రమించి వేదించ సాగెను, రాక్షస  స్త్రీలు పెదవులను నాకుచూ, ప్రజ్వలించుచు సీతను భయపెట్టేను

భయంకరమైన రాక్షసులు  గండ్ర గొడ్డలిని తెచ్చి నరుకు తామనెను, ఈ స్త్రీ రాక్షసాదిపతికి  తగిన భార్య  కాదని పెద్దగా అరిచెను, రాక్ససస్త్రీలు చేస్తున్న బెదిరింపులకు 

సీత దేవి అశ్రుబిందువులను రాల్చెను, విశాలక్ష్మి యగు సీత సింసుపావృక్షము,  వద్దకు వచ్చి శోకమగ్నమై యుండెను

భయంకరులగు రాక్షస్త్రీలకు  చిక్కినదియును,  దీన మతియును, మలినవస్త్రములొఉన్న సీతను నలు వైపుల నుండి హింసించెను, భయంకరమైన, మిక్కిలి లోతుగా  అంటుకు పోయిన ఉదరము కలదియును 

మూర్తీభవించిన కోపమువలె వికట అనే రాక్షసి సీతతొ ఇట్లు పల్కేను

ఓ సీత నీవు భర్త విషయమున చాల స్నేహమును ప్రదర్సిమ్చితివి అది చాలును, తెలియదా నీకు ఏ విషయమునైన  అతిగా నుండుట దుఖమునకు దారి తీయును, నీకు మంగళమగుగాక, చాలాపరితోషము కల్గినది, పరిపాలించితివి మానవుల శిష్టచారములను

ఓమైథిలి పరాక్రమము గలవాడు,సర్వరాక్షసాదిపతి 

యగు రావణుని భర్తగా స్వీకరించమనెను 

ఓ సీత మానవుడు, ధీనుడు, అయిన రామున్ని విడిచి పెట్టుమనెను నీవు దివ్యమైన అంగరాగాములను

 శరీరమునకు పూసు కొనమనెను,   ఓ సీత నీవు శ్రేష్ట మైన అలంకారములను,  అలంకరించు కొనమనెను 

ఓ సీత త్యాగశీలుడైన రావణునికి భార్యాయై సుఖమును పంచవలెను 

మంగళ ప్రదురాలైన సీత అగ్నిదేవుని భార్యయయిన స్వాహాదేవి వలెను, ఇంద్రుని భార్య యైన శచీదేవి వలే

 లోకాధీశురాలువగుము అనెను, రాముని ఆయు ర్దాయము తీరే, నీకేమి ప్రయోజనమున్నది అని పల్కేను

మేముచెప్పినట్లు వినకపోయిన మేమందరమూ కలసి నిన్ను తినేద మనేను 

మిక్కిలో నీచ బుద్దిగల ఓ మైథిలి  నీవు బ్రతికి ఉన్నావు మా జాలివలనను, నీయొక్క అసందర్భపు మాటలను సహించు, చున్నాము మా మృధు స్వభావము వలనను

నీవు ఇతరులు రాలేని సముద్రపు ఈవతల  ఒడ్డుకు తీసుకు వచ్చి యుంచేను, నీవు రావణ గృహమున బందీలొఉన్నావు వినుము మాయోక్క హితమగు వాక్యములను

 సాక్షాత్తు గా దేవెంద్రుడే అయినను నిన్ను రక్షింప జాలకుండును, ఇక కన్నీరు రాల్చుట విడువుము,

 త్యజిమ్పుము వ్యర్ధమైన శోకమును, రావణునిపై ప్రీతిని కలుగజేసికొని, ఆనందించి త్వజించుము నిత్య ధైన్యమును,  ఓ బీరుస్వభావముగల సీతా 

స్త్రీలయెవ్వనమెంతో  యస్తిరమో మాకు తెలియును 

నీయొక్క యవ్వనము గడచిపోకముందే  యనుభ వించుము భోగ సుఖమును, రమ్యములగు ఉద్యానములను, పర్వతాలపైనను, ఉపవము లందును

ఓ సుందరి వగు దేవి, వేల కొలది యత:పురస్త్రీ లందరి పై ఆజ్ఞను, రావణునితో ఓ మదవిభ్రమాక్షి సంచరించి 

సుఖమును పొందవలెను

నేనుచెప్పిన మాటలను విననేమి నీ హృదయమును పెకలించి భక్షించెదను, క్రూరదర్సనయగు చండో దరియను,  రాక్షసి శూలమును త్రిప్పుచూ ఇట్లు పల్కెను 

హరినశాబికమును బోలిబిత్తరి చూపులతొ, భయముచే కంపించు స్తనములు గలదియును, మరొక రాక్షస స్త్రీ, సీతను చంపి ముక్కలుగా చేసి తినవలేనని గోప్పకోరిక కల్గెను అని పల్కెను 

ఒక రాక్షసి ఈమె యోక్క మహోత్తరమైన వక్షమును

మరో రాక్షసి బిందన  సహితముగా హృదయమును, వేరే రాక్షసి అవయవములను, తల భాగమును, విలపిస్తున్న సీతను చూచి స్త్రీల కోరికలు బయట పెట్టెను

 నులిమి చంపివేయుదుము ఈమె యొక్క కంఠంను

ఊరకనే ఎందుకు కూర్చొన వలెను అని ప్రఘన పల్కెను  

మనుష్యవనిత చనిపోయినదని అందరు కలసి చెప్పెదమనెను, ఇందు సందేహములేదు, సరే అని మహారాజుతినండి అని పల్కును

అజాముఖి అను రాక్షసి ఈ విధముగా పల్కెను, చేయుదము ఈమెను నరికి సమాన పిండములను

వివాదము వద్దు మనమందరమూ  పంచుకొని తిందుమనెను, వెంటనే పెయసామగ్రీని, పుష్ప హారములను తెమ్మనెను

అజాముఖ అను రాక్షసి నిజముచేప్పినది  అని సూర్పనఖ వంత పల్కెను, వెంటనే సర్వసోకనాశికమగు సురసతెండు, తినేదము మనుష్య మాంసమును,   

నికుంభలాదేవి ఎదుట నృత్యము చేసి  ఆనందము పొందవచ్చును అని పల్కెను, రాక్షస స్త్రీలచె బెదిరింప బడుచున్నదియై, ధైర్యమును త్యజించి ఏడ్వ సాగెను    

శ్రీ సుందరకాండము నందు 24 వ సర్గ సమాప్తమునచ్చక  

ఓం శ్రీ  రాం              ఓం శ్రీ  రాం                 ఓం శ్రీరాం

                                             శ్రీ మాత్రే నమ:

                            శ్రీ  రామ చంద్రపరబ్రహ్మనే నమ:

 25వ సర్గ (వాల్మికి రామాయణములోని 20 శ్లోకాల  తెలుగు వచస్సు)

(" సీత రాక్షస స్త్రీల మాటలను తిరస్కరించుట, రాక్షస స్త్రీలు సీతను భయపెట్టుట, సీత శోకార్తయై విలపించుట ")    

పరుషముగాను, దారుణముగాను, నోటికి వచ్చినట్లుగా మాట్లాడిన  స్త్రీల మాటలను, సౌమ్యస్వభావముగల సీత ఏంతో  భయంతో స్త్రీల ఎదుట పెద్దగా ఏడ్వ సాగెను, 

సహృదయరాలగు వైదేహి మిక్కిలి భయముతో కన్నీటితో ఈవిధముగా పల్కెను,  మనుష్య స్త్రీ రాక్షసునికి భార్య కాజాలదు,  నన్ను హింసించిన మీ మాటలను ఒప్పుకోను 

రావనునిచే బెదిరింప బడుటచే సోకార్తియైన సీత శాంతి లేకుండా నుండెను, వనమునందు తనగుమ్పునుండి వీడి తోడేళ్ళచే పీడింపబడు లేడివలే నుండెను, శరీరమును మిక్కిలి ముడుచుకోనునట్లు చేయుచూ మిక్కిలి కంపింప సాగెను, సీత అశోకవృక్షకొమ్మను పట్టుకొని నిరాశామనస్కయై శోకముతో భర్తను గురించి ద్యానించెను, సీతాదేవి కన్నీటిశ్రావములతో విశాలమైన స్తనములు తడిగా ఉండెను, సీత పెను గాలికి పడిపోయిన అరటివలె గడగడ వణకు చుండెను

సీతను స్త్రీలు భయపెట్టుట వలన పాలిపోయిన ముఖముగా మారెను, సీత రామునిగూర్చి చింతించుచు శోకమునకు అంతును కనుగొనజాలక యుండెను

సీత జడ కుడా కదులుచూ ప్రాకుచున్న త్రాచుపాము వలె నుండెను, స్త్రీలకు ఏమిచేప్పలేక ఆమె దుఃఖముతో కన్నీరు కార్చు చుండెను, భర్త్రువియోగ భాదతో సీత మనసు శోకముచే వ్యాకులమయ్యెను, ఆ సీత దేవి ఓరామ, ఒలక్ష్మనా, ఒఅత్తగారగు కౌసల్యా, ఓ సుమిత్ర, అని విలపించెను    

నేను ఇచ్చట క్రూరురాండ్రగు రాక్షస రక్షక భటులు పీడించ బడుటను, దు:ఖితనై రాముడు లేకుండా ముహర్త మైనను జీవించి యున్నాను, దీనిని బట్టి  స్త్రీ యైన, పురుషుడైనా మరణించ వలెనని కోరుకున్నను

పండితులు చెప్పిన మాటలు "సమయం ఆసంన్న మయే వరకు,  మృత్యువుకూడా రాదన్నది " నిజమగును 

వాయువేగహతమైన వస్తువులతో నిండిన నావవలె అనాధనై నశించు చున్నాను, అల్పమైన పుణ్యము గల దీను రాలైన నాధుడు లేని సామాన్య స్త్రీ వలెను, ఈ రాక్షస స్త్రీలకు లొంగక నాభార్తను చూడ జాలక, చెప్పుకొనేదారిలేక  జీవించి యున్నను, నేను నీటిచే కూల్చబడిన నది ఒడ్డు వలే, గుర్తించేవారు లేక, శోకముతో నశించి యున్నాను 

పద్మ దళముల వలె విశాల మగు నేత్రములు గల వాడును, విక్రాంత మగు సింహమును బోలిన నడక నడుచు వాడును, ప్రియ వదియును, కృతజ్నుడును, అగు నా భర్తను, అదృష్ట వంతులు మాత్రమె చూడ గల్గు చుండెను

ప్రసిద్దమైన బుద్దిగల ఆ రాముడు లేకుండా నేను జీవించ జాలను, విషముతిని జీవించుట ఎంత కష్టమో, అంత కష్టమును నను భవించు  చున్నాను

నేను దెహన్తపూర్వమున (పూర్వజన్మమున) ఎన్నో మహా పాపములు చేసి యున్నాను, అట్టి పాపపు ప్రభావము వలననె ఇట్టి  మహా దు:ఖములు అనుభ విస్తున్నాను 

గొప్ప శోకముతో భాదపడుచున్న నాకు మరణించ వలెనని కోరిక కల్గెను, కాని రాక్షస స్త్రీలు నా చూట్టు ఉండుట వలన మరణాన్ని పొంద జాల కున్నాను 

స్వేచ్చ నను సరించి ఈ జీవితమును త్వజించుట వీలు లేనిదియును,  ఈ మనుష్యత్వమును, ఈ పరాధినత్వమును నేను నిందించు చున్నాను 

శ్రీ సుందర కాండము నందు 25వ సర్గ సమాప్తము  

____((()))___

సుందర కాండ - ప్రార్ధనా శ్లోకాలు

 సుందర కాండ - ప్రార్ధనా శ్లోకాలు  

001..సౌందర్యములు ఇందు అభివ్యక్త మగుటచే దీనికి "సుందరాకాండ" అయినది.

సుందరే సుందరో రామః సుందరే సుందరీ కథా|

సుందరే సుందరీ సీతా సుందరే సుందరం వనం||"

సుందరే సుందరం కావ్యం సుందరే సుందరః కపిః|

సుందరే సుందరం మంత్రం సుందరే కిం న సుందరం|

*హనుమ స్వరూపము*

*వేదవేద్యే పరే పుంసి జాతే దశరాత్మజే*

*వేద: ప్రాచేతసాదాసీత్ సాక్షాద్రామాయణాత్మనా*

*తతో రావణ నీతాయాః సీతాయాః శత్రు కర్శనః

ఇయేష పదమ్ అన్వేష్టుం చారణా చరితే పథి 5.1.1

*ముమోచ చ శిలాః శైలో విశాలాః సమన శ్శిలాః

మధ్యమేనా౭ర్చిషా జుష్టో ధూమ రాజీ రివా౭నలః 5.1.16

 

వానరాన్ వానర శ్రేష్ఠ ఇదం వచనమ్ అబ్రవీత్

యథా రాఘవ నిర్ముక్తః శరః శ్వసన విక్రమః     5.1.39

 

గచ్ఛేత్ త ద్వద్గమిష్యామి ల౦కా౦ రావణ పాలితామ్

న హి ద్రక్ష్యామి యది తాం లఙ్కాయాం జనకా౭౭త్మజామ్  5.1.40

 

అనేనైవ హి వేగేన గమిష్యామి సురా౭౭లయమ్

యది వా త్రిదివే సీతాం న ద్రక్ష్యా౭మ్యకృత శ్రమః        5.1.41

 

బద్ధ్వా రాక్షస రాజానమ్ ఆనయిష్యామి రావణమ్

సర్వథా కృత కార్యో౭హమ్ ఏష్యామి సహ సీతయా       5.1.42

 

ఆనయిష్యామి వా లఙ్కాం సముత్పాట్య సరావణామ్

ఏవమ్ ఉక్త్వా తు హనుమాన్ వానరాన్ వానరోత్తమః         5.1.43

 

ఉత్పపాతా౭థ వేగేన వేగవాన్ అవిచారయన్

సుపర్ణ మివ చా౭౭త్మానం మేనే స కపికుంజరః 5.1.44

 

దశ యోజన విస్తీర్ణా త్రింశ ద్యోజనమ్ ఆయతా            

ఛాయా వానర సింహస్య జలే చారుతరా౭భవత్ 5.1.76

య ఈ చకార్న సౌ అస్య వేదయ ఇద దర్శహిరుగిన్ను తస్మాత్,

సమాధుర్యోమ్ నా పరివీతో అంతర్బహు ప్రజా నిరుతిమా వివేశః  (ఋ.వే.1 164 32 )

శ్లో|| అంగుష్ఠమాత్ర పురుషో జ్యోతి రివా  ధూమకః|

      ఈశానో భూత భవ్యస్య స ఎవాద్యసఉశ్వః||

ఈ ఛాయాపురుషుడు చాతుర్మాత్రాత్మక జగత్తున కతీతుడై, త్రికాలజ్ఞుడై, త్రిలోకగామియై యుండును.

శ్లో|| మనోజవం మారుత తుల్య వేగం జితేంద్రియం బుద్ధిమతాం వరిష్టం|

      వాతాత్మజం వానర యూధ ముఖ్యం, శ్రీరామదూతం శరణం ప్రపధ్యే||

సింహిక

 గరుడ వేగముతో హనుమ ఆకాశము నందు సాగు చుండగా ఎదురుగాలి చే మందగించిన ఓడ వలె హనుమ వేగము తగ్గెను

ప్లవమానం తు తం దృష్ట్వా సింహికా నామ రాక్షసీ

మనసా చిన్తయా మాస ప్రవృద్ధా కామ రూపిణీ 5.1.173

అద్య దీర్ఘస్య కాలస్య భవిష్యా మ్య౭హమ్ ఆశితా

ఇదం హి మే మహత్ సత్త్వం చిరస్య వశమ్ ఆగతమ్      5.1.174

కావ్యగతశబ్దార్థరస సౌందర్యములను పరిశీలింతుము.

1 శబ్ద సౌందర్యము

హంసో యథా రాజత ప౦జర స్థః

సింహో యథా మన్దరకన్దర స్థః

వీరో యథా గర్విత కుఞ్జర స్థః

చన్ద్రో౭పి బభ్రాజ తథా౭మ్బర స్థః      5 5 4

మున్నగు శ్లోకములలో వర్ణ, పద, అనుప్రాసలు అందము కనబడును.

2 "అర్థ సౌందర్యము*

ఇందలి వర్ణనలు, కథ, అలంకారములు కడు మనోహరములు. ఉదాహరణకు

ఊరు వేగోద్ధతా వృక్షా ముహూర్తం కపిమ్ అన్వయుః

ప్రస్థితం దీర్ఘమ్ అధ్వానం స్వబన్ధుమ్ ఇవ బాన్ధవాః    5.1.47

తమ్ ఊరు వేగోన్మథితాః సాలా శ్చా౭న్యే నగోత్తమాః

అనుజగ్ముర్ హనూమన్తం సైన్యా ఇవ మహీ పతిమ్            5.1.48

అహం రాక్షస రాజస్య రావణస్య మహాత్మనః

ఆజ్ఞా ప్రతీక్షా దుర్ధర్షా రక్షామి నగరీ మిమాం        5.3.28

 

అహం హి నగరీ లంకా స్వయమేవ ప్లవంగమ

సర్వతః పరిరక్షామి హ్యేత త్తే కథితం మయా   ౫.త్రీ.౩౦

 తత స్తదా బహు విధ భావితా౭౭త్మనః

కృతా౭౭త్మనో జనక సుతాం సువర్త్మనః

అపశ్యతో౭భవ ద౭తి దుఃఖితం మనః

సుచక్షుషః ప్రవిచరతో మహాత్మనః  5 7 17

తతో రావణ నీతాయాః సీతాయాః శత్రు కర్శనః

ఇయేష పదమ్ అన్వేష్టుం చారణా చరితే పథి 5।1।1

ముమోచ చ శిలాః శైలో విశాలాః సమన శ్శిలాః

మధ్యమేనా౭ర్చిషా జుష్టో ధూమ రాజీ రివా౭నలః 5।1।16 

వానరాన్ వానర శ్రేష్ఠ ఇదం వచనమ్ అబ్రవీత్

యథా రాఘవ నిర్ముక్తః శరః శ్వసన విక్రమః     5।1।39

గచ్ఛేత్ త ద్వద్గమిష్యామి ల౦కా౦ రావణ పాలితామ్

న హి ద్రక్ష్యామి యది తాం లఙ్కాయాం జనకా౭౭త్మజామ్  5।1।40

అనేనైవ హి వేగేన గమిష్యామి సురా౭౭లయమ్

యది వా త్రిదివే సీతాం న ద్రక్ష్యా౭మ్యకృత శ్రమః        5।1।41

బద్ధ్వా రాక్షస రాజానమ్ ఆనయిష్యామి రావణమ్

సర్వథా కృత కార్యో౭హమ్ ఏష్యామి సహ సీతయా       5।1।42

ఆనయిష్యామి వా లఙ్కాం సముత్పాట్య సరావణామ్

ఏవమ్ ఉక్త్వా తు హనుమాన్ వానరాన్ వానరోత్తమః         5।1।43

ఉత్పపాతా౭థ వేగేన వేగవాన్ అవిచారయన్

సుపర్ణ మివ చా౭౭త్మానం మేనే స కపికుంజరః 5।1।44

 

గౌరీం కనక వర్ణా౭౭భామ్ ఇష్టామ్ అన్తః పురేశ్వరీమ్

కపి ర్మన్దోదరీం తత్ర శయానాం చారు రూపిణీమ్  5.10.52

 

స తాం దృష్ట్వా మహాబాహు ర్భూషితాం మారుతా౭౭త్మజః

తర్కయా మాస సీతేతి రూప యౌవన సంపదా  5.10.53

 

హర్షేణ మహతా యుక్తో ననన్ద హరియూథపః

*ఆస్హ్పోటయా మాస చుచుమ్బ పుచ్ఛం

ననన్ద చిక్రీడ జగౌ జగామ*

 

స్తమ్భాన్ అరోహన్ నిపపాత భూమౌ

నిదర్శయన్ స్వాం ప్రకృతిం కపీనామ్   5.10.54

 

మనో హి హేతుః సర్వేషామ్ ఇన్ద్రియాణాం ప్రవర్తనే

శుభా౭శుభా స్వ౭వస్థాసు తచ్చ మే సువ్యవస్థితమ్        5.11.41

 

అనిర్వేదః శ్రియో మూలమ్ అనిర్వేదః పరం సుఖమ్

అనిర్వేదో హి సతతం సర్వా౭ర్థేషు ప్రవర్తకః                5.11.10

 

కరోతి సఫలం జంతో:కర్మ య త్తత్ కరోతి సః

తస్మాత్ అనిర్వేద కృతం యత్నం  చేష్టే౭హ ముత్తమం 5.11.11

 

ఏకా౭క్షీమ్ ఏక కర్ణాం చ కర్ణ ప్రావరణాం తథా

అకర్ణాం శ౦కు కర్ణాం చ మస్తకో చ్ఛ్వాస నాసికామ్         5.17.5

అతి కాయో త్తమా౭౦గీం చ తను దీర్ఘ శిరో ధరామ్

 

ధ్వస్త కేశీం తథా౭కేశీం కేశ కమ్బళ ధారిణీమ్                5.17.6

లమ్బ కర్ణ లలాటాం చ లమ్బోదర పయోధరామ్

లమ్బౌష్ఠీం చిబుకౌష్ఠీం చ లమ్బా౭౭స్యాం లమ్బ జానుకామ్    5.17.7

 

హ్రస్వాం దీర్ఘాం చ కుబ్జాం చ వికటాం వామనాం తథా

కరాళా౦ భుగ్న వస్త్రాం చ పి౦గా౭క్షీం వికృతా౭౭ననామ్  5.17.8

వికృతాః పి౦గళా: కాళీ: క్రోధనాః కలహ ప్రియాః

 

కాలా౭౭యస మహా శూల కూట ముద్గర ధారిణీః           5.17.9

వరాహ మృగ శార్దూల మహిషా౭జ౭శివా ముఖీః

గజో ష్ట్ర హయ పాదా శ్చ నిఖాత శిరసో౭పరాః               5.17.10

 

ఏక హస్తైక పాదా శ్చ ఖర కర్ణ్య౭శ్వ కర్ణికాః

గోకర్ణీ ర్హస్తి కర్ణీ శ్చ హరి కర్ణీ స్తథా౭పరాః               5.17.11

 

అనాసా అతి నాసా శ్చ తిర్య ఙ్నాసా వినాసికాః

గజ సన్నిభ నాసా శ్చ లలాటో చ్ఛ్వాస నాసికాః            5.17.12

 

హస్తి పాదా మహా పాదా గో పాదాః పాద చూళికాః

అతిమాత్ర శిరో గ్రీవా అతిమాత్ర కుచోదరీః                   5.17.13

 

అతిమాత్రా౭౭స్య నేత్రా శ్చ దీర్ఘ జిహ్వా నఖా స్తథా

అజా ముఖీ ర్హస్తి ముఖీ ర్గో ముఖీః సూకరీ ముఖీః       5.17.14

 

హయో ష్ట్ర ఖర వక్త్రా శ్చ రాక్షసీ ర్ఘోర దర్శనాః

శూల ముద్గర హస్తా శ్చ క్రోధనాః కలహ ప్రియాః       5.17.15

 

కరాళా ధూమ్ర కేశీ శ్చ రాక్షసీ ర్వికృతా౭౭ననాః

పిబన్తీ స్సతతం పానం సదా మాంస సురా ప్రియాః  5.17.16

 

మాంస శోణిత దిగ్ధా౭౦గీ ర్మాంస శోణిత భోజనాః

తా దదర్శ కపి శ్రేష్ఠో రోమ హర్షణ దర్శనాః              5.17.17

యథా తవ తథా౭న్యేషాం దారా రక్ష్యా నిశాచర 5.21.7

 

ఆత్మానమ్ ఉపమాం కృత్వా స్వేషు దారేషు రమ్యతామ్

అకృతా౭౭త్మానమ్ ఆసాద్య రాజానమ్ అనయే రతమ్ 5.21.11

సమృద్ధాని వినశ్యన్తి రాష్ట్రాణి నగరాణి చ

 

మిత్రమ్ ఔపయికం కర్తుం రామః స్థానం పరీప్సతా        5.2119

వధం చా౭నిచ్ఛతా ఘోరం త్వయా౭సౌ పురుషర్షభః

 

విదితః స హి ధర్మజ్ఞః శరణాగత వత్సలః                      5.2120

తేన మైత్రీ భవతు తే యది జీవితు మిచ్ఛసి

వామః కామో మనుష్యాణాం యస్మిన్ కిల నిబధ్యతే

జనే తస్మిం స్త్వ౭నుక్రోశః స్నేహ శ్చ కిల జాయతే        5 .22 4

శ్రీరాముడు-యోగరహస్యము-సుందర కాండము-11

త్రిజట స్వప్నము

సీతాదేవి ఆ రక్కసుల మాటలకు మిగుల పరితాపము చెందుచు ..

హా రామేతి చ దుఃఖా౭౭ర్తా పున ర్హా లక్ష్మణేతి చ

హా శ్వశ్రు మమ కౌసల్యే హా సుమిత్రేతి భామినీ 5 25 11

 

లోక ప్రవాదః సత్యో౭యం పణ్డితైః సముదా౭౭హృతః

అకాలే దుర్లభో మృత్యుః స్త్రియా వా పురుష స్య వా      5 25 12           

 

య త్రా౭హ మేవం క్రూరాభీ రాక్షసీభి: ఇహా౭ర్దితా

 

జీవామి హీనా రామేణ ముహూర్తమ్ అపి దుఃఖితా         5 25 13

ధిగ్ అస్తు ఖలు మానుష్యం ధిగ్ అస్తు పర వశ్యతామ్

న శక్యం యత్ పరిత్యక్తుమ్ ఆత్మ చ్ఛన్దేన జీవితమ్    5 25 20

చన్ద్ర సూర్యౌ మయా దృష్టా పాణిభ్యాం పరిమార్జతీ

తత స్తాభ్యాం కుమారాభ్యామ్ ఆస్థితః స గజోత్తమః       5.27.16

 

సీతయా చ విశాలా౭క్ష్యా ల౦కాయా ఉపరి స్థితః

పాణ్డు రర్షభ యుక్తేన రథే నా౭ష్ట యుజా స్వయమ్        5.27.17

*శ్రీరాముడు-యోగరహస్యము-సుందర కాండము-12*

*సీత ప్రాణత్యాగమునకు సిద్ధపడుట*

సీత మనస్సు రాక్షస రాజైన రావణుడు క్రూరముగా పల్కిన మాటలకు బెదిరినదియై విలపించు చుండెను.

*నై వా౭స్తి దోషమ్ మమ నూనం అత్ర*

*వధ్యా౭హమ్ అస్యా ప్రియ దర్శన స్య*

*భావం న చా స్యా౭హ మ౭నుప్రదాతుమ్*

*అలం ద్విజో మన్త్రమ్ ఇవా౭ద్విజాయ* 5 28 5

*నూనం మ మా౭౦గా న్య౭చిరా ద౭నా౭౭ర్యః*

*శస్త్రైః శితై శ్ఛేత్స్యతి రాక్షసేన్ద్రః*

*తస్మి న్న౭నాగచ్ఛతి లోక నాథే*

*గర్భస్థ జన్తో రివ శల్య కృన్తః*                 5 28  6

 ..

*శోకా౭భితప్తా బహుధా విచిన్త్య*

*సీతా౭థ వేణ్యుద్గ్రథనం గృహీత్వా*

*ఉద్బధ్య వేణ్యుద్గ్రథనేన శీఘ్రమ్*

*అహం గమిష్యామి యమ స్య మూలమ్* 5 28 18

 

] యోగవాసిష్టం: శ్రీరాముడు-యోగరహస్యము-సుందర కాండము-13

 

సీతాదేవికి వినబడునట్లు హనుమ రామకథను వినిపించుట

ఏవం బహువిధాం చిన్తాం చిన్తయిత్వా మహా కపిః   5.31.1

 

సంశ్రవే మధురం వాక్యం వైదేహ్యా వ్యాజహార హ

తస్య పుత్రః ప్రియో జ్యేష్ఠ స్తారా౭ధిప నిభా౭౭ననః

 

రామో నామ విశేషజ్ఞః శ్రేష్ఠః సర్వ ధనుష్మతామ్       5.31.6

రక్షితా స్వస్య వృత్తస్య స్వజన స్యా౭పి రక్షితా

 

రక్షితా జీవ లోకస్య ధర్మస్య చ పరంతపః               5.31.7

తస్య సత్యా౭భిసంధస్య వృద్ధస్య వచనాత్ పితుః

 

తస్య సత్యా౭భిసంధస్య వృద్ధస్య వచనాత్ పితుః

సభార్యః సహ చ భ్రాత్రా వీరః ప్రవ్రాజితో వనమ్      5.31.8

 

జనస్థాన వధం శ్రుత్వా హతౌ చ ఖర దూషణౌ

తత స్త్వ౭మర్షా౭పహృతా జానకీ రావణేన తు           5.31.10

 

వంచయిత్వా వనే రామం మృగ రూపేణ మాయయా

స మార్గమాణ స్తాం దేవీం రామ స్సీతాం అనిన్దితాం  5.31.11

 

ఆససాద వనే మిత్రం సుగ్రీవం నామ వానరం

తత స్స వాలినం హత్వా రామ: పర పురంజయః     5.31.12

 

ప్రాయచ్ఛ త్కపి రాజ్యం త త్సుగ్రీవాయ మహా బలః                         

సుగ్రీవేణా౭పి సందిష్టా హరయ: కామ రూపిణః        5.31.13

 

దిక్షు సర్వాసు తాం దేవీం విచిన్వంతి సహస్రశః

అహం సంపాతి వచనా చ్ఛత యోజన మా౭౭యతం    5.31.14

నమో౭స్తు వాచస్పతయే సవజ్రిణే

స్వయమ్భువే చైవ హుతా౭శనాయ చ

అనేన చోక్తం య దిదం మమా౭గ్రతో

వనౌకసా త చ్చ తథా౭స్తు నా౭న్యథా    5.32.14

కల్యాణీ బత గాథేయం లౌకికీ ప్రతిభాతి మా

ఏతి జీవన్తమ్ ఆన౦దో నరం వర్ష శతా ద౭పి      5.34.6

శ్రీరాముడు-యోగరహస్యము-సుందర కాండము-14

సీత కోరికపై హనుమ శ్రీరాముని గుణగణములను వివరించుట

సీతాదేవి కోరికపై శ్రీరాముని శరీర చిహ్నములను, గుణగణములను ఈ విధముగా వివరిస్తున్నాడు.

జానన్తీ బత దిష్ట్యా మాం వైదేహి పరిపృచ్ఛసి

భర్తుః కమల పత్రా౭క్షి సంఖ్యానం లక్ష్మణ స్య చ  5.35.6

రామః కమల పత్రాక్షః సర్వ భూత మనోహరః

రూప దాక్షిణ్య సంపన్నః ప్రసూతో జనకా౭౭త్మజే  5.35.8

రూప దాక్షిణ్య సంపన్నః ప్రసూతో జనకా౭౭త్మజే                              

తేజసా౭౭దిత్య సంకాశః క్షమయా పృథివీ సమః

బృహస్పతి సమో బుద్ధ్యా యశసా వాసవోపమః  5.35.9

రక్షితా జీవలోక స్య స్వజన స్య చ రక్షితా

రక్షితా స్వస్య వృత్త స్య ధర్మ స్య చ పరంతపః 5.35.10

రామో భామిని లోక స్య చాతు ర్వర్ణ్య స్య రక్షితా

మర్యాదానాం చ లోక స్య కర్తా కారయితా చ సః  5.35.11

అర్చిష్మాన్ అర్చితో౭త్య౭ర్థం బ్రహ్మచర్య వ్రతే స్థితః

సాధూనామ్ ఉపకారజ్ఞః ప్రచారజ్ఞ శ్చ కర్మణామ్   5.35.12

రాజ విద్యా వినీత శ్చ బ్రాహ్మణానామ్ ఉపాసితా

శ్రుతవాన్ శీల సంపన్నో వినీత శ్చ పరంతపః  5.35.13

యజుర్వేద వినీత శ్చ వేదవిద్భిః సుపూజితః

ధనుర్వేదే చ వేదే చ వేదా౦గేషు చ నిష్ఠితః      5.35.14

సత్య ధర్మ పరః శ్రీమాన్ సంగ్రహా౭నుగ్రహే రతః

దేశ కాల విభాగజ్ఞః సర్వ లోక ప్రియం వదః   5.35.21

"మిత్రులకు, శ్రేయోభిలాషులకు వైకుంఠ ఏకాదశి శుభాకాంక్షలు"

శ్రీరాముడు-యోగరహస్యము-సుందర కాండము-15

*ఋషీణాం దేవతానాం చ గన్ధర్వా౭ప్సరసాం తథా*  6.41.61

*నాగానా మ౭థ యక్షాణాం రాజ్ఞాం చ రజనీచర*

*య చ్చ పాపం కృతం మోహా ద౭వలిప్తేన రాక్షస* 6.41.62

*నూన మ౭ద్య గతో దర్పః స్వయమ్భూ వరదాన జః*

*యస్య దణ్డ ధర స్తేఽహం దారా హరణ కర్శితః*

*ద౦డ౦ ధారయమాణ స్తు ల౦కా ద్వారే వ్యవస్థితః* 6.41.63

*పదవీం దేవతానాం చ మహర్షీణాం చ రాక్షస*

*రాజర్షీణాం చ సర్వేషాం గమిష్యసి మయా హతః* 6.41.64

*బలేన యేన వై సీతాం మాయయా రాక్షసా౭ధమ*

*మా మ౭తిక్రామయిత్వా త్వం హృతవాం స్త ద్విదర్శయ* 6.41.65

*అరాక్షస మిమం లోకం కర్తా౭స్మి నిశితైః శరైః*

*న చే చ్ఛరణ మ౭భ్యేషి మా ముపాదాయ మైథిలీమ్* 6.41.66

*ధర్మాత్మా రక్షసాం శ్రేష్ఠః సంప్రాప్తోఽయం విభీషణః*

*ల౦కై శ్వర్యం ధ్రువం శ్రీమాన౭యం ప్రాప్నో త్య౭కణ్టకమ్* 6.41.67

*న హి రాజ్య మ౭ధర్మేణ భోక్తుం క్షణ మ౭పి త్వయా*

*శక్యం మూర్ఖ సహాయేన పాపే నా౭విదితా౭౭త్మనా*  6.41.68

*యుధ్యస్వ వా ధృతిం కృత్వా శౌర్య మా౭౭లమ్బ్య రాక్షస*

*మ చ్ఛరై స్త్వం రణే శాన్త స్తతః పూతో భవిష్యసి* 6.41.69

*య ద్యా౭౭విశసి లోకాం స్త్రీన్ పక్షి భూతో మనోజవః*

*మమ చక్షు ష్పథం ప్రాప్య న జీవ న్ప్రతి యాస్యసి *  6.41.7౦

*బ్రవీమి త్వాం హితం వాక్యం క్రియతామ్ ఔర్ధ్వదేకికమ్*

*సుదృష్టా క్రియతాం ల౦కా జీవితం తే మయి స్థితమ్* 6.41.71

*రాజన్ మన్త్రిత పూర్వం నః కుశలైః సహ మన్త్రిభిః*   6 57 13

*వివాద శ్చా౭పి నో వృత్తః సమ౭వేక్ష్య పరస్పరమ్*

*ప్రదానేన తు సీతాయాః శ్రేయో వ్యవసితం మయా*    6 57 14

*అప్రదానే పున ర్యుద్ధం దృష్ట మేతత్ తథైవ నః*

*నిశమ్య వాక్యం తు విభీషణస్య*

*తత: ప్రహస్తో వచనం బభాషే*

*న నో భయం విద్మ న దైవతేభ్యో*

*న దానవేభ్యో ప్య౭థ తవా కుతశ్చిత్*

*న యక్ష గ౦ధర్వ మహోరగేభ్యో*

*భయం న సంఖ్యే పతగోత్తమేభ్య:*

*కథం ను రామా ద్భవితా భయం నో*

*నరేంద్ర పుత్రా త్సమరే కదాచిత్*  

*అథా౭౭శ్వాస్య మహాతేజా రావణో వాక్యమ౭బ్రవీత్* 6 59 64

*సాధు వానర వీర్యేణ శ్లాఘనీయోఽసి మే రిపుః*

*రావణే నైవ ముక్త స్తు మారుతి ర్వాక్య మ౭బ్రవీత్* 6 59 65

*ధి గ౭స్తు మమ వీర్యేణ య స్త్వం జీవసి రావణ*

*తామ్ ఆపతన్తీం భరతా౭నుజోఽస్త్రై:*

*జఘాన బాణై శ్చ హుతా౭గ్ని కల్పైః*

*తథా౭పి సా తస్య వివేశ శక్తి:*

*భుజా౭న్తరం దాశరథే ర్విశాలమ్* 6 59 109

 

*వాయు సూనోః సుహృత్త్వేన భక్త్యా పరమయా చ సః*

*శత్రూణామ్ అప్రకమ్ప్యోఽపి లఘుత్వ మ౭గమ త్కపేః* 6 59 120

*ఆశ్వస్త శ్చ విశల్య శ్చ లక్ష్మణ శ్శత్రు సూదన:*

*విష్ణోర్భాగ మ౭మీమా౦స్య మా౭౭త్మానం ప్రత్య౭నుస్మరన్*   6 59 122

హనుమ భుజములపై నెక్కి ధనుస్సు టంకారనాదము గావించెను. ఆ టంకారము వానరులలో ఉత్సాహమును, రాక్షసులు లో భీతిని గొల్పించెను.  శ్రీరాముడు రాక్షసరాజగు రావణునితో ఇట్లు పలికెను.

య దీన్ద్ర వైవస్వత భాస్కరాన్ వా

స్వయమ్భు వైశ్వానర శంకరాన్ వా

గమిష్యసి త్వం దశ వా దిశో వా

తథా౭పి మే నా౭ద్య గతో విమోక్ష్యసే     6 59131

తతో రామో మహా తేజా రావణేన కృత వ్రణమ్

దృష్ట్వా ప్లవగ శార్దూలం క్రోధస్య వశ మేయివాన్  6.59.136

యో వజ్ర పాతా౭శని సన్నిపాతాన్

న చుక్షుభే నా౭పి చచాల రాజా

స రామ బాణా౭భిహతో భృశా౭౭ర్తశ:

చచాల చాపం చ ముమోచ వీరః          6 59139

సీత కోరికపై హనుమ శ్రీరాముని రూపమును  వివరించుట

శ్రీరాముని ఆత్మ గుణ గుణములను వర్ణించిన తరవాత, హనుమ, శ్రీరాముని రూపమును ఈ విధముగా వర్ణించు చున్నాడు.

 

విపులా౭౦సో మహా బాహుః కమ్బు గ్రీవః శుభా౭౭ననః

గూఢ జత్రుః సుతామ్రా౭క్షో రామో దేవి జనై శ్శృతః  5.35.15

 

దున్దుభి స్వన నిర్ఘోషః స్నిగ్ధ వర్ణః ప్రతాపవాన్

సమ స్సమ విభక్తా౭౦గో వర్ణం శ్యామం సమాశ్రితః  5.35.16

 

త్రిస్థిర స్త్రిప్రలమ్బ శ్చ త్రిసమ స్త్రిషు చోన్నతః

త్రి తామ్ర స్త్రిషు చ స్నిగ్దో గంభీర స్త్రిషు నిత్యశః   5.35.17

 

త్రి వలీవాం స్త్ర్యవణత శ్చతు ర్వ్య౭౦గ స్త్రి శీర్షవాన్

చతుష్కల శ్చతు ర్లేఖ శ్చతు ష్కిష్కు శ్చతు స్సమః  5.35.18

 

చతుర్దశ సమ ద్వన్ద్వ శ్చతుర్ద౦ ష్ట్ర శ్చతుర్గతిః

మహౌ ష్ఠ హను నాస శ్చ ప౦చ స్నిగ్ధో౭ష్ట వంశవాన్  5.35.19

దశ పద్మో దశ బృహ త్త్రిభి ర్వ్యాప్తో ద్వి శుక్లవాన్

షడు న్నతో నవ తను స్త్రిభి ర్వ్యాప్నోతి రాఘవః   5.35.20

 

వానరో౭హం మహాభాగే దూతో రామ స్య ధీమతః

రామ నామా౭౦కితం చేదం పశ్య దేవ్య౭౦గుళీయకమ్  5.36.2

 

ప్రత్యయా౭ర్థం తవా౭౭నీతం తేన దత్తం మహాత్మనా

సమా౭౭శ్వసిహి భద్రం తే క్షీణ దుఃఖ ఫలా హ్య౭సి      5.36.3

.

కృతం త్వయా కర్మ మహత్ సుభీమం

హత ప్రవీర శ్చ కృత స్త్వయా౭హమ్

తస్మాత్ పరిశ్రాన్త ఇతి వ్యవస్య

న త్వం శరై ర్మృత్యు వశం నయామి   6.59.142

గచ్ఛా౭నుజానామి రణా౭ర్దిత స్త్వం

ప్రవిశ్య రాత్రించర రాజ లంకాం

ఆశ్వాస్య నిర్యాహి రథీ చ ధన్వీ

తదా బలం ద్రక్ష్యసి మే రథస్థ:  6.59.143

యః పశ్చాత్ పూర్వ కార్యాణి కుర్యా దైశ్వర్య మా౭౭స్థితః

పూర్వం చోత్తర కార్యాణి న స వేద నయా౭నయౌ 6.63.5

దేశ కాల విహీనాని కర్మాణి విపరీత వత్

క్రియ మాణాని దుష్యన్తి హవీం ష్య౭ప్రయతే ష్వివ 6.63.6

ధర్మమ్ అర్థం చ కామం చ సర్వాన్ వా రక్షసాం పతే

భజతే పురుషః కాలే త్రీణి ద్వన్ద్వాని వా పునః     6.63.9

త్రిషు చైతేషు య చ్ఛ్రేష్ఠం శ్రుత్వా త న్నా౭వబుధ్యతే

 రాజా వా రాజ మాత్రో వా వ్యర్థం తస్య బహు శ్రుతమ్ 6.63.10

అస్మిన్ కాలే తు య ద్యుక్తం త దిదానీం విధీయతామ్

గతం తు నా౭నుశోచంతి గతం తు గత మేవ హి 6.63.25

స సుహృద్యో విపన్నా౭ర్థం దీన మ౭భ్య౭వపద్యతే  6.63.27

స బన్ధు ర్యోఽపనీతేషు సాహాయ్యా యోపకల్పతే

గర్జన్తి న వృథా శూరా: నిర్జలా ఇవ తోయదాః

పశ్య సంపాద్యమానం తు గర్జితం యుధి కర్మణా  6.64.3

న మర్షయతి చా౭౭త్మానం సంభావయతి నా౭౭త్మనా

అదర్శయిత్వా శూరా స్తు కర్మ కుర్వన్తి దుష్కరమ్ 6.64.4

న్ సమీక్ష్యా౭౦గదో భగ్నాన్ వానరాన్ ఇద మ౭బ్రవీత్   6.66.18

అవతిష్ఠత యుధ్యామో నివర్తధ్వం ప్లవంగమాః

శయామహే౭థ నిహతాః పృథివ్యా మ౭ల్పజీవితాః

దుష్ప్రాపం బ్రహ్మలోకం వా ప్రాప్నుమో యుధి సూదితాః   6.66.25

సంప్రాప్నుయామః కీర్తిం వా నిహత్య శత్రుమ్ ఆహవే

జీవితం వీరలోకస్య భోక్ష్యామో వసు వానరాః       6.66.26

తం మన్యే రాఘవం వీరం నారాయణ మ౭నామయం  6.72.11

తద్భయా ద్ధి పురీ లంకా పిహిత ద్వార తోరణా

సప్త షష్టి ర్హతాః కోట్యో వానరాణాం తరస్వినామ్

అహ్నః ప౦చమ శేషేణ వల్లభేన స్వయమ్భువః  6.74.12

అ౦జనా సుప్రజా యేన మాతరిశ్వా చ నైరృతా

హనూమాన్ వానర శ్రేష్ఠః ప్రాణాన్ ధారయతే క్వచిత్ 6.74.18

 

శ్రుత్వా జామ్బవతో వాక్యమ్ ఉవా చేదం విభీషణః

  ఆర్య పుత్రా వ౭తిక్రమ్య కస్మాత్ పృచ్ఛసి మారుతిమ్  6.74.19

 

 నైవ రాజని సుగ్రీవే నా౭౦గదే నా౭పి రాఘవే

 ఆర్య సందర్శితః స్నేహ: యథా వాయు సుతే పరః 6.74.20

 విభీషణ వచః శ్రుత్వా జామ్బవాన్ వాక్యమ్ అబ్రవీత్

 శృణు నైరృత శార్దూల యస్మాత్ పృచ్ఛామి మారుతిమ్   6.74.21

యద్య౭స్తి పతి శుశ్రూషా యద్య౭స్తి చరితం తపః

యది చా స్త్యేక పత్నీ త్వం శీతో భవ హనూమతః    5.53.28

యది కించి ద౭నుక్రోశ స్తస్య మయ్య౭స్తి ధీమతః

యది వా భాగ్య శేషో మే శీతో భవ హనూమతః           5.53.29

యది మాం వృత్త సంపన్నాం త త్సమాగమ లాలసామ్

స విజానాతి ధర్మాత్మా శీతో భవ హనూమతః            5.53.30

యది మాం తారయే దా౭ర్యః సుగ్రీవః సత్య సంగరః

అస్మా ద్దుఃఖా౦బు సంరోధా చ్ఛీతో భవ హనూమతః 5.53.31

 

ధన్యా స్తే పురుష  శ్రేష్ఠా యే బుద్ధ్యా కోప ముత్థితమ్

నిరున్ధన్తి మహాత్మానో దీప్తమ్ అగ్నిమ్ ఇవా౭మ్భసా     5.55.4

 

 కృద్ధః పాపం న కుర్యా త్కః క్రుద్ధో హన్యా ద్గురూ న౭పి

కృద్ధః పరుషయా వాచా నర స్సాధూన్ అధిక్షిపేత్       5.55.5

 

వాచ్యా౭వాచ్యం ప్రకుపితో న విజానాతి కర్హిచిత్

నా౭కార్య మ౭స్తి కృద్ధ స్య నా౭వాచ్యం విద్యతే క్వచిత్ 5.55.6

 

య స్సముత్పతితం క్రోధం క్షమ యిైవ నిరస్యతి

యథో రోగ స్త్వచం జీర్ణాం స వై పురుష ఉచ్యతే            5.55.7

 

దగ్ధేయం నగరీ ల౦కా సాట్ట ప్రాకార తోరణా

జానకీ న చ దగ్ధేతి విస్మయోఽద్భుత ఏవ నః  5.55.33

 

హనుమ మరల సీతను దర్శించి సముద్ర లంఘనము చేయుట

 

తత స్తు శింశుపామూలే జానకీం పర్య౭వస్థితామ్

అభివా ద్యా౭బ్రవీ ద్దిష్ట్యా పశ్యామి త్వా మిహాక్షతామ్      5.56.1

 

 తస్మిన్ జీవతి వీరే తు హత మ౭ప్య౭హతం బలమ్

 హనూమ త్యుజ్ఝిత ప్రాణే జీవన్తోఽపి వయం హతాః            6.74.22

 

 ధరతే మారుతి స్తాత మారుత ప్రతిమో యది

 వైశ్వానర సమో వీర్యే జీవితా౭౭శా తతో భవేత్                6.74.23

 

\

ఆధ్యాత్మిక ఆచార్యుడు ఆంజనేయుడు. శ్రీ హనుమన్మాలా మంత్రం

ఓంశ్రీమాత్రే నమః

మనోజవం మారుత తుల్యవేగం!జితేంద్రియం బుద్ధిమతాం పరిష్టమ్ !

వాతాత్మజం వానరయూధ ముఖ్యం! శ్రీరామదూతం శిరసా సమామి !!

– హ్రౌం క్ష్రౌం క్ష్ర్మ్యౌం గ్లౌం హ్సౌం (ఇతి పాఠభేదః)

ఓం (హ్రౌం క్ష్రౌం గ్లౌం హుం హ్సౌం) ఓం నమో భగవతే పంచవక్త్ర హనుమతే ప్రకట పరాక్రమాక్రాంత సకలదిఙ్మండలాయ, నిజకీర్తి స్ఫూర్తిధావళ్య వితానాయమాన జగత్త్రితయాయ, అతులబలైశ్వర్య రుద్రావతారాయ, మైరావణ మదవారణ గర్వ నిర్వాపణోత్కంఠ కంఠీరవాయ, బ్రహ్మాస్త్రగర్వ సర్వంకషాయ, వజ్రశరీరాయ, లంకాలంకారహారిణే, తృణీకృతార్ణవలంఘనాయ, అక్షశిక్షణ విచక్షణాయ, దశగ్రీవ గర్వపర్వతోత్పాటనాయ, లక్ష్మణ ప్రాణదాయినే, సీతామనోల్లాసకరాయ, రామమానస చకోరామృతకరాయ, మణికుండలమండిత గండస్థలాయ, మందహాసోజ్జ్వల-న్ముఖారవిందాయ, మౌంజీ కౌపీన విరాజత్కటితటాయ, కనకయజ్ఞోపవీతాయ, దుర్వార వారకీలిత లంబశిఖాయ, తటిత్కోటి సముజ్జ్వల పీతాంబరాలంకృతాయ, తప్త జాంబూనదప్రభాభాసుర రమ్య దివ్యమంగళ విగ్రహాయ, మణిమయగ్రైవేయాంగద హారకింకిణీ కిరీటోదారమూర్తయే, రక్తపంకేరుహాక్షాయ, త్రిపంచనయన స్ఫురత్పంచవక్త్ర ఖట్వాంగ త్రిశూల ఖడ్గోగ్ర పాశాంకుశ క్ష్మాధర భూరుహ కౌమోదకీ కపాల హలభృద్దశభుజాటోపప్రతాప భూషణాయ, వానర నృసింహ తార్‍క్ష్య వరాహ హయగ్రీవానన ధరాయ, నిరంకుశ వాగ్వైభవప్రదాయ, తత్త్వజ్ఞానదాయినే, సర్వోత్కృష్ట ఫలప్రదాయ, సుకుమార బ్రహ్మచారిణే, భరత ప్రాణసంరక్షణాయ, గంభీరశబ్దశాలినే, సర్వపాపవినాశాయ, రామ సుగ్రీవ సంధాన చాతుర్య ప్రభావాయ, సుగ్రీవాహ్లాదకారిణే, వాలి వినాశకారణాయ, రుద్రతేజస్వినే వాయునందనాయ, అంజనాగర్భరత్నాకరామృతకరాయ, నిరంతర రామచంద్రపాదారవింద మకరంద మత్త మధురకరాయమాణ మానసాయ, నిజవాల వలయీకృత కపిసైన్య ప్రాకారాయ, సకల జగన్మోదకోత్కృష్టకార్య నిర్వాహకాయ, కేసరీనందనాయ, కపికుంజరాయ, భవిష్యద్బ్రహ్మణే, ఓం నమో భగవతే పంచవక్త్ర హనుమతే తేజోరాశే ఏహ్యేహి దేవభయం అసురభయం గంధర్వభయం యక్షభయం బ్రహ్మరాక్షసభయం భూతభయం ప్రేతభయం పిశాచభయం విద్రావయ విద్రావయ, రాజభయం చోరభయం శత్రుభయం సర్పభయం వృశ్చికభయం మృగభయం పక్షిభయం క్రిమిభయం కీటకభయం ఖాదయ ఖాదయ, ఓం నమో భగవతే పంచవక్త్ర హనుమతే జగదాశ్చర్యకర శౌర్యశాలినే ఏహ్యేహి శ్రవణజభూతానాం దృష్టిజభూతానాం శాకినీ ఢాకినీ కామినీ మోహినీనాం భేతాళ బ్రహ్మరాక్షస సకల కూశ్మాండానాం విషయదుష్టానాం విషమవిశేషజానాం భయం హర హర మథ మథ భేదయ భేదయ ఛేదయ ఛేదయ మారయ మారయ శోషయ శోషయ ప్రహారయ ప్రహారయ, ఠఠఠఠ ఖఖఖఖ ఖేఖే ఓం నమో భగవతే పంచవక్త్ర హనుమతే శృంఖలాబంధ విమోచనాయ ఉమామహేశ్వర తేజో మహిమావతార సర్వవిషభేదన సర్వభయోత్పాటన సర్వజ్వరచ్ఛేదన సర్వభయభంజన, ఓం నమో భగవతే పంచవక్త్ర హనుమతే కబలీకృతార్కమండల భూతమండల ప్రేతమండల పిశాచమండలా-న్నిర్ఘాటయ నిర్ఘాటాయ భూతజ్వర ప్రేతజ్వర పిశాచజ్వర మాహేశ్వరజ్వర భేతాళజ్వర బ్రహ్మరాక్షసజ్వర ఐకాహికజ్వర ద్వ్యాహికజ్వర త్ర్యాహికజ్వర చాతుర్ధికజ్వర పాంచరాత్రికజ్వర విషమజ్వర దోషజ్వర బ్రహ్మరాక్షసజ్వర భేతాళపాశ మహానాగకులవిషం నిర్విషం కురు కురు ఝట ఝట దహ దహ, ఓం నమో భగవతే పంచవక్త్ర హనుమతే కాలరుద్ర రౌద్రావతార సర్వగ్రహానుచ్చాటయోచ్చాటయ ఆహ ఆహ ఏహి ఏహి దశదిశో బంధ బంధ సర్వతో రక్ష రక్ష సర్వశత్రూన్ కంపయ కంపయ మారయ మారయ దాహయ దాహయ కబళయ కబళయ సర్వజనానావేశయ ఆవేశయ మోహయ మోహయ ఆకర్షయ ఆకర్షయ, ఓం నమో భగవతే పంచవక్త్ర హనుమతే జగద్గీతకీర్తయే ప్రత్యర్థిదర్ప దళనాయ పరమంత్రదర్ప దళనాయ పరమంత్రప్రాణనాశాయ ఆత్మమంత్ర పరిరక్షణాయ పరబలం ఖాదయ ఖాదయ క్షోభయ క్షోభయ హారయ హారయ త్వద్భక్త మనోరథాని పూరయ పూరయ సకలసంజీవినీనాయక వరం మే దాపయ దాపయ, ఓం నమో భగవతే పంచవక్త్ర హనుమతే ఓం (హ్రౌం క్ష్రౌం గ్లౌం హుం హ్సౌం) శ్రీం భ్రీం ఘ్రీం ఓం న్రూం క్లీం హ్రాం హ్రీం హ్రూం హ్రైం హ్రౌం హ్రః హుం ఫట్ ఖే ఖే హుం ఫట్ స్వాహా ||

– హ్రౌం క్ష్రౌం క్ష్ర్మ్యౌం గ్లౌం హ్సౌం (ఇతి పాఠభేదః)

*****

 *******

సుందరకాండ - సుందర తత్త్వం - తెలుగు వచస్సు ( 1వ సర్గము )

భూతాలు పర్వతమును బద్దలు చేయు చున్నాయని తలచెను,   తినుచున్న లేహ్యములు, భక్ష్యములు, మాంసములు విడిచెను  మునులు, యక్షులు,  విద్యాధరులు వారి స్త్రీలతో పైకే ఎగిరెను, హనుమంతుడు పాద స్పర్స అంత అమోఘం.
*21. మంచివారు మనగ్రామ్గలో ఉనె అంటా మంచి జరుగును అనిభావించాలి, మంచి వారు లేని ప్రాంతము ఎప్పుడూ భూమి ప్రకంపనలు వస్తాయి, తినే ఆహారము దొరకక భాదలు వహించాలసు వస్త్గుంది, వలసి పోయే పరిస్తితి వస్తుంది అది గమనిమ్చుటే  ఈ శ్లోకం నీతి      

మెడలో హారములతోను ,  పాదములకు అందెలతోను, భుజములకు దండ కడియములతో,చేతులకు కంకణములతోను
విద్యాదరస్త్రీలు ఆశ్చర్యపడుచు, భయముతో తమ ప్రియులతోను , విద్యాధరులు పర్వతముపై నిలిచి హనుమంతుని గూర్చి సంభాషించెను.
*22. ధనవంతులు సంపాదించిన ధనములో కొంత బంగారములోకి మారుస్తారు, వాటి రక్షణ కోసం బ్యాంకుల్లో దాచుతారు,  కొందరునిత్యము ధరిస్తూ ఉన్నారు, కాని అనుకోని పరిస్తితిలో దొంగిలించటం జరిగిందని, రక్షణ కాశము అవుతుందని అంటే బంగారము గూర్చి, ధనవంతుని గూర్చి పలువిధాలుగా సంభా షించుకుంటారనేది ఇందు నీతి.
     
శోభగల హనుమంతుడు భుజమును,  కంఠంను వంచెను, తేజస్సును,వీర్యమును,బలమును, పెంచి ఊపిరి బిగపట్టెను
నేత్రములు పెకిఎత్తి, పాదములతో గిరిని అదిమి  పైకి  ఎగెరెను, మహాబలశాలీ, వానర శ్రేష్టుడు చేతులను చేర్చి సముద్రముపై చేరెను, 
 
*23. ప్రతిఒక్కరు తేజస్సును,వీర్యమును,బలమును పెంచు కుంటూ ఉండాలి, అవసరము వచ్చినప్పుడు అధర్మాన్ని ఎదుర్కొనుటకు పతిఒక్కరు సంఘటితంగా ఏకమై ముందుకు సాకి చేతులు చేతులు కలిపి ఉద్యమించాలి.
 
మకరములకు నివాసమైన సముద్రమును దాట దలచెను, పర్వతమువంటి శరీరముగల హనుమంతుడు ఒక్కసారి కదలెను, రోమములు దులుపుకొని, మహా మేఘము వలె ఘర్జించెను, రామునికోరకు, వానరులకోరకు సముద్రముపై లంఘించెను.
*24. మనం బ్రతకల్సింది ఇతరులు కోసం అని గమనించాలి, సముద్రం లాంటిమన మనస్సును అదుపులో పెట్టుకొని ప్రవర్తించాలి,  అవసర మైనప్పుడు ధర్మం కొరకు తప్పని పరిస్తితిలో దుర్మార్గానిపై  ఘర్జన చేయాలనేదే, స్నేహితులను బంధు వులను ఆదుకోవాలనేదే  ఇందు నీతి.
    
గగనమునుండి   దేవలోకమునకుపోయిఅక్కడ సీతనువెదికెదను, కానరానిచో లంకకు పోయి రావణుని నగరముతోసహా తేగలగు తాను , ఆకాశము నుండి వానర వీరులందరికి మారుతి అమృత మాటలు పల్కెను, గమ్భీరముగా జెప్పుచూ నొక్కఊపులో సముద్రముపై కెగసెను, అణిమా సిద్దులుగల విద్యాధరులు హనుమంతునిచూసి ఆరాధించెను. 
 
*25. ఏవిషయమైన ఘమ్భీరముగ చెప్పాలి, చెప్పిన మాటను నిలబెట్టు కోవాలి, ఎవ్వరి మనస్సును నొప్పించక అందరి మనస్సు శాంత పరిచే మాటలు పలకాలి అనేడి ఇందు నీతి .

*****

సుందరకాండ - సుందర తత్త్వం - తెలుగు వచస్సు ( 1వ సర్గము )5/20
అతని తొడల వేగమునుండి వచ్చిన గాలికి చెట్లువ్రేళ్ళతో సహా పైకి ఎగేరెను, దూరమునకు పోవు భందువులను పంపినట్లుగా కొంతదూరము పోయెను, మరలి చెట్లు అన్ని సముద్రములో రెక్కలు తెగిన పర్వతముల వలే పడెను, మహ సముద్ర మంతా పగటి పూట నక్షత్రాలతో నిండిన ఆకాశంవలె ప్రకాశించెను.
(*26 పెళ్లి చేసి  వధువరులను  సాగనంపేటప్పుడు కొంత దూరము వచ్చి వెనుకకు వెళ్ళుట    అనేది హనుమంతుని వెంబడించిన చెట్లులాగా ఉంటుంది, పిల్లను పంపిన తర్వాత  అన్దరూ నీరసముగా అన్నిసర్డుకొని వేల్లుటే వజ్ర  హతమైన పర్వతాలు ఒక్కసారిగా  కూలినట్లు వారి మనసు భధకరముగా  మారుతున్నదనేదే  ఇందు నీతి)   

హనుమంతుని రెండు బాహువులు పాము పడగలువలే కనిపించెను, అతని రెండు నేత్రములు పర్వతముపై రెండు అగ్నిజ్వాల లవలే  ప్రకాశించెను,    అతని వాలము ఇంద్ర ద్వజము వలే ధగ ధగ మెరుయు చుండెను, అతని ముఖము సంద్యారాగముతో కూడిన సూర్యబింబమువలె నుండెను.
(*27. నిత్య అగ్ని హోత్రుని  దృష్టి చూడాలంటే అందరికీ కష్టమే, వారి చేతులు చూడగా పాము పడగల వలె కనిపించును, నేత్రములు అగ్నిగోళముల వలె కనిపించును. ముఖము బ్రహ్మ   వర్చస్సుతో వెలుగు చుండును  అటువంటి వారికి పాదాబివందనాలు చేసి ఆసీర్వాదము  పొందాలన్నది ఇందు నీతి, .కోపముగా  ఉన్నవారి  కళ్ళు  కుడా  అగ్నిలా  వెలుగుతూ  ఉండటాయి అటువంటి వారి   ముందు   జాగర్తగా   ఉండాలనేదే   ఇందు నీతి.
      
హనుమంతుని  ఎఱ్ఱనైన పిరుదులు బ్రద్దలైన ధాతుశిలలవలె నుండెను, అతని జంకల నుండి వచ్చేవాయువు మేఘము యురుము వలె నుండెను, ఉత్తరము నుండి దక్షణ దిక్కు వైపు పోవు ఉల్క వలే ప్రయాణించు చుండెను ,  రామభాణము ఎంత వేగముగా పోవునో అంతే వేగముగా పోఉ చుండెను
(*28 కొందరి శరీర అవయవాలు బహు చక్కగా ఉండునని, మరి కొందరివి వికృతముగా ఉండునని ఇందు మూలముగ తెలియు చున్నది, కొందరి మాట శబ్దానికి మించి ఉండునని, వేగము, మాట,   తోక చుక్క కన్నా మించి ఉండు నని ఇందు మూలముగా తెలుసుకోవచ్చు ననేదే నీతి    

హనుమంతుడు  త్రాడును తెంచుకొని పరుగెడుతున్న ఎనుగువలె నుండెను, అతని ముఖము చుట్టు తోక ఉండగా సూర్యునివలె ప్రకాశించు చుండెను,  అతని నీడ సముద్రము పై పడి ఒక పెద్ద నౌక వలె కనబడు చుండెను, వక్షస్తలము నుండి వెడలిన గాలిచే కెరటములు రెండంతలు ఎగసి పడు చుండెను
(*29) ఒక్కోక్కరు నడుస్తుంటే  భూమి, గాలి , కంపిస్తున్నది, కొందరి ముఖముచూస్తె వేలుగుతోనిండి పోతున్నది, కిరణాల తాకిడికి నీడ ఆవహిస్తున్నది, అందు చెఅ ప్రతిఒక్కరు త్రాడును తెంచుకొని పరుగెడుతున్న ఎనుగువలె నుందాలన్నదే ఇన్దునీతి      

ఉత్తరమునుండే వచ్చే వాయువు హనుమంతునికి ఎగురుటకు  తోడ్పడెను,  తాకాలని కేరటములు పైకి ఎగిరి పెద్ద గుంటగా ఏర్పడి పైకి ఎగురు చుండెను, భూమి యందు ఉన్నసముద్రమును మారుతి త్రాగుచున్నట్లుగా కన బడెను, హనుమంతుడు ఆకాశమున తలపైకి ఎత్తిన ఆకాశాన్ని  మ్రింగి నట్లుండెను
(*30) కొందరి చూపులు మింగెసి నట్లుగాను, మరికొందరి చూపులు తాగేసినట్లుగాను ఉన్న వారిదగ్గర జాగర్తగా ఉండాలనేదే ఇందు నీతి, మన ప్రయాణములో ఎన్నో ఆటంకాలు వచ్చిన ధైర్యముగా ముందుకు పోవాలన్నదే ఇందునీతి.
  **********
 
ఆధారము లేకుండ  రెక్కల పర్వతమువలె హనుమంతుడు ప్రకాశించు చుండెను, మేఘ పంక్తులలోకి పోవుచూ బయటకు వచ్చుచూ గరుత్మంతుడివలె ఉండెను,ఎరుపు,నలుపు,తెలుపు,పచ్చ, మేఘాలల్లో హనుమంతుడు ముచ్చటగా నుండెను
హనుమంతున్ని చూసిన ఋషీశ్వరులు, దేవతలు, గంధర్వులు పరాక్రమమును  ప్రశంసించెను
*(31) కొందరకి తన శక్తి అసలు తెలియదు, అనుకున్న పని అనుకున్న సమయముము కన్నా ముందే చేయగలుగుతారు, ఎందరు ఎదుర్పడినా ఎన్నిఅవాంతరాలు వచ్చిన తన కార్యమును తను చేసినవారికి,  అందరి దీవెనులు ఉంటాయని  ఈ శ్లోకభావం.

కొండంత ఎత్తుగా లేచుచున్న సముద్ర తరంగములను వక్షస్థలముతో 'డి' కొని ఎగేరెను,  హనుమంతుని తో వచ్చే గాలి, మేఘముల గాలి, సముద్రపు గాలి కలసి భీకరశబ్దముగా వినబడెను, సముద్రములో ఉన్న తరంగాలన్ని భూమి ఆకాశాన్ని తాకు చున్నట్లుగా ఉండెను, ఎగసిపడుతున్న సముద్ర తరంగాలను లెక్క పెట్టు చున్నాడా అన్నట్లు దాటు చుండెను .
*(32) ఎవరైనా సరే తప్పని సరి పరిస్తితిలో పనిచేయాలంటే  గుండె ధైర్యముతో, శబ్ధకాలుష్యాన్ని తట్టుకొని, ఈర్శ్య ద్వేషాలను తట్టుకొని, ఎగసి పడుతూ అడ్డు వచ్చిన వారిని  దాటుకుంటూ  ఎంత మంది అడ్డువచ్చారో లేక్క కట్టుకుంటూ ముందుకు  సాగాలన్నదే ఇందు నీతి.  .   

తిమింగళములు, మొసళ్ళు, వస్త్ర విహీనులయన మనుష్యుల్లా  ఉండెను, సర్పములు హనుమంతుని చూసి గరుత్మంతుడని భావించి భయ పడెను, హనుమంతుడు ఆకాశములో మేఘముల కన్న ముందుకు పోవు చుండెను. మేఘాలచే కప్పబడుచు బయటకువచ్చుచూ ఉండే చంద్రుడిలా ప్రకాశించు  చుండెను
*(33) కొందరు నీ పనికి అడ్డు పడుటకు, ఆక ర్షిమ్చుటకు, వస్త్ర విహీనులై , ఎంతో భయము నటించేవారు ఉంటారు జాగర్తగా మేలగాలనేదే ఇందు నీతి, చూపి చూపనట్లుగా మనసును లాగేవారు ఉంటారు జాగర్తగా మనం ప్రవరిమ్చాలనేదే ఇందు నీతి.  

హనుమంతుని నీడ సముద్రము మీద పది యోజనాలతో విస్తీర్ణముగను, ముప్పది యోజనాల పొడవుతో ఉండెను,  దేవా దాన గంద ర్వులు పుష్ప వృష్టిని కురిపించెను, హనుమంతుని చూసి దేవగణాలన్ని పరమా నందమును పొందెను  
*(34) కొందరు కార్య సాధకులుగా ముందుకు సాగేటప్పుడు వారి నీడను వారే చుడలేరు, ఎంత విస్తీర్ణము ఉందో చెప్పలేరు అనేదే తెలుసు కోవలసిన విషయం మరియు పనిలో ఉన్నప్పుడు పనివిషయము తప్ప అన్య విష యము ఆలోచించ కూడ దనేది ఇందు లోనీతి  

******     
 *మన సమస్యలకి సుందరకాండ పరిష్కారాలు.!

సుందరకాండ అద్భుతమైన పారాయణం,
ఎన్నో సమస్యలకు సుందరకాండ లోని వివిధ సర్గలు పారాయణ చేసి ఎంతో మంది పరిష్కారం పొందారు..
ఈ రోజుల్లో అందరికి వివిధ కారణాల వల్ల నిత్యం
కాండం మొత్తం పారాయణ చేయలేరు,
అయితే అందులో ఏ సమస్యకు ఏది పరిహారామో వివరంగా ఉంది.
పారాయణ నియమాలతో ఉంటుంది.
ఇక్కడ ఇచ్చిన వివరాలు ఒకసారి పరిశీలించండి.

1. ఆపదలు తొలగటానికి , సంపదలు కలగటానికి..
శ్లోకం.ఆపదమపహర్తారం దాతారం సర్వసంపదామ్
లోకాభిరామం శ్రీరామం, భూయో భూయో నమామ్యహమ్ ||

21 దినములు ,
108 సార్లు ,
శక్తి కొలది తమలపాకులు,
అరటిపళ్ళు నివేదన చేయాలి.

2. విద్యాప్రాప్తికి.
ఒకసారి పరిపూర్ణంగా పారాయణ చేయవలెను .
3 రోజులు ద్రాక్ష , అరటిపళ్ళు నివేదన

3. భూతబాధ నివారణకు.
3 వ సర్గ వచనము రోజుకు 108 సార్లు
30 దినములు పారాయణ చేయవలెను .
1 కొబ్బరికాయ , అరటిపళ్ళు నివేదన.

4. సర్వ కార్య సిద్దికి.
64 వ సర్గ నిష్ఠతో 11 సార్లు
40 దినములు పారాయణ చేయవలెను .
శక్తి కొలది అరటిపళ్ళు నివేదన చేయవలెను.

5. శత్రు నాశనముకు.
51 వ సర్గ అతినిష్ఠతో 2 సార్లు
21 దినములు పారాయణ చేయవలెను.
శక్తి కొలది ద్రాక్ష , బెల్లము నివేదన చేయవలెను.

6. వాహనప్రాప్తికి.
8 మరియి 9 వ సర్గలు ఏకాగ్రతతో 3 సార్లు
27 దినములు పారాయణ చేయవలెను.
శక్తి కొలది అరటి ,దానిమ్మ నివేదన చేయవలెను.

7. మనశాంతికి.
11 వ సర్గ నిష్ఠతో 3 సార్లు
21 దినములు పారాయణ చేయవలెను.
అరటిపళ్ళు, ఖర్జూరము నివేదన చేయవలెను.

8. స్వగృహం కోరువారికి.
7వ సర్గ ఏకాగ్రతతో 1 సారి
40 దినములు పారాయణ చేయవలెను.
అరటిపళ్ళు చక్కెరతో నివేదన చేయవలెను.

9. యోగక్షేమాలకు.
13 వ సర్గ నిష్ఠతో 3 సార్లు
27 దినములు పారాయణ చేయవలెను.
శక్తి కొలది అరటి , దానిమ్మ నివేదన చేయవలెను.

10. ఉద్యోగప్రాప్తికి.
63 వ సర్గ నిష్ఠతో 5 సార్లు
21 దినములు పారాయణ చేయవలెను .
శక్తి కొలది అరటి ,దానిమ్మ నివేదన చేయవలెను.

11. రోగ నివారణకు.
34వ సర్గ ఏకాగ్రతతో 5 సార్లు ప్రతిదినము ,
21 దినములు పఠించవలెను.
శక్తి కొలది బెల్లపు ముక్క అరటిపళ్ళు నివేదన చేయవలెను.

12. దుఃఖనివృత్తికి.
67 వ సర్గ నిష్ఠతో ప్రయత్నం మానకుండా 3 సార్లు
21 దినములు పారాయణ చేయవలెను.
శక్తి కొలది అరటిపళ్ళు,ఖర్జూరము నివేదన చేయవలెను.

13. దుస్వప్న నాశనానికి.
27వ సర్గ ఏకాగ్రతతో 1 సారి ప్రతిదినము పఠించవలెను . శక్తి కొలది అరటిపళ్ళు, ఖర్జూరము నివేదన చేయవలెను.

14. దూరముగా ఉన్న ఆప్తులు క్షేమమునకు.
33 నుండి 40 వ సర్గ వరకు 1 సారి ,
21 దినములు నిష్ఠతో పఠించవలెను .
శక్తి కొలది అరటిపళ్ళు, ఖర్జూరము నివేదన చేయవలెను.

15. ధనప్రాప్తికి.
15వ సర్గ ఏకాగ్రతతో 1 సారి
40 దినములు పఠించవలెను.
అరటిపళ్ళు, పటిక బెల్లం , మరియు
రామాయణం లో అయోధ్యకాండలో యాత్రాదానము
32 వ సర్గ 1 సారి ,
40 దినములు పఠించవలెను.
శక్తి కొలది అరటిపళ్ళు, ద్రాక్షనివేదన చేయవలెను . ( అగస్త్య , పరాశర , ఉమా సంహిత ప్రకారం చెప్పబడినది ).

16. దైవాపచారా ప్రాయశ్చిత్తం.
38 వ సర్గ ఏకాగ్రతతో 3 సార్లు
27 దినములు పఠించవలెను.
శక్తి కొలది అరటిపళ్ళు వీలైతే పనస నివేదన చేయవలెను.

17. బ్రహ్మజ్ఞానము కలుగుటకు.
19 వ సర్గ అతినిష్ఠతో రోజుకు ఒకసారి
1 సంవత్సరము పఠించవలెను.
శక్తి కొలది అరటిపళ్ళు నివేదన చేయవలెను.

18. ఏలిననాటి శనీ దోష పరిహారమునకు.
సకల రోగ నివృత్తికి - సర్వ పాప నివృత్తికి
మొత్తం సుందరకాండ నిష్ఠతో 9 దినాలలో 1సారి
68 రోజులు చదువవలెను.
నివేదన రోజూ కొబ్బరికాయ సత్ఫాలితమునిచ్చును.

19. కన్యా వివాహమునకు.
9 దినములలో ఒకసారి పూర్తిగా
68 దినాలలో పఠించవలెను.
సీతారామ కళ్యాణం నిష్ఠతో 7 సార్లు
ప్రతిరోజు పఠించవలెను.
అప్పాలు , పాలు , పంచదార నివేదన చేయవలెను.

20. విదేశీ యానమునకు.
1 వ సర్గ ఏకాగ్రతతో రోజుకు 5 సార్లు
30 దినములు పఠించవలెను.
శక్తి కొలది అరటిపళ్ళు, ఖర్జూరము నివేదన చేయవలెను.

21. ధననష్ట నివృత్తికి.
55వ సర్గ నిష్ఠతో 3 సార్లు
30 దినములు పఠించవలెను .
శక్తి కొలది అరటిపళ్ళు,పనస నివేదన చేయవలెను.

22. వ్యాజ్యములో విజయమునకు.
42 సర్గ అతి ఏకాగ్రతతో 3 సార్లు ,
21 దినములు పఠించవలెను.
శక్తి కొలది అరటిపళ్ళు, ద్రాక్ష , దానిమ్మ నివేదన చేయవలెను.

23. వ్యాపారాభివృద్ధికి.
15వ సర్గ నిష్ఠతో నియమంతో 5 సార్లు
21 దినములు పఠించవలెను.
శక్తి కొలది అరటిపళ్ళు నివేదన చేయవలెను.

24. పుత్ర సంతానానికి.
ప్రతిదినం 7 వ సర్గ నిష్ఠతో
68 రోజులు పారాయణ చేయవలెను .
శక్తి కొలది అరటిపళ్ళు , కొబ్బరికాయ ,నివేదన చేయవలెను.
శక్తి కొలది తమలపాకులతో అర్చన చేయవలెను . సుందరకాండ 16 రోజులు పారాయణ చేయవచ్చును.

25. ఋణ విముక్తికి.
28 వ సర్గ చాలా నిష్ఠగా రోజుకి 1 సారి
41 రోజులు పఠించవలెను.
శక్తి కొలది అరటిపళ్ళు నివేదన చేయవలెను.

🌼🌿శ్రీరామ జయరామ జయ జయరామ..🌼

ఓం శ్రీ రామ్ ... శ్రీ మాత్రే నమ: 

• *శ్రీరాముడు-యోగరహస్యము-సుందర కాండము-1*002 

*హనుమ స్వరూపము*

*వేదవేద్యే పరే పుంసి జాతే దశరాత్మజే*

*వేద: ప్రాచేతసాదాసీత్ సాక్షాద్రామాయణాత్మనా*

వేదములచే తెలియబడు పరమపురుషుడు దశరధునికి కుమారుడైనట్లుగా,వేదము,వాల్మీకి వలన , రామాయణ రూపముతో ఉండినది..

శ్రీమన్నారాయణుడు ఈ భూమిపై మరల నసించిపోవు చున్న ధర్మాన్ని నిలబెట్టడానికి శ్రీరాముడు గా అవతరించాడని  మన భారతీయుల ప్రగాఢ విశ్వాసము. శ్రీరాముని మీద మనకు లభించినన్ని పరిశోధనా గ్రంథాలు వేటి యందు లభించవు. శ్రీరాముడు మానవునిగా జన్మించి తన శిష్య ప్రజ్ఞచే సకల శాస్త్రాలు క్షుణ్ణంగా అధ్యయనం చేసి, అకుంఠిత దీక్షతో ఆయా యోగ రహస్యాలను అభ్యాసం చేసి, తన సత్య సంధతతో భగవంతునిగా రూపాంతరము చెందినవాడు. తనను గూర్చి *"ఆత్మానాం మానుషం మన్యే"* (నేను మానవ మాత్రుడను) అని పేర్కొన్న శ్రీరాముడు *"సత్యేన లోకాన్ జయతి"*  అను ప్రమాణము ననుసరించి సత్యనిష్టాగరిష్ఠుడు అయినందున శ్రీరాముడు అన్ని లోకములను జయించ గలిగిన వాడై భగవంతునిగా ఈ లోకుల దృష్టిలో ఉండిపోయాడు. దుర్లభమైన మానవ జీవితమును వ్యర్థము చేసుకొనకుండా బాహ్యమున ధర్మాచరణమును, అంతరమున జ్ఞానము కలిగి ఉండవలెనని మనకు శ్రీరాముని ద్వారా తెలియు చున్నది.

రామలక్ష్మణులు సీతను అన్వేషించుతూ పంపా తీరమునకు వచ్చినప్పుడు, సుగ్రీవుని భయము పోగొట్టుటకై హనుమ సుగ్రీవునితో ఇది ఋశ్యమూకం గాన ఇక్కడికి వాలి, వాలి సంబంధీకులు రాలేరు అని చెపుతాడు. ఆ విధంగా రామాయణంలో హనుమ పాత్ర పరిచయము అయింది. రామసౌందర్యమును చూడగానే హనుమ ఆకర్షితుడయ్యెను. హనుమను చూచి, అతని సంభాషణ విని నంతనే రాముడు అతనిలోని గుణగణములను తెలుసుకొనెను. రాముడు లక్ష్మణుతో హనుమను గురించి చెపుతూ ..

వాక్యకుశలః,(వాక్యకుశలుడు),  ఋగ్వేదమునందు బాగుగా శిక్షణ పొందినాడు, యజుర్వేదమును ధారణ చేసినాడు,  సామవేదమును చక్కగా ఎరిగిన వాడు, వ్యాకరణమును అనేక మార్లు వినినాడు, మాట్లాడినప్పుడు సందిగ్ధము లేకుండా, తొందరగా గాని, మెల్లగా గాని గాకుండా ముఖము నందు ఎట్టి వికార భావములు లేకుండా, మధుర స్వరముతో, సంస్కారముగా, మంగళకరమైన మధుర స్వరముతో మాట్లాడినాడు అనెను. ఇట్టివాడు దూతగా ఉన్నచో కార్యము తప్పక సిద్ధించునని దూతగా హనుమ యొక్క విశిష్టతను  చెప్పినాడు.  హనుమ యొక్క ఉత్పత్తి ప్రకారమును పరిశీలించిన శబ్దమునకు హనుమతో గల సామ్యము గోచరించును. మనలోని ఒక భావమును ఆవిష్కరించ వలెనన్న కోరిక గలిగినచో శరీరములోని వాయువులలో కదలిక గల్గును. ఆ వాయువుచే అభిహతమై మూలాధార స్థానము నుండి శబ్దము బయలుదేరి నాభిని, హృదయమును, కంఠమును దాటి తిన్నగా శిరస్థానమును చేరును. అచట నుండి పైకి పోవ వీలు లేక కంఠము నుండి ముఖము గుండా వెలికి వచ్చును. అట్లు వచ్చునప్పుడు నోటిలోని ఆయా స్థానములలో వాయువు యొక్క తాకిడిచే శబ్దముగా వెలికి వచ్చును. ఇందు హనుమకు, శబ్ధమునకు సాపత్యమును చూద్దాము.

1 హనుమ వాయువు వలన జన్మించాడు. శబ్దము కూడా వాయువు వలననే జనియించింది.

2 పుట్టగానే హనుమ సూర్య మండలము వైపు (సమాధి అవస్థ) కు పోయెను. శబ్దము కూడా ముందుగా శిరస్సు వైపు సాగును. అటు పోవ వీలుగాక నోటి నుండి వెలుపలికి వచ్చును. నోటిలోని ఆయా వర్ణముల అభివ్యక్త స్థానములే అంజన, కనుక అంజనాసుతుడు అయ్యెను.

3 సూర్యుని నుండి క్రిందకు పడిపోటచే దౌడలు సొట్ట  బోయి   హనుమ గా పేరు వచ్చినది. శబ్దము గూడ శిరఃస్థానము నుండి నోటిలోని దౌడల కదలికచే వర్ణ రూపమున వెలుపలికి వచ్చును గాన శబ్దము గూడ "హనుమ" అగును.

4 శబ్ద సామర్థ్యము వలన అవసరమైన కార్యములు నెరవేర్చుటలో మంత్రి వలే పని చేయును. స్వాధ్యాయన ప్రవచన శీలి యగు సుగ్రీవునకు హనుమ సచివుడు.

ఇట్టి హనుమయే రాముని సీతమ్మతో  కలుపును.

*శ్రీరామ జయరామ జయజయ రామ*

సీతారామ మనోభిరామ కళ్యాణ రామ 

సమస్త జనరక్షక పాలన రామ .. ఓం శ్రీరాం 

/మల్లాప్రగడ శ్రీదేవి రామకృష్ణ 

--(())--

హనుమంతుడు - 🐍కుండలినీ యోగ సాధకుడు🧘‍♂️ తత్త్వం

హనుమంతుడు - 🐍కుండలినీ యోగ సాధకుడు🧘‍♂️ 

        యోగి, కుండలినీశక్తిని మూలాధారము నుండి పైకి ప్రయాణింపజేసి, స్వాధిష్ఠాన - మణిపూర - అనాహత - విశుద్ధ -ఆజ్ఞా చక్రములను అతిక్రమించి, చివరికి సహస్రారపద్మాతర్గత బిందు స్వరూపమైన పరబ్రహ్మ సాక్షాత్కారమున పొందుతాడు.అదే యోగ సిద్ధి. 

        హనుమంతుడు జితేంద్రియుడు. అంటే ఇంద్రియ చాపలం లేనివాడు.

బుద్ధిమతాంవరిష్ఠుడు.... అనగా ఇతర విక్షేపములు లేని బుద్ధి, లక్ష్యశుద్ధి కలవాడు.

1. మూలాధారం:-

        హనుమంతుడు మహేంద్రపర్వతం నుండి ఆకాశంలోకి ప్రయాణించడం అంటే మూలాధారంనుంచీ కుండలినీ శక్తిని ఊర్ధ్వముఖంగా ప్రయాణింపజేయడం.

2. స్వాధిష్ఠాన చక్రం:-

        మైనాకుడు సహాయం చేయవచ్చినా అదికూడా గమనానికి అవాంతరమే కదా! ప్రలోభాలకీ సుఖాలకీ ఆశించక, ఆటంకాన్ని దాటటం స్వాధిష్ఠానాన్ని అతిక్రమించడం.

3. మణిపూర చక్రం:-

       తనని సురస మ్రింగెదనని, తన నోట ప్రవేశింపమని అడ్డగించింది. ఆ సురస నోట ప్రవేశించి, బయటపడి తప్పించుకొనడం మణిపూర చక్రాన్ని అతిక్రమించడం.

4. అనాహత చక్రం:-

       సింహిక ఛాయాగ్రహణం చేయగా, దానిని సంహరించటం అనాహతాన్ని దాటి పైకి సాగటము.

5. విశుద్ధి చక్రం:-

       లంకా ప్రవేశానికి లంకానగర అధిష్థాన దేవత అడ్డువచ్చింది.

      ఆమెను గెలవటం విశుద్ధి చక్రాన్ని అతి క్రమించడం.

6. ఆజ్ఞా చక్రం:-

          మండోదరిని చూచి సీతయే అని పరమానందం పొందాడు.

        కానీ లక్షణాలనిబట్టీ, వివేచనచేనూ ఆమె సీత కాదనుకొన్నాడు.

        ఆజ్ఞా చక్రాన్ని చేరిన కుండలిని, అదే గమ్యమనుకొని ఆనందపడి, మరల విచక్షణా జ్ఞానంచే,  గమ్యానికి ఇంకా ప్రయత్నం చేయవలసి ఉందని గ్రహించడం ఆజ్ఞా చక్రాన్ని దాటటం. 

7. సహస్రార చక్రం:-

         అశోకవనంలో సీతాదేవిని చూచి, ఆనందించడం సహస్రార చక్ర ప్రవేశం.

         ఆరు చక్రాలనీ జయించుకొని వచ్చిన సిద్ధపురుషునికి సహస్రార చక్రాంతర్గత బిందురూపిణి అయిన శ్రీ భువనేశ్వరీ దర్శనమైనదని అర్థం.

        చివరకు సీతారాములను తిరిగి కలిపి అయోధ్య చేర్చిన ఆంజనేయ సమారాధనలో సర్వేశ్వరి సాయుజ్యం గోచరిస్తుంది.

          ఈ విధంగా మారుతి యోగసిద్ధుడు.

****

తాత్త్వికదృష్టితో రామాయణమును దర్శిస్తే అందులో పరమార్ధతత్త్వం అవగతమౌతుంది. ఆంజనేయుని బుద్ధి, యోగత్వం, శౌర్య, సాహస పరాక్రమలతో కూడిన సుందరకాండమును పరిశీలిస్తే అత్యద్భుత ఆధ్యాత్మిక రహస్యార్ధములు అనేకం గోచరిస్తాయి.

 ఆంజనేయుడు నిర్వర్తించిన ప్రతికార్యమూ ఆధ్యాత్మిక సాధకునికి చక్కటి సందేశమే.

శ్రీ ఆంజనేయుడు శ్రీ విద్యోపాసకుడు:- 

మానవశరీరం పంచభూతాత్మకం. ఈ పంచభూతములను సమన్వయ పరచడమే యోగసాధన పరమార్ధం. ఈ పంచభూతములను సమన్వయపరిచే కుండలినీ యోగీశ్వరుడు శ్రీ ఆంజనేయుడు. 'వాయు'పుత్రుడైన ఆంజనేయుడు 'భూమి'సుత అయిన సీతమ్మ అన్వేషణ కొరకు 'ఆకాశ' మార్గంబున బయలుదేరి,'జల'ధిని దాటి, సీతమ్మ దర్శన మనంతరం లంకను 'అగ్ని'కి ఆహుతి చేసిన మహామహిమో పేతుడు శ్రీ విద్యోపాసకుడు "శ్రీఆంజనేయుడు".

పంచముఖాంజనేయ స్వరూపం - పంచభూతముల సమన్వయతకు సూచనం.

వానరరూపం - వాయుతత్త్వం.

 గరుడరూపం - ఆకాశతత్త్వం.

నరసింహరూపం - అగ్నితత్త్వం.

 వరాహరూపం - భూమితత్త్వం.

హయగ్రీవరూపం - జలతత్త్వం.

ఆంజనేయుడు ఆధ్యాత్మిక సాధకులకు ఆచార్యుడు.

ఆంజనేయుడు శతయోజన విస్తీర్ణ సాగరాన్ని దాటి, లంకలో ప్రవేశించి, సీతాన్వేషణం చేసి కృతకృత్యుడు అయిన ఘటనల్నీ పరిశీలిస్తే సాధకునికి కావలసినది ఏమిటో తెలుస్తుంది.

యస్య త్వేతాని చత్వారి వానరేన్ద్ర చథా తవ /

ధృతిర్దృష్టిర్మతిర్దాక్ష్యం స కర్మసు న సీదతి //

సాధకునికి నాలుగు లక్షణాలుండాలి. అవి ధృతి (దృఢ నిశ్చయం), దృష్టి (ఏకాగ్ర దృష్టి), మతి (బుద్ధి), దాక్ష్యం (దక్షత / సామార్ధ్యం). 

నూరు యోజనాల పొడవైన సముద్రాన్ని అవలీలగా దాటడం 'దృఢ నిశ్చయం'.

తనపర్వతంపై విశ్రాంతి తీసుకోవాల్సిందిగా కోరిన మైనాకుని విన్నపాన్ని సున్నితంగా తిరష్కరించి, గౌరవంగా చేతితో స్పృశించి, కాలవిలంభన చేయక, రామకార్యమనే లక్ష్యసాధనపట్లే ఏకాగ్రతను చూపడం 'దృష్టి'. అంగుష్ఠ పరిమాణమును దాల్చి,సురస అనే నాగమాత నోటిలోనికి ప్రవేశించి, వెన్వెంటనే బయల్పడి, ఆమె ఆశీర్వాదం పొంది, ముందుకు పయనించడం 'బుద్ధి'కుశలత. సింహిక అనే ఛాయాగ్రాహక రాక్షసిని తన శక్తియుక్తులతో సంహరించి, లంకా నగరాధిదేవత లంకిణిని ముష్టిఘాతంచే నిలువరించగలగడం 'సామర్ధ్యం'.

సాధకునికి తన లక్ష్యాన్ని సాధించాలన్న దృఢమైన నిశ్చయం అత్యవసరం. అలానే తన సాధననుండి ఏమాత్రమూ తొలగక ఏకాగ్రదృష్టిని కలిగియుండాలి.

ఈ ఉత్కృష్ట సాధనలో సాధకునికి సాదనారంభంలో ఎన్నో అనుకూల ప్రతికూల బంధకాలు కలగవచ్చు. అనేక సిద్ధులు సిద్ధించ వచ్చు. అలానే సాధకుని సామర్ధ్యమును, మానసికస్థైర్యంను, పట్టుదలను పరీక్షించడానికి పెద్దలు పెట్టె పరీక్షలు పలురకాలుగా ఉంటాయి.

వీటిని యుక్తితో బుద్ధిబలంతో జయించగలిగే ప్రజ్ఞను కలిగియుండాలి. ప్రతిబంధకాలైన అవరోధాలను పూర్తిగా అధిగమించ గలిగే దక్షతను కలిగి యుండాలి. ఈ నాలుగు లక్షణాలు కలిగియున్న సాధకుడే కార్యసాధనా సమర్ధుడు.

అఖిల లోకోపకారి ఆంజనేయుడు

యోగత్వం వలన తనకి ప్రాప్తించే అష్టసిద్దులను తన ప్రయోజనంనకు కాకుండా రామకార్యమునకై, లోకహితంనకై ఉపయోగించిన అఖిలలోకోపకారి ఆంజనేయుడు.

{అష్టసిద్ధులు - వివరణ }:-

అష్టసిద్ధులు సిద్ధించుటకు ముఖ్యంగా కావలసింది 'భూతజయము'. పృధివ్యప్తేజోవాయ్వాకాశము (పృథివ్యప్‌తేజో వాయురాకాశాలనే పంచభూతలంటారు)లను స్థూల భూతముల యందును, తత్స్వరూపములైన కఠినత్వాదులయందును, తన్మాత్రలయిన గంధాది సూక్ష్మ తత్వములయందును, వాని స్థితుల యందును, ఇంద్రియముల యందును, వానికర్మల యందును, అంతఃకరణముల యందును, తత్ప్రకాశ రూపములైన వృత్తుల యందును క్రమముగా సంయమనం చేసినచో భూతజయం కలుగును.

అణిమా మహిమా చైవ గరిమా లఘిమా తథా,

ప్రాప్తిః ప్రాకామ్య మీశత్వం వశిత్వం చాష్ట సిద్ధయః

అణువులా సూక్ష్మరూపాన్ని పొందడం "అణిమా"సిద్ధి. 

అనేక కోట్ల బ్రహ్మాండాల కంటే అధికుడవడం "మహిమా"సిద్ధి. 

పరమాణువుల కంటే తేలిక కావడం "లఘిమా" సిద్ధి, 

విశేష బరువుగా మారగలగడం "గరిమ"సిద్ధి. 

ఇష్టపదార్థాలను పొందగలగడం "ప్రాప్తి"సిద్ధి. 

లౌకిక పారలౌకిక పదార్థాలలో దేనిని కావాలంటే దానిని పొందడం "ప్రాకామ్య"సిద్ధి.

భూతము లన్నింటిని (పంచభూతములను) వశం చేసుకొనుట "వశిత్వం".

అరిషడ్వర్గమును జయించి, తాపత్రయం లేనివాడై, జితేంద్రియుడై, అపరోక్ష సాక్షాత్కార స్వానుభవము కలిగియుండుట, సర్వమును గ్రహించి ఈశ్వరుని వలె సృష్టిస్థితి లయములకు కారణభూతుడగుట "ఈశత్వం."}

లక్ష్యాలక్ష్యేణ రూపేణ రాత్రౌ లఞ్కా పురీ మయా /

ప్రవేష్టుం ప్రాప్తకాలం మే కృత్యం సాధయితుం మహత్ //

తాను తలపెట్టిన కార్యం ఎంతో గొప్పదగుటచే, ఆ కార్యసాధనకు రాత్రి సమయమే యోగ్యమైనదని తలుస్తాడు. అందుకే హనుమ లంకలో రాత్రిసమయంలో ప్రవేశించాడు. అయితే ఇక్కడ రాత్రి అంటే ఏమిటీ? ఇందులో అంతరార్ధం ఏమిటీ?

ఆధ్యాత్మిక కోణంలో - ఇంద్రియప్రవృత్తులతో పాటు సర్వవిధ మనఃప్రవృత్తులు, బహిప్రవృతాలు కాకుండా అంతస్స్రోతములై ఉండే తురీయదశయే రాత్రి.

గీతలో కృష్ణపరమాత్మ చెప్పినట్లు -

యా నిశా సర్వభూతానాం తస్యాం జాగర్తి సంయమీ /

యస్యాం జాగ్రతి భూతాని సా నిశా పశ్యతో మునే: //

భూతజాలములన్నింటికిని ఏది రాత్రియో, అది యోగికి పగలు. సమస్త భూతములకు ఏది పగలో అది విజ్ఞుడగు ద్రష్టకు రాత్రి. అనగా అజ్ఞానంధాకారములో నుండు జీవులకు ఆత్మానుభూతి లేనందున ఆత్మవిషయమందు వారు నిద్రించు చుందురు. సమస్త ప్రాణులకు అనగా అజ్ఞానులకు ఏది (ఆత్మజ్ఞానం) రాత్రి అగుచున్నదో (అంతరదృష్టికి గోచరించక యుండునో), అట్టి ఆత్మజ్ఞానం నందు యోగి జాగురుకుడై యుండును (ఆత్మావలోకనం జేయుచుండును).

 దేనియందు ప్రాణులు (అజ్ఞానులు) జాగురూకము లగుచున్నవో (విషయాసక్తితో ప్రవర్తించుచున్నవో), అది ఆత్మావలోకనం చేయు యోగికి రాత్రిగా యుండును. అంటే ఆత్మనిష్టుడు ఆత్మవిషయమై జాగ్రత్తలో నుండి ప్రపంచవిషయమై నిద్రావస్థలో నుండును.

రామ - హనుమల బంధం ఏమిటంటే - ప్రభు - సేవకుడు;భగవానుడు - భక్తుడు; గురువు - శిష్యుడు

అటుపై వీరి బంధం "ఏకత్వం".

ఓసారి రామునితో హనుమ ఇలా అంటాడు -

దేహదృష్ట్యా తు దాస్యోహం జీవదృష్ట్యా త్వదంశకః /

ఆత్మదృష్ట్యా త్వమేవాహమితి మే నిశ్చితా మతి: //

ఈ శ్లోకం పరిశీలిస్తే సాధకునికి అన్నీ అవగతమౌతాయి. బలం ధైర్యం నేర్పు ఓర్పు బుద్ధి శక్తి సామర్ధ్యం తదితర సుగుణాలతో అనేక ధర్మకార్యాలు చేసిన 'కర్మయోగి' ఆంజనేయుడు.

 రామభక్తిరసంలో మునకలు వేసి దాసోహం అంటూ తనని తాను పరిపూర్ణంగా శ్రీరామచంద్రునికి అర్పించుకొని సోహం స్థితికి (అద్వైతస్థితికి) చేరుకున్న 'భక్తియోగి' ఆంజనేయుడు. సీతమ్మతల్లి (పరదేవత), రాముని(పరమాత్మ)లచే ఉపదేశములు పొంది, మనల్ని తరింపజేస్తున్న 'జ్ఞానయోగి' ఆంజనేయుడు. భక్తితో మనస్సును పూజాప్రసూనంగా సమర్పించి, జ్ఞానంచే జీవేశ్వరుల ఏకత్వాన్ని గ్రహించి, నిష్కామ కర్మాచరణలతో "భవిష్యద్బ్రహ్మ" అయినాడు ఆంజనేయుడు.

****